Эрон ва Исроил зарбалар алмашди, Пашинян ўз партияси ғалабасини эълон қилди – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

Эрон ва Исроил зарбалар алмашди

АҚШ ўтган ҳафтада Ливанда сулҳ режасини эълон қилганига қарамай, Исроил якшанба куни эрта тонгда Байрут ҳудудига зарбалар берди.

Шундан сўнг Эрон бунга жавобан Исроилдаги объектларга қарата бир гуруҳ ракеталар учирди. Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси Назарет яқинидаги Рамат–Давид авиабазасини нишонга олганини маълум қилди. Исроил ҳарбийлари эса Эрондан учирилган ракеталар аниқлангани ва уларни ҳаво мудофаа тизимлари уриб туширганини билдирди.

Аммо тармоқларда Эроннинг бир неча ракетаси Исроил ҳудудига тушгани, уни Темир гумбаз тутиб қололмагани акс этган видеолар тарқалди.

Апрел ойида кенг кўламли урушда ўт очишни тўхтатиш режими бошланганидан бери Эрон Исроилга ҳужум қилмаган эди.

Бир неча соат ўтгач, Исроил мудофаа кучлари Эрон ҳарбий объектларига зарба берганини маълум қилди. Муҳофизлар корпусига кўра, Исроил Эрон ичкарисидаги объектларга ҳавода учириладиган баллистик ракеталар ёрдамида ҳужум уюштирган.

Axios нашрига кўра, Трамп ва Нетаняҳу якшанба куни телефонда ярим соатга яқин гаплашган. Трамп мулоқот чоғида Нетаняҳуга навбатдаги зарбалардан тийилишни айтган, чунки «биз келишув борасида яхши бир натижага эришишга яқинмиз» деган у.

Кейинроқ Трамп Эрон ва Исроил зарбалар алмашганига қарамай кенг кўламли урушни тугатиш тўғрисидаги келишувга эришиш имконияти ҳали ҳам жуда юқори эканини таъкидлади.

«Бу келишувга ҳеч қандай таъсир кўрсатмайди», деди Трамп Financial Times нашрига. «Қарорларни мен қабул қиламан. Барча қарорлар меники. У (Нетаняҳу) ҳеч нарсани ҳал қилмайди».

АҚШ–Эрон музокаралари бошланганидан бери Исроил Ливанда «Ҳизбуллоҳ» билан урушни давом эттирмоқда. Исроил расмийлари бу масала Эрон билан келишувдан алоҳида кўриб чиқилиши кераклигини таъкидламоқда. Теҳрон эса ҳар қандай тинчлик шартномаси Ливанда ҳам оташкесимга риоя қилинишига боғлиқ бўлишини айтиб келади.

Европа Россия–Украина музокараларида қатнашмоқчи

Буюк Британия, Германия ва Франция етакчилари Украинадаги сулҳ музокараларини ўтказиш жараёнида Европа ҳам ўз ролини ўйнашини маълум қилди.

Макрон, Стармер ва Мерц эълон қилган қўшма баёнотда – Зеленскийнинг урушни тугатиш чақириғи ҳамда Путин билан тўғридан тўғри мулоқот ўтказиш таклифи олқишланган.

Ушбу етакчилар Украинанинг халқаро миқёсдаги асосий қўллаб-қувватловчиларидан бири бўлган ва «E3» деб номланувчи норасмий хавфсизлик иттифоқига раҳбарлик қилади. Якшанба куни Лондондаги учрашувга Зеленский ҳам қўшилди.

Уларнинг таъкидлашича, ҳозирги тўқнашув чизиғи музокаралар учун бошланғич нуқта бўлиши керак. Украина қонуний кучга эга хавфсизлик кафолатларига, жумладан, кўпмиллатли кучларнинг жойлаштирилишига эга бўлиши лозим. Шунингдек, Россия уруш етказган зарарни қопламагунча, унинг активлари музлатилган ҳолатда қолади.

Бу учрашув Зеленскийнинг Путинга ёзган очиқ хатидан бир неча кун ўтиб юз берди. Ўз мактубида Зеленский рус халқи — Украинанинг ракета ва дрон ҳужумларидан, юқори инфляция ҳамда ёқилғи танқислигидан чарчаганини ва тинчликка тайёрлигини таъкидлаганди.

Путин эса бу таклиф самимий туюлмаганини ва айни дамда учрашишдан маъно кўрмаётганини айтиб, узоқ муддатли келишув зарурлигини билдирди.

Филиппинда кучли зилзила

Душанба тонгида Филиппиннинг жанубий қисмидаги Минданао ороли яқинида 7,8 балли кучли зилзила юз берди. Ҳозирча қурбонлар ёки жиддий талафотлар ҳақида маълумотлар келиб тушмаган.

7,0 дан 8 баллгача баҳоланаётган зилзила 10 км чуқурликда юз берганини маълум қилди. Шундан сўнг денгиз суви қайтгани кузатилди ва цунами хавфи эълон қилинди.

Филиппин расмийлари баландлиги бир метрдан ошадиган ҳамда бир неча соат давом этиши мумкин бўлган цунами тўлқинларидан огоҳлантирди. Индонезиянинг геофизика агентлиги эса ҳозирча қарийб 20 см баландликдаги тўлқинлар аниқланганини билдирди.

