Финалдан олдинги финал. «ПСЖ» ва «Бавария» тарихий ўйин ўтказди

ЕЧЛ яримфинали доирасида Парижда «ПСЖ» ва «Бавария» клублари ўртасида бўлиб ўтган учрашувда 9 та гол урилди. Sports.ru портали таҳлилчилари Вадим Лукомский ва Артём Денисов бунчалик кўп гол қаердан келганини кўриб чиқишди.

«ПСЖ» – «Бавария» 5:4
Голлар: Кейн, 17 – пеналти (0:1). Кварацхелия, 24 (1:1). Жоау Невеш, 33 (2:1). Олисе, 41 (2:2). Дембеле, 45+5 – пеналти (3:2). Кварацхелия, 56 (4:2). Дембеле, 58 (5:2). Упамекано, 65 (5:3). Диас, 68 (5:4)
«ПСЖ»: Сафонов, Маркиниос, Пачо, Нуну Мендеш (Эрнандез, 84), Ҳакими, Витиня, Жоау Невеш, Заир-Эмери (Руис, 64), Кварацхелия (Маюлу, 84), Дуэ (Барколя, 70), Дембеле
«Бавария»: Нойер, Упамекано, Та, Дэйвис (Лаймер, 46), Станишич, Киммиҳ, Павлович (Жексон, 90+3), Мусиала (Горецка, 79), Диас, Олисе, Кейн
Огоҳлантиришлар: Маркиниос, 12. Руис, 77. Ҳакими, 80

Ажойиб реализация: Хвича – асосий мастер

Жамоаларнинг жуда юқори статистика намойиш этишди: «ПСЖ»да xG – 1,89, «Бавария»да – 2,52. Икки жамоага жами 4,5 xG – бу кўп, аммо амалдаги голлар янада кўпроқ бўлди.

Янада ёрқинроқ факт: «ПСЖ» дарвоза соҳаси томон беш бор зарба йўллади. Барча зарбалар голга айланди. Opta хабарига кўра, ЕЧЛ плей-оффида дарвозабон ўйинда бирорта сейв амалга оширмасдан бешта гол ўтказиб юборган ҳолат 2000 йилда кузатилган: чоракфиналда «Челси» дарвозабони Эд де Гуй «Барселона»га қарши ўйинда шундай статистика қайд этган. Бу Мануэл Нойер учун жуда ёмон оқшомга айланди, лекин уни ўтказилган голларда айблаш ҳам қийин, унинг тўпни олдинга узатишдаги ноаниқ ҳаракатлари кўпроқ ҳайрон қолдирди.

Хвича Кварацхелия шу оқшом Нойер учун даҳшатли тушга айланди. Гуржистонлик вингер икки бор зарба бериб, икки гол урди. Айниқса биринчи гол чиройли чиқди: у Йосип Станишичнинг ортида очилиб, Дезире Дуэнинг пасини қабул қилди ва тўпни ўнгга олиб ўтиб, олис бурчакка идеал зарба йўллади – тўп устунга теккан ҳолда дарвоза тўрига кириб кетди.

Хвича плей-оффда барча рақибларга даҳшат солмоқда: у деярли ҳар ўйинда голли ҳаракат амалга оширмоқда (7+2) – фақат «Монако» ўтиш ўйинидаги жавоб ўйинида ундан жабр кўрмаган.

«Бавария»да эса Луис Диас ажралиб турди: тўртинчи гол урилган вазиятда у юқоридан узатмани офсайдга тушмаган ҳолда қабул қилиб олди ва алдамчи ҳаракат билан Маркиниосни йўлдан олиб, олис бурчакка кучли зарба берди. 

Умуман, шу куни Маркиниос Диасга ортиқча қийинчилик туғдира олмади. Бразилиялик ҳимоячида ёшиб ўтиб бораётгани сезилмоқда ва у бошқа ўйинларда ҳам Ашраф Ҳакими олдинга чиқиб кетганида ҳимоянинг ўнг томонини ёлғиз ёпа олмаяпти. Унинг Диас билан дуэлларидан камида биттаси «Бавария»нинг голига олиб келгани ажабланарли эмас.

Дарвозабонлар қутқара олмагани – факт, аммо, ўйиндаги тўққиз голдан фақат биттасида дарвозабонга савол туғилиши мумкин – Майкл Олисе биринчи бўлимда ҳисобни тенглаштирганида Матвей Сафонов таваккалига ўнг томонга сакради, тўп эса марказдан борди.

Стандарт вазиятлар: 174 сантиметрлик Невеш яна боши билан гол урди

«Бавария» ҳам, «ПСЖ» ҳам ЕЧЛда стандарт вазиятлардан бир ўйинда ўртача 0,50 гол уриб келади. Яъни уларнинг ўзаро ўйинида голлардан камида биттаси стандарт вазиятдан урилишини кутиш мумкин эди. Амалда эса икки жамоа шундай вазиятлардан биттадан гол урди.

