Donald Tramp Venesuelaga kelganda o‘zining “tinchlikparvar” to‘nini yechishga tayyor. 24 noyabr kuni AQSh armiyasining Shtab boshliqlari birlashgan qo‘mitasi boshlig‘i, general Den Keyn yana Puerto-Riko oroliga bordi. Maqsad – Venesuelaga qarshi reja qilingan harbiy operatsiyaga tayyorgarlikni ko‘zdan kechirish. Xo‘sh, bu yangi keskinlikka asosiy sabab nima?
Hammaga ma’lumki, keyingi vaqtlarda AQSh o‘zining katta harbiy kontingentini Venesuela atrofiga jamlamoqda, ochiqcha tahdidlar qilib Maduro va uning siyosiy rejimini yiqitish niyatida ekanini aytmoqda.
Shu o‘rinda savol paydo bo‘ladi: Tramp – o‘zi kim? Tramp shu paytgacha “men 7-8 ta katta urushni to‘xtatdim, menga tinchlik uchun Nobel mukofoti berilishi kerak!” deya o‘zini tinchlikparvar prezident sifatida taqdim qilib keldi. Darhaqiqat, Tramp Yaqin Sharqda tinchlik o‘rnatilishi uchun real harakatlar qildi. Rossiya–Ukraina urushini to‘xtatish uchun ham jiddiy urinishlarni amalga oshirib kelmoqda. Ayni paytda, “tinchlikparvar” Tramp Venesuelaga qarshi yangi, katta urush boshlashga tayyorligini aytmoqda.
Venesuela – Lotin Amerikasidagi va dunyodagi eng katta neft zaxiralariga ega davlat. 20-asrning o‘rtalari, ayniqsa 1970-yillardan so‘ng AQSh Lotin Amerikasidan uzoqlasha boshladi. Sovuq urush davrida AQSh va sobiq SSSR yevropa uchun jiddiy kurashdi. SSSR qulaganidan keyingi o‘n yilliklarda esa AQSh uchun eng muhim mintaqa – bu Yaqin Sharq bo‘ldi. Bugungi kunga kelib, AQSh o‘zining eng ustuvor va uzoq muddatli diqqatini, tabiiyki, Xitoy Xalq Respublikasiga qaratmoqda.
Shu tariqa, uzoq o‘n yilliklar davomida AQSh tashqi siyosatida Lotin Amerikasi ustuvor ahamiyat kasb etmadi. To‘satdan, bugun Tramp Venesuelaga urush qilmoqchi. Buning sabablari nima?
Latinoslar, ya’ni kelib chiqishi lotin amerikalik bo‘lganlar AQSh tashqi siyosatidan ko‘ra ichki siyosatida katta rol o‘ynay boshladi. Keyingi chorak asrda AQShda yashayotgan latinoslarning soni 35 milliondan 65-68 millionga yetdi. Bu – salkam ikki baravar oshish degani. Agar bugun AQShda 340 million aholi bo‘lsa, demak aholining 20 foizini latinoslar tashkil qiladi: har beshta amerikalikdan bittasi – bugun latinos. Shu sababli latinoslar bugun AQSh hokimiyati, ichki va tashqi siyosatiga katta ta’sir qilayotgan aholi qatlamiga aylanib bo‘ldi. Kelajakda bu ta’sir faqat oshib boradi.
O‘tmishda latinoslar ko‘proq demokratlarga ovoz berardi. Misol uchun prezident Kennediga latinoslarning mutlaq ko‘pchiligi ovoz bergani ma’lum. Lekin keyingi o‘n yilliklarda AQShlik latinoslarning siyosiy qarashlari ancha o‘zgardi. Ular Lotin Amerikasidagi so‘l, sotsialist va kommunist rejimlarni yoqtirishmaydi. Chunki ularning ajdodlari bir vaqtlar o‘sha davlatlardagi siyosiy vaziyat sababli AQShga kelishgan. Latinoslarga respublikachilarning soliqlarni pasaytirish siyosati ma’qul. Qolaversa, Trampning migratsiya va emigratsiya, hamda narkotrafikka qarshi kurashini latinoslar qo‘llab-quvvatlaydi. Garchi latinoslarning o‘zlari emigrantlarning avlodlari bo‘lsa-da, ular migratsiya va emigratsiyaga qarshi, arzon ishchi kuchi kelib, ularning ish o‘rinlarini olib qo‘yishini istamaydi. Shu omillarga ko‘ra, latinoslarning katta qismi oxirgi prezidentlik saylovlarida Trampga ovoz berib, uning yutug‘ini ta’minlagan aholi qatlami sifatida ko‘riladi.
