Эрон Америкага «йўқ» демоқда – ҳафта дайжести

Ҳафта давомида Россия президенти Путин Хитойга борди. Ташриф Россия пойтахтига Иккинчи жаҳон уруши давридан буён амалга оширилган энг йирик ҳужумдан кейин амалга оширилди. Исроиллик радикал вазир Ғазо блокадасини ёриб ўтишга уринган кема фаолларини таҳқирлади. Эрон АҚШнинг бойитилган уранни топшириш талабига «йўқ» демоқда. Қуйида ҳафтанинг баъзи муҳим воқеаларини эслаймиз.

Ядровий машғулот

Ҳафта давомида Россия ва Беларус ядро қуролини қўллаш бўйича ҳарбий машғулот ўтказди. Ўтган йили Россия Беларус ҳудудида ядровий каллакларни жойлаштирганди. Машғулотда асосан беларуслик ҳарбийларнинг ядро қуролини ишлатишда тайёргарлиги синовдан ўтказилган. Бу машғулотлар НАТО чегарасидаги давлатда ўтгани эътиборга молик.

Ядровий тайёргарлик фонида Беларус президенти Александр Лукашенко «мамлакат Украинадаги урушга қўшилишга тайёрлигини» айтди: «агар бизга қарши ҳужум бўлса, биз ҳам урушга қўшиламиз».

Россия уруш бошланганидан буён кўп марта ўзининг ядровий кучини кўз-кўз қилди. Айниқса, фронтда ишлар юришмаса, бу иш одатга айланди. Ҳозир ҳам ядровий қурол Украина Россия шаҳарларига, ҳатто Москвага ёппа ҳужумлар уюштираётган бир вақтда синовдан ўтказилди. Киев Беларусдаги машғулотлардан кейин яна бу давлат ҳудудидан ҳужум бўлишидан ҳайиқиб қолди. Ядровий машғулотлар фонида Зеленский мамлакатнинг Беларус билан чегарасига бориб, Лукашенко ва давлатини Украинага ҳужум оқибатидан огоҳлантирди.

Путин Хитойга борди

Америка президенти Доналд Трампдан кейин Россия президенти Владимир Путин ҳам Хитойга борди. Трамп ва Си Жинпинг дунё миқёсидаги қарашларни муҳокама қилиб, ҳеч қандай шартнома имзоламаганди. Лекин Путин ва Си қирқта ҳужжат имзолади. Имзоланган ҳужжатлар шунчалик кўпки, улар орасида «Амур йўлбарсларини ҳимоя қилиш бўйича» келишув ҳам бор.

Бироқ Путин ва Си энг асосий масала – «Сила Сибири-2» газ қувури қурилиши бўйича келиша олмади. Пекинга ташриф буюрган Америка президенти Трамп «Тайван учун Хитой билан урушмаймиз, уларнинг мустақил бўлиши билан ишим йўқ», деганди. Путин «Россия Тайван мустақил бўлишига қарши эканини» айтиб Сини хурсанд қилди. Шу тариқа Чин раиси бир ҳафта ичида ҳам Россия, ҳам Америка президентига «Тайван мустақил бўлишига қарши эканини» айттириб олди.

Европа «Толибон» билан гаплашмоқчи

Европа Иттифоқи Афғонистонда ҳукуматни қўлга олган «Толибон» вакилларини Брюсселга таклиф қилиб, афғон муҳожирлари масаласини муҳокама қилиши кутилмоқда. Бу ҳақда бир қатор йирик нашрлар ёзиб чиқди. Учрашув амалга ошса, бу толибларнинг Европага илк расмий ташрифи бўлади.

Ҳозирча ташриф қайси санада амалга ошиши аниқ эмас. Журналистлар танишган хатда айтилишича, Европа Иттифоқи учрашувни «баъзи аъзо давлатлар илтимосига кўра» ташкиллаштирмоқчи. Лекин бу учрашув Европа толиблар ҳукуматини тан олишини англатмайди. Учрашувда афғон мигрантларини ўз юртига қайтариш масаласи муҳокама қилинади.

«Толибон» ҳукуматни қўлга олганидан кейин имконини қилиб қочиб кетган афғонлар Европа давлатларидан ҳам сиёсий бошпана сўраган. Кўҳна қитъа давлатлари уларни ўз юртига қайтаришда муаммога дуч келмоқда, чунки Афғонистон билан дипломатик алоқа йўқ. Бундан ташқари, Афғонистонга қайтган қочоқлар тирик қолишига ҳеч ким кафолат беролмайди. Шу боис иттифоқ амалдаги ҳукмрон куч бўлмиш толиблар билан бу жиддий масалани муҳокама қилмоқчи.

Радикал Бен Гвир

Исроил миллий хавфсизлик вазири Итамар Бен Гвир Ғазо блокадасини ёриб ўтишга уринган навбатдаги кема аъзоларини қўлга олиш тасвирланган видео эълон қилди. «Бутун Фаластин ерлари Исроилга тегишли эканини» иддао қилиб, ҳатто фаластинликларни ҳайдаб чиқариш керак деб ҳисоблайдиган радикал кайфиятдаги бу вазирнинг видеоси ҳатто Исроилда ҳам яхши қаршиланмади, Нетаняҳу уни танқид қилди.