Соҳилдаги ҳудудларда яшовчи аҳолига баландроқ жойларга кўчиш тавсия этилди. Маҳаллий фавқулодда вазиятлар бошқармаси ер силкинишлари ҳамон сезилаётгани, етказилган зарар ҳамда баъзи жароҳатлар ҳақидаги хабарларни ўрганаётганини маълум қилди.

Эпицентрга яқин жойлашган Филиппиннинг Сарангани провинциясида электр энергияси ва алоқа узилган, мактабларда дарслар тўхтатилган.

Филиппин президенти Фердинанд Маркос табиий офат оқибатларини бартараф этиш чоралари кўрилаётганини айтди.

Филиппин ва Индонезия ҳар йили юзлаб зилзилаларни бошдан кечиради. Бу давлатлар сейсмик фаол минтақа — «Тинч океани оловли ҳалқаси»нинг тектоник жиҳатдан мураккаб қисмида жойлашган.

Арманистондаги сайловлар

Арманистонда якшанба куни парламент сайловлари бўлиб ўтди. Марказий сайлов комиссиясининг дастлабки натижаларга кўра, Пашиняннинг ҳукмрон «Фуқаролик шартномаси» партияси 52,5 фоиз овоз билан етакчилик қилмоқда. Россия–Арманистон фуқаролигига эга бўлган миллиардер Самвел Карапетяннинг «Кучли Арманистон» иттифоқи эса 23,2 фоиз овоз билан иккинчи ўринда бормоқда.

Комиссия тадбирда сайловчиларнинг иштироки 59 фоизни ташкил этганини маълум қилди.

Душанба куни эрта тонгда ўтказилган матбуот анжуманида Пашинян ўзининг «Фуқаролик шартномаси» партияси ғалаба қозонганини айтиб, буни «тарихий ғалаба» деб атади. Ҳозирча расмий натижалар эълон қилинмади.

Мазкур сайловлар Пашиняннинг Озарбойжон билан тинчлик ўрнатиш борасидаги саъй-ҳаракатларига нисбатан референдум сифатида ҳам кўрилмоқда.

Ижтимоий сўровномалар Ғарбга интилаётган Пашинян ва унинг партияси 32 фоизгача қўллаб-қувватлаш билан яққол етакчилик қилаётганини кўрсатганди. Россиялик арман миллиардери Карапетян томонидан тузилган иттифоқ эса Россия билан яқин алоқаларни сақлаб қолишни истайди.

Ереваннинг Европа билан яқинлашиши Россиянинг ғазабини қўзғатмоқда. Ўтган ойда президент Владимир Путин агар Арманистон ўз йўналишини давом эттирса, бунинг салбий иқтисодий оқибатлари ҳақида очиқ ва яширин таҳдидлар қилди.

Сайловдан олдинги ҳафталарда Россия Арманистон маҳсулотлари — гуллар ва сабзавотларга янги чекловлар жорий этиш орқали таҳдидларни янада реалроқ кўринишга келтирди.

Путин, шунингдек, Киевнинг муаммолари ҳам «Европа Иттифоқига аъзо бўлиш ҳаракатларидан бошланганини» айтиб, Арманистонга Украинадаги урушни эслатди.

Европа Иттифоқи эса «Москванинг иқтисодий муносабатлардан қурол сифатида фойдаланиши»га қарши Арманистонга 50 миллион евро ажратишга ваъда берди. Шунингдек, Россия нишонга олган товарлар учун европаликлар савдо шартларини юмшатмоқчи.

Тайван Хитой кемаларини кузатмоқда

Тайван соҳил хавфсизлик хизмати якшанба куни оролнинг шарқий қисмида Хитой томонидан ўтказилаётган операцияга жавобан ўз кемаларини сафарбар қилди. Маълум қилинишича, Тайпей Хитой ҳукуматига қарашли тўртта кемани аниқлаган ва уларни кузатиш учун бир нечта соҳил хавфсизлик кемасини юборган.

Тайван Миллий хавфсизлик кенгаши бош котиби эълон қилган видеода соҳил хавфсизлик хизмати Хитой кемаларига қарата «Бу ер сизнинг сувларингиз эмас. Сиз бу ерга тегишли эмассиз. Орқага қайтинг ва ҳудудни ҳозироқ тарк этинг», деган.

Тайван «Хитой мамлакатнинг шарқий қисмидаги сувларда ҳеч қандай суверен ҳуқуқларга эга эмас»лигини таъкидлаган.

Хитой ОАВларига кўра, расмий Пекин – Япония ва Филиппин ўртасида ушбу минтақада чегара чизиш бўйича музокаралардан сўнг ҳудудда «ҳуқуқ-тартибот операцияси»ни бошлаган.

Хитой Тайванни ўз ҳудуди деб даъво қилади, Тайпей эса буни қатъиян рад этади. Бундан ташқари, кескинликнинг ортиши — Хитойга қарши денгиз низолари бўйича Япония ва Филиппиннинг яқинлашуви кучайган бир пайтга тўғри келмоқда.