Bunday holat neft savdosi tarixida kuzatilmagandi. «Manfiyga qulash»ga sabab bo‘lgan qator omillar keltirildi. Eng jo‘yali sabab – neft omborlarining to‘lib bo‘lganidir. Neft tashiydigan tankerlar o‘ziga ortilgan «qora oltin»ni nima qilishni bilmay turgan bir vaqtda omborlarni bo‘shatish uchun ayrim neft yetkazib beradigan kompaniyalar narxni rekord darajada arzonlashtirishga majbur bo‘ldi. Hatto neftni olib ketadiganlarga komissiya ko‘rinishida pul ham to‘landi.
22 aprelga kelib narxlar biroz «o‘ziga keldi». WTI navli neftning bir barreli 11,47 dollarga ko‘tarildi, Brent navli neftning 1 barreli 16 dollarga arzonlashdi. Bu ketishda davom etsa va talab ko‘paymasa, narx yana arzonlashi taxmin qilinmoqda. Bunday sharoitda neft qazib olish va uni eksport qilishda yetakchilardan bo‘lgan Rossiya iqtisodi qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Xalqaro ekspertlar allaqachon neft narxi arzonlashib ketishi ortidan Rossiya iqtisodiyoti qancha zarar ko‘rishi mumkinligini hisoblashga tushib ketishdi.
20 apreldagi manfiyga tushish faqat to‘g‘ridan-to‘g‘ri WTI navli neft uchun bo‘ldi va -40 dollarlik fyuchers shartnomalari atigi bir kun davomida tuzildi. Ular may oyida yetkazib berish bo‘yicha tuzilgandi. Boshqa navdagi neft narxi bu darajada keskin tushib ketmadi.
WTI narxi nega bunchalik pasayib ketganini hech kim aniq tushuntirib berolmayapti. Agar narx tushishiga asosiy sabab omborlar to‘lib ketgani bo‘lsa, nega unda boshqa navdagi neftlar narxi bunchalik keskin arzonlashmay, faqat WTI navli neft narxi arzonladi?
Suvdan-da arzonlagan «qora oltin». Neft, uni qazib olish va eng katta konlar haqida
Qisqasi, 20 aprelda birjalarda faqat WTI narxi keskin arzonlaganiga jo‘yali bir izoh yo‘q. Hozircha izohlarning aksariyati taxmin ustiga qurilgan.
Agar umumiy holatga qaraydigan bo‘lsak, neft narxi jahon iqtisodiyotining ayni damdagi holatiga tutilgan ko‘zgu bo‘ldi. Koronavirus tufayli jahon iqtisodiyoti o‘sishi sekinlashar ekan, unda asosiy xomashyolardan biri bo‘lgan neftga talab kamayishi va uning narxi arzonlashishini taxmin qilish qiyin emas edi.
Neft bugun koronavirus pandemiyasi davom etayotgan paytda ham dunyodagi eng muhim energiya manbayi bo‘lib qolmoqda. Neft eksport qiluvchi davlatlarga faqat shu tasalli bo‘lishi mumkin.
Budjeti va yalpi ichki mahsulot hajmining salmoqli qismini neft eksporti tashkil etadigan Rossiyani yaqin kelajakda nimalar kutmoqda? Neft arzonlashi bu mamlakatga qanday ta'sir qiladi?