Ғазога озиқ-овқат олиб боришга уринган фаоллар Исроил ҳарбийлари томонидан қўлга олиниб, қўли боғланган, юзи ерга қаратиб қўйилган, таҳқирланган ва барчаси видеога олинган. Қўли боғлиқ одамлар орасидан Исроил байроғини кўтариб юрган Бен Гвир иброний тилида уларни мазах қилган.

Москвага ҳужум

Украина Россия пойтахти Москвага дрон ҳужуми амалга оширди. Бу урушнинг бешинчи йилида Россия пойтахтига қилинган энг катта ҳужум бўлди. Шунчаки факт: Иккинчи жаҳон урушидан буён Москва бундай жиддий ҳужумга учрамаганди. Украинлар бир кеча давомида бутун Россия бўйлаб 600 тага яқин дрон учирди. Бу фронт чизиғида ишлатилаётган FPV дронлар эмас, турли-туман жиддий дронлар.

Бу ҳужумдан кейин Москва аҳолиси урушни чинакамига ўз танасида ҳис қилди. Москвичлар интернетга қўйилган чекловларни яна танқид қилишди, ахир ҳукумат бу чекловларни айнан «Украина ҳужумининг олдини олиш учун» деб изоҳлаганди-да. Ваҳоланки, Илон Маск Россияда Starlink'ни ўчириши, кейин Telegram блокланиши фронтда Россия учун жиддий муаммолар туғдирган.

Украина жанг майдонида кучлар тенг бўлмагани сабаб турли тактикаларни синаб кўрмоқда. Улардан бири фронт кўз илғамас олишда деб ўйлаётган россияликлар урушни ўз танасида ҳис қилишини таъминлашдир. Яъни фронт чизиғидан имкон қадар узоқроққа зарба бериш. Бу борада украинлар тактикаси иш беряпти, улар ҳатто Татаристонгача самолёт типидаги дронлар билан зарба беришди. Украин дронлари Россиянинг жуда кўп олис ҳудудларига етиб борди.

Москвага амалга оширилган ҳужум ана шу тактиканинг энг асосий қисми бўлди. Чунки пойтахтдаги портлашлар Россия учун жиддий ҳужум ҳисобланади. Ҳарбий жиҳатдан бу ҳеч нарсани ўзгартирмас, лекин руҳий жиҳатдан бу жуда жиддий зарба бўлди. Москва Ҳитлер армияси ҳужумидан кейин бундай ҳужумга, умуман ҳеч қандай ҳужумга учрамаганди ахир.

Эрон уранни бермайди

Отасининг ўлимидан кейин Эрон олий раҳбари этиб сайланган Мужтаба Хоминаий ҳамон омма олдида кўриниш бермади. Афтидан, унинг Америка зарбасидан кейин яралангани ростга ўхшайди. Теҳрон хавфсизлик сабаб уни кўрсатмаётган бўлиши ҳам мумкин. Лекин Хоминаий охирги вақтларда буйруқлар бера бошлаган кўринади.

Reuters'га сиздирилган хабарда айтилишича, янги олий раҳбар мамлакатдаги бойитилган уранни олиб чиқиб кетишни тақиқлаган. Ваҳоланки, АҚШ Эрондаги урушни тугатишининг асосий шарти сифатида айнан ярим тоннага яқин бойитилган уранни топширишни талаб қилаётганди. Трамп Эрон бойитилган уранни қўшқўллаб топширишга розилигини бир неча марта айтиб бўлди, лекин Теҳрондан берилаётган баёнотлар Трампнинг гапларини рад этмоқда.

Ҳафта суратлари

Сўзимизни ҳафта суратлари билан якунлаймиз. Ҳар икки сурат ҳам америкалик ҳамкасбларимиз томонидан олинган. Биринчи суратда Марс сайёрасининг ноодатий тасвирини кўришингиз мумкин. NASA'нинг космик қурилмаси ёрдамида олинган кадрда қизил сайёра янги чиққан ойга ўхшаб кўринади.

Қурилма Марс атрофидан учиб кетаётганда бу кадрни олган. Умуман NASA'га Марсдан минглаб янги суратлар келиб тушган, табиийки, улар энг асосий кадрларни кўрсатмайди, лекин шунисига ҳам розимиз. Бу йил америкалик фазогирлар учун жуда муваффақиятли кечмоқда. Илон Маск ва NASA'даги даҳо олимлар инсониятни борган сари коинотга яқинлаштирмоқда.

Иккинчи расм Американинг Виржиния штатидаги ҳарбийлар қабристонида олинган. Америка армияси сержанти елкасига қизини кўтарган кўйи қабрларга мамлакат байроғини қадаб чиқмоқда.

Америкада 25 майни хотира куни сифатида нишонлашади, ҳар йили байрам арафасида ҳарбийлар қабрига байроқ қадаш одатга айланган. Бу қабристонга жуда кўп ҳарбийлар кўмилган, уларнинг кўпи табиийки, урушларда ўлган. Бу сурат уруш даҳшатини ифодалайди.

Агар мантиқсиз урушлар бўлмаганда, мана шу отасининг елкасидаги қизалоқ Америка байроғини ҳарбий қабрига қадамаган, мункайиб қолган ўша ҳарбийнинг қўлига берган бўларди балки... Унутманг, ҳеч бир уруш, ҳеч қандай даъво инсон ўлимига арзимайди. Ватанни ҳимоя қилиш учун босқинчига қарши урушиш бундан мустасно, албатта!