Аввалига 174 сантиметр бўйга эга Жоау Невеш бош билан бурчакка аниқ зарба йўллади. Бу унинг фишкаси ҳисобланади – у ўтган мавсумда ҳам икки бор бошда шунда голлар урганди, бу мавсумда ҳам иккинчи голини урмоқда. 

Ўтган мавсумда «Манчестер Сити»га қарши ўйинда Невеш марказда эмас, ҳимоячилар ортига очилганди. Тўп олис устун томон етиб борган ва ҳеч ким қўриқламаётган Невеш дарвозани ишғол этганди.

Бу мавсумда «ПСЖ» янги стратегияни қўллаб кўрди: Невеш тўп оширилганида жарима майдони марказидан яқин устун томон юрди ва таъқибчисидан илдамроқ ҳаракат қилиб, зарба берди. Бу кузда «Лион»га қарши ўйинда иш берганди ва энди «Бавария»га қарши ўйинда ҳам иш берди.

Дайо Упамеканонинг голи эса «Бавария»нинг одатий ишланмаси эмасди. Мюнхенликлар одатда бурчак зарбаларидан кўпроқ гол уришади. Бу сафар эса жарима зарбасидан оширилган тўп ҳимоячининг боши орқали дарвоза тўрига бориб тушди.

Упамекано учун бу мавсумдаги иккинчи гол, биринчиси ҳам стандарт вазиятдан, аммо бурчак зарбаси орқали урилганди.

Бу сафар у тўп оширилаётганида тезликни ошириб, тўпга етиб борди. Киммиҳнинг узатмаси ҳам идеал чиқди.

Қарши ҳужумлар – ҳар икки жамоа учун суперқурол

Хвича, Дембеле ва Дуэ Диас, Кейн ва Олисега қарши! 

Икки трио ҳам бўш зоналарда ҳаракатланиш бўйича ажойиб сифатларга эга. Уларда барча компонентлар мавжуд: катта тезлик, тўпни ритмни йўқотмаган ҳолда олиб бориш, бир-бирини яхши тушуниш ва қандай очилиш яхшироқ бўлишини тўғри топа олиш.

Парижликлар ва мюнхенликларнинг учлиги доим ҳам қарши ҳужумларда жазолаш имкониятига эга бўлишмади. Лекин шундай имконият туғилганида бу борада рақибларга дарс ўтиб қўйишади. Жамоадаги латераллар ҳам бунда ёрдам беради.

Масалан, «ПСЖ»да қарши ҳужумлардаги стандарт амалиёт – ҳужумкор учлик билан қўшимча футболчи олдинга бориши. Қуйидаги картинада бу вазифада Ашраф Ҳакимини кўриш мумкин.

«Бавария» схемасида эса Жамал Мусиала олдиндаги учликка жуда яқин жойлашганди, шу туфайли қарши ҳужумларда олдинги чизиқ вакиллари етарлича сонга эга бўлди.

Бундан ташқари, меҳмонларда прессинг орқали тўпни олиб қўйганда, «ПСЖ»нинг мудофаа сафлари бузилиб кетишидан ҳам фойдаланиб, қанот ҳимоячилари ҳам навбатма-навбат ҳужумга қўшилди. Биринчи ҳолатда Йосип Станишич.

Кейин эса Алфонсо Дэвис.

Контрпрессинг ишламади

Париждаги ўйинда жамоаларнинг ҳеч бири тўп йўқотилган ҳолатларда одатий даражасини кўрсатмади. Гарчи икки жамоа ҳам вазиятларга одатдагидек реакция қилишга уринган бўлса ҳам. 

Жамоалар муваффақиятли контрпрессингнинг муҳим шартларидан бирортасини бажаришмади. Биринчидан, тўпга узоқ вақт давомида эгалик қилинган оралиқлар кўп бўлмади (бундай оралиқлар жамоаларга керакли тартибда жойлашиш ва эҳтимолий йўқотишларга яхшироқ тайёр туриш имконини берган бўларди).

Иккинчидан, жамоалар барчасини одатий алгоритм бўйича бажарган тақдирда ҳам, рақибларининг босим остидаги ажойиб ўйини туфайли тўпни қайтариб олишга қийналди. Жамоаларнинг 99,9 фоиз қисмида қарор қабул қилишдаги бундай тезлик ва уникал техник имкониятлар мавжуд эмас. Кўплаб рақиблар контрпрессингдан чўчиб кетишади ва ваҳимага тушишади. Бу ўйинда эса жамоаларда контрпрессингга қарши туриш учун жуда маҳоратли футболчилар жамланган эди.

Қуйидаги суратда тўп йўқотилгач, Дэвис Дуэга босим уюштираётгани, Киммиҳ эса унга ёрдамга отланганини кўриш мумкин.

Дезире эса босимдан чиқиб кетиши учун атиги икки тегиниш етарли бўлди, тўпга иккинчи тегинишда у товони билан Витиня очилаётган зонага пас бериб юборди.

