O‘tgan yili 9 sentabr kuni Human Righs Watch Xitoyning Shinjon viloyatida musulmon aholi ta'qibga uchrayotgani haqidagi ma'ruzasini e'lon qilgandi: tashkilot ma'lumotlariga ko‘ra, bu yerda keyingi yillarda uyg‘urlar ommaviy va ko‘pincha asossiz ravishda ushlanmoqda hamda qamoq va tarbiya lagerlariga tashlanmoqda; millionlab kishilar ustidan muntazam videokuzatuv tashkil etilgan bo‘lib, ularning ijtimoiy ahvoli va taqdiri «ijtimoiy kredit» tizimida to‘plangan ballarga bog‘liq. Human Righs Watch’ning bildirishicha, Xitoyda bunday miqyosdagi qatag‘onlar Madaniy inqilob davridan buyon kuzatilmagan.
Xitoy tashqi ishlar vaziri Van I germaniyalik hamkasbi Xayko Maas bilan uchrashuvidan so‘ng mazkur masalaga munosabat bildirgan.
«Shinjonda musulmonlar qayta tarbiyalash lagerlariga majburiy ravishda qamab qo‘yilayotgani haqidagi xabarlarni odamlar e'tiborsiz qoldirishi kerak», — degan u.
Ammo o‘tgan oylar davomida masala xorijiy OAVda ko‘p yoritila boshlandi. Va nihoyat, BMTning Inson huquqlari bo‘yicha kengashida Shinjon-Uyg‘ur muxtor tumanidagi penitensiar muassasalarda uyg‘urlarni «qayta tarbiyalash» bo‘yicha Xitoy siyosatini qo‘llab-quvvatlaydigan davlatlar paydo bo‘ldi.
Dastlab, 22 davlat (Yevropa ittifoqiga a'zo mamlakatlar, Yaponiya, Avstraliya, Kanada, Yangi Zelandiya) ochiq xatda Pekinning xatti-harakatlarini qoralab chiqqan. Shundan so‘ng, yuqoridagi 40ga yaqin mamlakat BMT Inson huquqlari bo‘yicha kengashi sessiyasida Xitoy bayonotini qo‘llab-quvvatlagan. Ular orasida Rossiya, Belarus va Tojikiston vakillari borligi aytildi
