​Қримда бензин тақчиллиги. Уруш сабаб

Бугун бензин ҳақида гаплашамиз. Бизнинг Самарқанддаги ёқилғи қуйиш шохобчаларига борсангиз, асосан, Россия бензини сотилади. Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган бензин топилмаслиги мумкин, лекин Россия бензини деярли ҳамма ерда бор. Бизда кўпчилик газда ёки электрокарда юргани учун бензинни одатда навбатсиз сотиб олиш мумкин.

Лекин Россия 2014 йил ўз таркибига қўшиб олган Қримда ана шу бизда навбатсиз, бемалол сотиб олиш мумкин бўлган Россия бензини «анқонинг уруғига» айланди. Қримликларнинг айтишича, бензин фақат талон билан бериляпти, талонни эса ташкилотлар беряпти. Қримга борган сайёҳлар машинаси ўчиб нима қиларини билмай қолган.

Ерининг ости нефтга тўла, дунёдаги энг йирик нефт захирасига эга давлатлардан бўлган Россияда қанақасига бензин дефицит бўлиши мумкин? Уруш сабаб, албатта! Украина Россиянинг қуруқлик қисмини Қрим билан боғлайдиган «Новороссия» трассасини «ўлим йўли»га айлантириб, у ердан ёқилғи ташиётган машиналарни тинимсиз нишонга олмоқда. Оқибатда Украинага тегишли бўлган, Россия 2014 йил ўз таркибига қўшиб олган яриморолда ёқилғи тақчиллиги юзага келди.

Бензин учун талон

Шукрки, мен бир кун ҳам СССР муқаддас тупроқларимизга эгалик қилган кунларда яшамаганман. Биз маҳсулотларни талон билан сотиб олиш нима эканини билмай катта бўлган мустақиллик фарзандларимиз. Лекин совет одамлари оддий егуликлар ҳам талон билан сотилган даврларни яхши эслайди. Тасаввур қилинг, одамлар оддий бўлка нонни навбатга туриб, талон билан, «қулоққа ўлчаб» сотиб олган. Қадамда маҳсулот тўла супермаркетлар бўлган ҳозирги кунда бунақасини хаёлга келтириш ҳам қийин.

Тарихга кўп ҳам шўнғимай, талон масаласига қайтсак. Демак Россия назоратидаги Қримда бензин билан боғлиқ вазият шунчаликка етдики, энди у ерда ёқилғини талон билан, бир кишига 20 литрдан сотишяпти. Ва бу ҳолат дунёдаги энг нефтга бой давлатлардан бири Россиянинг стратегик муҳим қисмида содир бўлмоқда.

Интернет қримликларнинг бензин учун километрлаб навбатда тургани, қўлида идиш кўтариб бензин қидириб юргани, одамлар бензинни ўпаётгани ҳақида турли хил видеоларга тўлиб кетди. Бензин олиб кетаётган юк машиналарини «Берлиндан ғалаба хабарини олиб келгандек» хурсандчилик билан қаршилашмоқда. Худди бизнинг қишдаги метанга навбатларни эслатадиган ҳолат, лекин руслар бунақасига одатланмаган. Ахир Россияда бензин тақчил бўлиши ақлга сиғадиган ҳолат эмас-да. Лекин уруш барчасини ўзгартириб юборди.

Украина жанг майдонида Россия билан кучлар тенг эмаслиги сабаб турли хил тактикаларни синаб кўрмоқда. Охирги вақтларда украинлар Россиянинг қуруқлик қисмини Қрим билан боғлайдиган «Новороссия» трассасини нишонга олишга зўр берди. Украинлар Hornet деган дронлар билан трассадан Қримга бензин ёки дизел олиб кетаётган юк машиналарини нишонга олмоқда. Оқибатда Қримга бориши керак бўлган ёқилғи йўлда ёниб кетяпти.

Украина нега бунақа қилаётгани тушунарли. Россиянинг ҳарбий қудрати солиштириб бўлмайдиган даражада катта, пули кўп, нефт ва газ битмас-туганмас даражада, бунақа ресурс билан истаганча урушиш мумкин. Украинада эса бунақа имконият йўқ, жамият урушдан чарчаган, амалдаги ҳукуматга босим юқори. Шу боис Киев кўпроқ россияликлар урушни ўз танасига ҳис қилсин, урушни тугатиш бўйича ҳукуматга боси ўтказсин деган умидда мана шундай диверсион ҳужумларга зўр беришга мажбур бўлмоқда. Қрим ва Севастополдаги вазият Россиянинг бошқа жанубий областларига ҳам таъсир қилиб, у ерда ҳам одамлар имкон қадар бензин тўплаб олишга интилмоқда.

Уруш бўлмаса...

Украина қонуний жиҳатдан ўзига тегишли бўлган Қримда энергия блокадаси юзага келтирганини Иккинчи жаҳон урушидаги Ленинград қамалига ўхшатишмоқда. Лекин бундай таққосда мантиқ йўқ. Чунки Ленинградни босқинчи фашистлар Россияни қулатиш умидида блокада қилган. Қримда эса урушда Россиядан анча кучсиз бўлган Украина энергия тақчиллиги юзага келтирмоқда. Мақсад – мудофаа, Россияни қулатиш эмас.

Шу кунларда Украина Россиянинг Санкт-Петербург областига ҳам ҳужумларни кучайтирди. Президент Путиннинг матбуот котиби Дмитрий Песков бу ҳақда қизиқ гап айтди. Унинг сўзларига кўра, Украина Петербургга қилгани каби ҳужумларни тўхтатиши учун ҳам Россия «СВО»ни (яъни урушни) давом эттириши керак экан. Ажойиб мантиқ.

Россия Украинада уруш бошлагунига қадар бу давлатга саксон йил давомида ҳеч ким ҳужум қилишни тасаввур ҳам қилмаганди. Ахир ким ҳам бундай катта ядровий давлатга ҳужум қиларди. Охирги марта Россияга Ҳитлер бошчилик фашистлар ҳужум қилганди. Лекин Россиянинг ўзи бошлаган мантиқсиз уруш сабаб бугун шундай қудратли, охири йўқ энергия ресурсларига тўла, жуда бой давлатда одамнинг ақлига сиғмайдиган муаммолар юзага келмоқда.

Агар уруш бўлмаганда, бугун қримликлар бемалол бензин қуйиб юрган, белгородликлар кечаси дрон тушмасмикин деб хавотир билан юрак ҳовучлаб ўтирмаган, киевликлар метрода эмас, уйида ухлаётган, юз минглаб ёш йигитлар жон қўшниси отган ўқдан ўлиб кетмаган, минглаб ёш йигитлар зах окопда эмас, бола чақасининг ёнида ухлаётган бўларди...