Бундай вазиятда кўпчилик футболчилар билан қуйидагича ҳолат кечган бўларди: а) кўпроқ ҳаракат ва вақт сарфланарди; б) шунчаки ваҳимага тушиб, тўп йўқотиларди. Кўпчиликда контрпрессинг муваффақиятли чиқиши шу омилларга боғлиқ. Бу ўйинда эса футболчилар даражаси ҳаддан ташқари юқори, оддий ҳаракатлар – кам эди.

Майдон марказисиз ўйин

Ўйин давомида қайсидир паллада, масалан, тўп навбатдаги марта дарвозабон томонидан юқорилатиб олдинга етказилганида ёки қанотлар орқали тезкор қарши ҳужумга чиқилганида, Витинянинг бошига шундай ўй келган бўлиши мумкин: «Мен майдонда нима қиляпман ўзи?» Худди шундай ҳолат Йозуа Киммиҳнинг ҳам хаёлидан ўтган бўлса ажаб эмас.

Витиня ва Киммиҳ – соф плеймейкерлар. Улар ҳужумларни босқичма-босқич ривожлантиришни афзал кўришади. Киммиҳ бундеслига вакили эканидан келиб чиқиб, хаотик футболда ҳам қатнаша олади, аммо Витиняга бундай ўйин жуда бегона.

Хаотик футбол туфайли «ПСЖ»да чизиқлар орасида тез-тез катта тешиклар юзага келди.

Бу ҳолат биринчи бўлимдаёқ, Олисенинг голи урилган вазиятда яққол бўй кўрсатди. Майкл учун таянч зонасини очиб беришганди.

Жарима майдони олдидаги ҳудудда бўш ҳимояланиш – «ПСЖ»нинг кам сонли яққол камчиликларидан бири бўлди.

Витиня ўйинда атиги 48 та аниқ узатма берди, Киммиҳда – 50. Бошқа бирор оддий ўйинда рақамлар юздан ошган бўларди. Аммо бу «Бавария» учун ҳам, «ПСЖ» учун ҳам классик ўйин эмасди. Бу оқшом ўйин мулоҳазакор Витиня ва Киммиҳга эмас, балки фақат ва фақат олдинга ташланадиган тезкор Диас ва Хвичага асосланганди.

Мураббийлар қўйиб беришди

Венсан Компани ва Луис Энрике – тотал догматиклар эмас, аммо шунга яқинроқ. Улар асосан ўз фалсафасига қатъий риоя қилишса-да, вақти-вақти билан топ ўйинлардаги рақибларга сюрпризлар тайёрлашади ва мослашади.

Акс ҳолда мухлислар махсус эффектлар ишлатилган тўлиқ метражли «отишма»га эмас, шунчаки вақти-вақти билан ҳужумларга ўтилган парчаларга гувоҳ бўлиши мумкин эди. Мураббийлардан қайси биридир ҳимоявий юришлар ва футболчи алмаштиришлар орқали «ёнғин»ни ўчиришга ҳаракат қилиши мумкин эди.

Лекин шу куни Компани ва Энрике ўз жамоаларининг шундай ўйиндаги имкониятларига ишонишди ва ёрқин футболда ким яхшироқ эканини аниқлаб олишни хоҳлашди.

***
Бундай шоу – ҳужум чизиғининг юқори даражасини кўрсатадими ёки уятли ҳимояни? Униси ҳам, буниси ҳам. Аммо кучли ҳужум омили барибир муҳимроқ.

«Бавария» ва «ПСЖ» – бошқа рақибларга қарши ўйинларда яхши ҳимояланадиган ва кўп ҳужумларни ўтказмайдиган жамоалардир. Муаммо шундаки, улар маълум бир тарзда ҳимояланишга одатланган: назорат + прессинг. Рақиблар сафидаги уникал футболчилар туфайли бу услуб ишламади.

Уёғига ноодатий картинада футболчиларнинг тўпсиз ҳаракатланишдаги камчиликлари намоён бўла бошлади – айниқса, бундай футболга ўрганмаган яримҳимоячилар ва ҳимоячиларнинг камчиликлари. Бу эпизодларнинг бир қисмини уят ва цирк сифатида тавсифлаш мумкин, аммо бунга олиб келган воқеаларнинг тўлиқ кетма-кетлигини тушуниш муҳимдир. Шоунинг асосий сабаби – жамоаларнинг ҳужум механизмларининг ўзига хослиги эди.

Бундай ақл бовар қилмас ўйиндаги парадоксни таҳлил қилаётганда вазиятлардан фойдаланишдаги аниқликни ҳам ҳисобга олиш муҳим. 5:4 – футбол учун ноёб ҳисоб. Вазиятлар/зарбалар сони юқори эди, аммо голлар сони каби ҳаддан ташқари кўп эмас. 

Энди барча Мюнхенда бўлиб ўтадиган иккинчи серияни кутмоқда!