Innovatsion faoliyatni rag‘batlantirishda soliq imtiyozlarining roli O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan 2018 yilni “Faol tadbirkorlik, innovatsion g‘oyalar va texnologiyalarni qo‘llab-quvvatlash yili” deb e'lon qilinishi, hamda mazkur yilga bag‘ishlangan alohida dasturning qabul qilinishi bilan mamlakatimizda innovatsion faoliyatni rivojlantirish yo‘lida katta ishlar boshlandi.
Xorijning ilg‘or va iqtisodiy rivojlangan davlatlar tajribasini o‘rganadigan bo‘lsak, ular taraqqiyotining asosi innovatsion faoliyatga, tadqiqot va ishlanmalar (Research and Development) bilan shug‘ullanish va ularni tijoratlashtirishni rag‘batlantirishga alohida e'tibor berilganida ekanligini ko‘rishimiz mumkin. Davlat tomonidan innovatsion faoliyatni rag‘batlantirish bevosita moliyaviy ko‘mak berish va soliq imtiyozlari shaklida ekanini ko‘rishimiz mumkin. Olimlarning fikrlariga ko‘ra, innovatsion faoliyatni qo‘llab-quvvatlashda soliq preferensiyalari va imtiyozlari orqali rag‘batlantirishning ahamiyati bevosita moliyalashtirishdan ko‘ra muhimroq. Negaki, mazkur rag‘batlantirish uzoq muddatli xarakterga ega bo‘ladi, hamda ular nafaqat innovatsion sektorni, balki boshqa ishlab chiqarishlarni intensiv rivojlanishi uchun shart-sharoit yaratadi va butun milliy iqtisodiyotni o‘sishini ta'minlaydi.
Innovatsion faoliyatni soliq imtiyozlari orqali rag‘batlantirishni Xitoy Xalq Respublikasi tajribasida ko‘radigan bo‘lsak, amaldagi qonunchilik innovatsion faoliyat bilan shug‘ullanuvchi korxonalar uchun soliq solinadigan daromadga nisbatan turli chegirmalar taqdim etadi. Bunda mamlakat innovatsion faoliyat olib borayotgan korxonalarni qo‘llab-quvvatlash maqsadida, yuqori va yangi texnologiyali korxonalar (High and New Technology Enterprises (HNTE)) dasturini amalga oshirmoqda. Ilmiy-tadqiqot va ishlanmalar bo‘yicha qonunda belgilangan preferensiyalarga ega bo‘lish uchun, korxona yuqori va yangi texnologiyali maqomiga ega bo‘lishi kerak. XXR “Korxonalardan olinadigan foyda solig‘i to‘g‘risida”gi qonuni (Corporate Income Tax Law of China) 28-moddasiga asosan, yuqori va yangi texnologiyali korxonalarga foyda solig‘i qonunchilikda belgilangan stavkadan 15% kam miqdorda belgilanadi.
Innovatsion faoliyatni soliqlar orqali rag‘batlantirishda Yaponiya davlati katta tajribaga ega bo‘lib, mazkur faoliyatga 1952 yildan e'tibor berib kelingan. Yaponiyada asosan, ilmiy jihozlarga tezlashtirilgan amortizatsiyalash tizimi, chet el texnologiyalarini xarid qilish uchun maxsus imtiyozlar, ilmiy-tadqiqot xarajatlari uchun maxsus chegirmalar ko‘rinishida taqdim etilgan. Ilmiy-tadqiqot va innovatsiyalarga bo‘lgan maxsus e'tibor tufayli, Yaponiya bugunga kelib dunyoning sanoati rivojlangan davlatlaridan biriga aylangan. Yaponiyaning Global innovatsiya indeksida 14-o‘rinni egallashi ham bejizga emas.
