Ўзбекистон сув истеъмоли юқори давлатлар рейтингига кирди

Янги инфографикада давлатлар аҳоли жон бошига тўғри келадиган йиллик чучук сув истеъмоли бўйича рейтинг қилинган. Маълумотлар БМТнинг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (FAO)нинг сув ресурслари ва қишлоқ хўжалигида сувдан фойдаланиш бўйича глобал ахборот тизими ҳамда Жаҳон банкининг аҳоли статистикаси асосида тайёрланган.

Ҳисоб-китобларга қишлоқ хўжалиги, саноат ва коммунал тизимларда ишлатиладиган сув ҳажмлари киритилган.

Рейтингда кутилмаган натижалар ҳам бор. Масалан, Туркманистон пахта етиштириш учун яратилган улкан суғориш тизимлари туфайли катта фарқ билан биринчи ўринни эгаллаган.

Мамлакатда бир киши ҳиссасига йилига 128 228 куб фут, яъни 3 631 куб метрдан ортиқ сув тўғри келади.

Бундай юқори кўрсаткич Марказий Осиёнинг қурғоқчил ҳудудларида пахтачилик учун қурилган йирик ирригация тармоқлари билан боғлиқ.

Совет давридаёқ Амударё сувини қуруқ қишлоқ хўжалиги ерларига буриш учун каналлар қурилган. Айнан шу лойиҳалар Орол денгизининг фалокатли қуришига сабаблардан бири сифатида қаралади.

Бугунги кунда дунёдаги чучук сув истеъмолининг қарийб 70 фоизи қишлоқ хўжалиги ҳиссасига тўғри келади.

Шу сабабли, сув сарфи юқори давлатлар орасида қурғоқчил ёки ярим қурғоқчил иқлимга эга ва суғорма деҳқончилик ривожланган мамлакатлар кўп.

Рейтингнинг биринчи ўн бешталигидан Озарбойжон, Қозоғистон, Ўзбекистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Эрон ҳам ўрин олган.

Бу давлатларда сувга бўлган талаб асосан қишлоқ хўжалиги ва дарё сувларини буришга асосланган йирик тизимлар билан боғлиқ. Аҳоли сони нисбатан кам бўлгани учун жон бошига тўғри келадиган кўрсаткич янада юқори чиқади.

Бироқ рейтингдаги барча давлатларда юқори кўрсаткич фақат қишлоқ хўжалиги билан боғлиқ эмас.

Америка Қўшма Штатлари бешинчи ўринни эгаллаган бўлса, Канада ва Эстония ҳам топ-20 рўйхатидан жой олган.

Бу мамлакатларда сув истеъмолининг катта қисми саноат ишлаб чиқариши ва электр станцияларини совитиш жараёнлари билан боғлиқ.

Мутахассислар таъкидлашича, совитиш учун ишлатиладиган сувнинг катта қисми кейинчалик яна дарё ва кўлларга қайтарилади. Бироқ бу тизимлар маҳаллий сув ресурсларига барибир катта босим ўтказади.

Аҳоли сони кам бўлган давлатларда йирик ирригация ёки саноат тизимлари мавжуд бўлса, жон бошига тўғри келадиган сув сарфи кескин ошиб кетади.

Масалан, аҳолиси атиги 627 702 нафар бўлган Черногория рейтингда иккинчи ўринни эгаллаган. Бу ерда бир киши ҳиссасига йилига 125 155 куб фут ёки 3 543 куб метр сув тўғри келади.