Жаҳон газ бозорида қайси давлатлар етакчилик қилмоқда?

Табиий газ ҳозирги кунда жаҳон энергетикасининг энг муҳим манбаларидан бири ҳисобланади. У электр энергияси ишлаб чиқаришда, энергия талаб юқори бўлган саноат тармоқларида ҳамда аҳоли уй-жойларини иситишда кенг қўлланади.

Visual Capitalist томонидан ОПЕК маълумотлари асосида тайёрланган рейтингга кўра, табиий газ қазиб олишнинг асосий қисми нисбатан кам сонли давлатлар ҳиссасига тўғри келади. Жаҳон ишлаб чиқаришининг чорак қисмидан ортиғи АҚШ ҳиссасига тўғри келади.

2025 йилда АҚШ 1 116 миллиард куб метр табиий газ қазиб олди. Бу нафақат Россиянинг кўрсаткичидан қарийб икки баробар кўп, балки Хитой, Канада ва Қатарнинг умумий ҳажмидан ҳам юқори ҳисобланади.

Мутахассислар бу етакчиликни сўнгги йигирма йил давомида сланец газини қазиб олиш технологияларининг жадал ривожланиши билан изоҳламоқда. Горизонтал бурғилаш ва гидравлик ёриш технологияларининг кенг жорий этилиши АҚШга улкан захираларни иқтисодий жиҳатдан самарали ўзлаштириш имконини берди. Натижада мамлакат нафақат дунёдаги энг йирик табиий газ ишлаб чиқарувчиси, балки суюлтирилган табиий газ (LNG)нинг етакчи экспортчиларидан бирига айланди.

Жаҳон энергетика бозорида 2022 йилдан кейин юз берган катта ўзгаришларга қарамай, Россия табиий газ қазиб олиш бўйича иккинчи ўринни сақлаб қолди. Ундан кейинги ўринларни Эрон (280 миллиард куб метр), Хитой ва Канада эгаллаган.

Яқин Шарқ ҳам глобал газ бозорида муҳим ўрин тутишда давом этмоқда. Қатар, Саудия Арабистони ва Бирлашган Араб Амирликлари минтақанинг асосий газ қазиб олувчилари ҳисобланади.

Айниқса, Қатар суюлтирилган табиий газнинг энг йирик экспортчиларидан бири бўлиб қолмоқда. Мамлакат дунёдаги энг йирик газ конларидан бири — «Шимолий» (North Field) конида ишлаб чиқариш ҳажмини изчил оширмоқда.

Ҳудудлар кесимида эса 2025 йилда энг катта табиий газ ишлаб чиқарувчи минтақа Шимолий Америка бўлди. Бу ерда жами 1 360 миллиард куб метр газ қазиб олинган.

Иккинчи ўринни 843 миллиард куб метр билан Евросиё, учинчи ўринни эса 754 миллиард куб метр кўрсаткич билан Яқин Шарқ эгаллаган.

Ҳисоб-китобларга кўра, Шимолий Америка, Евросиё ва Яқин Шарқ биргаликда жаҳон табиий газ ишлаб чиқаришининг қарийб 68 фоизини таъминлаган. Бу эса Осиё–Тинч океани минтақасида ишлаб чиқариш ўсиб бораётганига қарамай, жаҳон газ таклифи ҳали ҳам чекланган сондаги мамлакатлар ва минтақаларда юқори даражада жамланганини кўрсатади.