“Kör hassasini bir marta yöqotadi” - Islom Karimovning SSSR haqidagi bayonotlari

Ammo uning taklifi Ukrainaning öşa paytdagi prezidenti Leonid Kravçukning keskin qarşiligiga uçraydi.

“Ukraina qonunçiligida ikki fuqarolik böladi. Bizda istagan kişi yo Özbekiston, yoki Ukraina fuqarosi bölişi mumkin. Ammo MDHda fuqarolik bölmaydi, çunki bu davlat emas”, deydi Kravçuk.

Balki öşa yiğilişdagi tortişuvlar va bahslar yurtboşining sovet tuzumi va u keltirgan oqibatlarga nisbatan xafsalasini pir qilgan bölişi ham mumkin.

Şundan söng Islom Karimov sovet davlatining aşaddiy tanqidçisi va dekommunizatsiya tarafdorlaridan biriga aylanadi.

“Kör hassasini bir marta yöqotadi”

Karimov Oliy Majlis sessiyalaridan birida deputatlarga qarata aytgan sobiq tuzum haqidagi sözlari ham e’tiborga molik.

“Tarix nima uçun kerak? Tarix ötgan voqealardan xulosa çiqariş uçun kerak. Kör hassasini bir marta yöqotadi. Biz bir zamonni boşimizdan ötkazdik. Endi u zamonni qaytarişga heç kimga ruxsat bermaymiz”, – deya ta’kidlagan Karimov.

Garçi Rossiya prezidentlari Boris Yelsin va Vladimir Putinlar bilan ijobiy aloqalarni saqlab qolgan bölsa-da, Islom Karimov “Rossiya boşçiligidagi qayta tuğilişi mumkin bölgan” ittifoqqa keskin qarşiligini bildirib kelgan va oçiq tanqid qilgan.

Ayniqsa, Vladimir Putinning boşqaruvi davrida Rossiya ança oyoqqa turgaç, “Putin boşçiligida SSSRni qayta tiklaş” haqida gap-sözlar bolalab ketdi. Oxir-oqibat ambitsiyalar kuçayib, dastlab Gruziya uruşi, söngra Ukraina voqealari sodir böldi.

Islom Karimov esa 1995 yildayoq “Rossiyada SSSRni tiklaşga harakat qilayotgan kuçlar” töğrisida keskin bayonot bergandi.

“Bizning istiqbolimiz uçun yana bir xavf bor – bu Rossiyada paydo bölayotgan har xil kuçlar, harakat va namoyişlar. Ularni maqsadi uluğ Rossiyani SSSR çegaralarida qayta tiklaş. Afsuski, hoziram Moskvaga çopib borib, nima buyurasiz deydiganlaram bor.

Mana, qöşni davlatlarimiz – bular ham maqtanib yuribdi-ku, maqtanişi öziga buyursin – aytmoqçimanki, çegarani Rossiya harbiy kuçlari bilan qöriqlaş – bu mustaqillik dalolati, bu mustaqillik dalili emas, bu zaiflik dalili. Nima emiş, Rossiya endi mustaqil, BMTga teng a’zo davlatlarga ularning çegaralarini himoyalaşga, qöriqlaşga yordam berarmiş. Yordam berarmiş!

Nima uçun çegaramizni boşqalar qöriqlaşi kerak? Çegarani qöriqlaydigan kuç öziga nimani talab qiladi? Xolisona heç narsa bölmaydi bu dunyoda. Tekinga kelib sening çegarangni kim qöriqlab beradi? Qani bunaqa ahmoq?”

Rossiya rahbariyatiga yana bir “tarsaki”

Islom Karimov Ikkinçi jahon uruşidagi ğalabani siyosiylaştiriş va paradlar ötkazib, öz harbiy qudratini namoyiş qiliş amaliyotini ham yoqlamagan.

Şu sababli Özbekistonda 9 may sanasiga Xotira va qadrlaş kuni deya nom berildi. 2016 yil 9 may kuni Karimov bu sanada paradlar ötkazişni keskin tanqid qilib çiqdi.

“Parad ötkaziş bu xotira emas. Bu bitta narsa – uniyam nomi siyosat. Paraddan qança askar ötsa, qurol ötsa, bu özini namoyiş qilişga kiradi. Bu sanada ötganlar paradni kutganmidi? Yöq, ular bugungi tinç va osuda hayotni kutgandi”, – dedi u.

Bunday bayonot 9 mayni butun hududi böylab harbiy paradlar bilan ötkazadigan, “Ölmas polk” ğoyasini endigina yoya boşlagan rasmiy Moskvaga yoqmasligi tayin edi.

Xullas, Özbekistonni qariyb 30 yil boşqargan birinçi prezident öziga xos qaraşlarga ega inson edi. U yuritgan siyosat va qabul qilgan qarorlarni hozir oçiq muhokama qiliş mumkindek körinsa-da, amalda bu bahslar hozirça rasmiy minbarlarda deyarli közga taşlanmaydi.

Abror Zohidov