Ҳўрмуз бўйича ултиматум, Одессага ҳужум ва АҚШ–Хитой таранглиги – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

Ҳўрмуз бўғози бўйича ултиматум: Трамп Эрон инфратузилмасига зарба бериш билан таҳдид қилди

АҚШ президенти Доналд Трамп Эрондан Ҳўрмуз бўғозини сешанба, 2026 йил 7 апрелга қадар очишни талаб қилди, акс ҳолда энергетика ва транспорт инфратузилмасига зарбалар билан таҳдид қилди. Reuters маълумотига кўра, баёнотлар АҚШ махсус кучларининг Эрон ҳудудида “юқори хавфли” қутқарув амалиёти ортидан янгради ва ушбу амалиётда йўқолган америкалик ҳарбий қутқарилгани қайд этилди.

Уруш бошланганидан бери Теҳрон томони Ҳўрмуз бўғозидаги ҳаракатни деярли тўхтатган, шу билан бирга минтақадаги объектларга зарбалар ҳақида хабарлар бор.

Ҳўрмуз бўғози дунё нефт ва табиий газ таъминотининг тахминан бешдан бири ўтадиган стратегик йўлак ҳисобланади.

Украина–Россия: Одессага дрон ҳужумида уч киши ҳалок бўлди

Россия дронлари Одессага тунги ҳужум уюштириб, камида уч киши (шу жумладан бир бола) ҳалок бўлган, ўн киши яраланган, турар жойлар, маъмурий бинолар ва “муҳим инфратузилма” зарар кўрган. Одесса Украина логистикаси ва денгиз экспорти учун калит нуқта бўлиб, урушнинг бешинчи йилида порт шаҳарга босим кучайган.

Шунингдек, Украина зарбаси Россия назоратидаги Луҳанск ҳудудидаги “Билориченская” кўмир кони электр подстанциясини шикастлаган, 41 нафар кончи ер остида қолиб кетган. Россия томонидан тайинланган расмий шахслар қутқарув ишлари кетаётгани, кончилар билан алоқа ўрнатилгани ва ичимлик сув захираси борлигини билдирган.

Бу ҳодисалар урушда дронлар ва инфратузилмага тез-тез зарба бериш тенденцияси кучайгани фонида қайд этилмоқда.

Трамп–Си Жинпинг саммити олдидан АҚШ–Хитой савдо кун тартиби

Трамп май ойида Хитойга ташриф буюриб, Си Жинпинг билан учрашиши кутилмоқда, бу унинг саккиз йилдан бери Пекинга илк ташрифи бўлади. Ўз навбатида, савдо қарама-қаршилиги “тарифлар уруши”дан тортиб, музокаралар ва вақтинча келишувлар орқали бошқарилаётган рақобат фонида давом этяпти, бир неча раунд учрашувлар эса “конструктив” деб баҳоланган.

2026 йил март ойида АҚШ томони Section 301 бўйича “адолатсиз савдо” тезислари билан янги текширувлар бошлаган, Хитой ҳам ўзаро текширувлар/жавоб чоралари билан чиққан. Апрел бошида тарифлар босқичма‑босқич оширилиб, ўзаро божлар 100 фоиздан юқори даражаларгача чиққан ва айрим нодир ер элементлари экспорти бўйича чекловлар масаласи ҳам муҳокама марказида қолган.

Ушбу иқтисодий зиддият икки йирик иқтисодиёт ўртасидаги технология, хомашё ва таъминот занжирлари бўйича рақобат билан ҳам чамбарчас боғлиқ.

Шимолий Корея қитъалараро ракета учун янги корпус устида ишлаяпти

Жанубий Корея Миллий разведка хизмати (NIS) брифингида айтилишича, Шимолий Корея карбон толали материаллардан фойдаланган қитъалараро баллистик ракета конструкцияси устидан иш олиб боряпти. Манбада карбон тола енгил ва мустаҳкам бўлгани учун масофани ошириш, оғирроқ юк кўтариш ҳамда эҳтимол кўп жанговар қисм (multi‑warhead) етказиш имконини кенгайтириши ҳақида баҳолар келтирилади.

Март ойида Шимолий Корея қаттиқ ёнилғили янги двигател бўйича ерусти синовини ўтказган, бу эса унинг сўнгги қитъалараро баллистик ракета лойиҳаларига боғланиши мумкин. Синовда мамлакат раҳбари Ким Чен Ин иштирок этгани қайд этилган. Reuters, шунингдек, Пхенян БМТ Хавфсизлик Кенгаши тақиқларига қарамай ракета ва ядро дастурларини ривожлантириб келаётганини эслатади.

Карбон толали авиа‑космик композитлар ракета конструкциясида оғирлик‑мустаҳкамлик нисбатини яхшилаши орқали тактик‑техник кўрсаткичларга таъсир ўтказиши мумкин.

Хитойда француз фуқароси қатл этилди

Хитойда 15 йилдан ортиқ вақт ўлим жазосини кутган франция фуқароси Чан Тхао Фоуми қатл этилди. Қатл Гуанчжоуда амалга оширилган, аммо жазо қачон ижро этилгани “кўрсатилмаган”.

Хитой элчихонаси бу иш қонунга мувофиқ кўрилганини билдирган. Чан 2005 йилда метамфетамин тармоғи билан боғлиқ йирик жиноят иши доирасида қўлга олинган ва 2010 йилда ўлим жазосига ҳукм қилинган. Хитойда қатллар статистикаси махфий бўлиб, Amnesty International мамлакатни дунёда энг кўп қатл ижро этувчилардан бири деб баҳолайди.

Франция томони, шу жумладан, ҳимоя тарафининг якуний суд мажлисига киритилмаганига “ҳуқуқ бузилиши” сифатида эътироз билдирган.