Birlashgan Arab Amirliklari rasmiylari oxirgi haftalarda arab qo‘shnilaridan noroziligini ochiqchasiga bildirib, ularning Eronga nisbatan zaif pozitsiyasidan shikoyat qilib kelayotgandi. Tahlilchilar esa rasmiy Abu-Dabi ushbu noroziligini sammitda qanday namoyish etarkan, deb kutdi.
Shunday vaziyatda – 28 aprel kuni BAA neft ishlab chiqaruvchi davlatlar karteli — OPEC’dan chiqishini e’lon qildi. 1 maydan e’tiboran BAA global energiya narxlariga ta’sir o‘tkazuvchi ushbu tashkilotning a’zosi emas. Amirliklarning bu qarori – Saudiya Arabistoni Fors ko‘rfazi arab davlatlari rahbarlarining sammitiga mezbonlik qilayotgan vaqtga to‘g‘ri keldi. Xususan, Saudiya valiahd shahzodasi Muhammad bin Salmon yig‘ilishni boshlashi bilan, uning qo‘shnisi «bomba» xabarni tarqatdi.
Biroq OPEC’ning de-fakto yetakchisi Saudiya Arabistoni ekani mintaqada hech kimga sir emasdi. Amirlik rasmiylari bu qarorni neft qazib olish hajmini bir tomonlama oshirish va bozorning uzoq muddatli ehtiyojlarini qondirish istagi bilan izohladi.
Ushbu e’lonning vaqti qasddan tanlanganmi yoki tasodifmi, har qanday holatda ham u Yaqin Sharqdagi so‘nggi tektonik o‘zgarishlarning kuchli ramzi bo‘ldi, deb yozmoqda New York Times. Bu jarayonlar urush davrida yana ham tezlashgan. OPEC’dan uzoqlashish orqali Amirliklar hukumati o‘z manfaatlari yo‘lida keskin qadamlar tashlashga tayyorligini, an’anaviy ittifoqlar va qoliplar bilan cheklanib qolmasligini namoyish etdi.
«Bu Amirliklarning mustaqillik deklaratsiyasidir. Ular endi o‘z manfaatlariga mos kelmaydigan institutlar oldida o‘zlarini qarzdor deb hisoblamaydi», deydi Vashingtondagi Arab ko‘rfazi davlatlari instituti katta ilmiy xodimi Kristin Divan.
«Jilovlanmagan BAA»ning paydo bo‘lishi butun dunyodagi bozorlar, iqtisodiyotlar va mojarolar uchun jiddiy oqibatlarga ega. 2 trillion dollardan ortiq suveren boylikka ega bo‘lgan ushbu kichik mamlakat o‘z chegaralaridan tashqarida ham katta ta’sir doirasini shakllantirgan.
