“O‘zavtosanoat” raisining o‘rinbosari Azizbek Shukurov avtomobillarga bojlarni pasaytirishda o‘ta hushyor bo‘lish kerakligini ta'kidlab o‘tdi. "Men buni boshqacha atagan bo‘lar edim. Monopolistning o‘z monopol holatini ta'minlab berayotgan bojxona bojlarini pasaytirish yoki pasaytirmaslik haqidagi fikrlarni eshita turib o‘ta diqqatli va hushyor bo‘lish lozim".
Janob Shukurov o‘z pozitsiyasini asoslantirish uchun qo‘yidagi dalillarni keltirgan:
- Yiliga 200–250 ming avtomobil ishlab chiqarish quvvatiga ega bizning avtosanoatimiz yiliga 10 million avtomobil ishlab chiqaruvchi Volkswagen bilan raqobatga kirisha olmaydi, chunki 10 millionta mashina ishlab chiqarilganda 200–250 mingta ishlab chiqarilgan holatga nisbatan bitta avtomobilning tannarxi albatta past bo‘ladi (miqyos effekti degan narsa amal qiladi).
- Butun dunyoda mahalliy ishlab chiqaruvchilar himoya qilinadi. Shu sababli biz ham shunday yo‘l tutishimiz kerak. Nevada shtati gubernatori tomonidan Tesla kompaniyasiga elektromobillar uchun litiy-ionli Gigafactory batareyalarini ishlab chiqarish uchun berilgan 1,4 milliard dollar imtiyoz misol tariqasida keltirilgan.
- Ko‘plab davlatlar go‘yoki “kuchli kompaniyalar, monopoliyalar” tufayli “oyoqqa turib olgan” (bu yerda “abjir qo‘llar”ga e'tibor bering: “kuchli kompaniyalar” va “monopoliyalar” sinonim sifatida ishlatilmoqda).
Menda esa janob Shukurovga ayrim aniqlashtiruvchi savollar bor:
1. Jahonda o‘nlab muvaffaqiyatli avto ishlab chiqaruvchi kompaniyalar bor. Shukurovning o‘zi faqat 8–9 ta yapon kompaniyasini yodga olib o‘tgan (ularning yillik umumiy hajmi 9 million avtoga yetadi). Qo‘rqmasdan ta'kidlash mumkinki, ishlab chiqaruvchilarning barchasi ham Volkswagen erishgan hajmga erisha olmagan. Tabiiyki, ular ham miqyos effektidan Volkswagen singari foydalana olmaydi. Modomiki shunday ekan, jahon bozorlarida ular qanday qilib raqobatga kirishishmoqda? Umid qilamanki, janob Shukurov ularning barchasi bizdagi avtosanoatdek (100 foizdan yuqori) bojxona bojlari bilan himoyalangan, deb ta'kidlamaydi. Lekin bu holatda Volkswagen foydalanadigan miqyos effekti avtomobilsozlik uchun u qadar o‘tib bo‘lmas to‘siq hisoblanmas ekan-da! Negadir faqat va faqat bizning avtosanoatimiz uchun bu to‘siq mavjud.
2. Agar janob Shukurovning miqyos effekti raqobatbardoshlikka erishish uchun o‘ta muhim degan fikriga qo‘shilsak hamda ishlab chiqarish miqyoslari bo‘yicha Volkswagenʼga yaqin kelishni hattoki o‘ylamayotgan bo‘lsak, bu hol avtosanoatimiz proteksionistlik himoyasidan bir necha o‘n yillarga foydalanishdan umid qilayotganini bildiradimi? (Bu vaqtga kelib benzin va gazda yuradigan mashinalardan foydalanmay qo‘yishadi, albatta, harf teruvchi mashinkalar singari). Ya'ni, biz — o‘zbekistonlik iste'molchilar va soliq to‘lovchilar mahalliy avtosanoatning monopoliyasiga mahkum etilganmizmi?
