Joriy yil 1 yanvardan boshlab, aksiyadorlik jamiyatlari, tijorat banklari, sug‘urta tashkilotlari va yirik soliq to‘lovchilar toifasiga kiritilgan yuridik shaxslar MHXS asosida buxgalteriya hisobi yuritilishini tashkil etadi va 2021 yil yakunlaridan boshlab moliyaviy hisobotni MHXS asosida tayyorlaydi.
MHXS nega kerak?
Korxonalarning buxgalteriya hisobotini tayyorlashda xalqaro standartlar bo‘lmasa, bu bir necha nomuvofiqliklarni keltirib chiqarishi mumkin. Misol uchun, biron bir «Mansur Corporation» xitoylik «Shin Jin Company»dan uskuna buyurtma qildi. «Shin Jin Company» ushbu uskunani logistika kompaniyasi orqali yuklab yo‘lga chiqardi va o‘zining moliyaviy hisobotida uskunani sotganligi haqida ma'lumotni ko‘rsatdi hamda uskunani tashkilot balansidan chiqardi. Ammo uskuna yo‘lda bo‘lganligi va xaridor uni hali olmaganligi sababli «Mansur Corporation» moliyaviy hisobotida ushbu uskunani sotib olganligi haqida ma'lumotni ko‘rsatmaydi va balansiga kirim qilmaydi. Natijada, global iqtisodiyotda ushbu uskuna yo‘qolib qolishi mumkin.
Shunga o‘xshash oddiy misollarni ko‘p keltirish mumkin va shu kabi nomuvofiqliklar bo‘lmasligi uchun moliyaviy hisobotning yagona xalqaro standartlariga talab paydo bo‘lgan.
Ilgari barcha davlatlarda tashkilotlar o‘z faoliyat makonida joriy etilgan buxgalteriya standarti asosida hisobot tayyorlashgan, bu esa globallashib borayotgan dunyoda biznes uchun katta to‘siq hisoblanadi. Negaki, bir davlatdagi kompaniyaning hisoboti, boshqa davlat kompaniyasi uchun tushunarsiz tarzda tayyorlangani uchun kompaniyalar moliyaviy holatini to‘g‘ri baholash imkoniyati pasayadi.
Aynan shu muammo hozir O‘zbekiston iqtisodiyoti uchun juda ham dolzarb sanaladi.
O‘zbekistonga MHXS nima beradi?
O‘zbekistonda juda ko‘p davlat mulklari samarali ishlatilmayotgani, raqobatni oshirish, shuningdek, bozor iqtisodiyotiga o‘tish va boshqa sabablarga ko‘ra, 2021 yilda katta xususiylashtirish ishlari boshlanishi kutilmoqda. Xususiylashtirish jarayonidagi eng katta to‘siq yoki, to‘g‘rirog‘i, jarayonni sekinlashtirayotgan sabablardan biri – ushbu tashkilotlarning buxgalteriya hisobi MHXS asosida tayyorlanmaganligidir.
