«Урушни биз бошламадик». АҚШ ва Исроил раҳбарлари урушнинг мақсад ва истиқболлари ҳақида нима демоқда?

АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши уруши шанба куни бошланганди. Шу вақтгача Доналд Трампнинг илк соатлардаги мурожаати ушбу ҳарбий амалиётнинг мақсадлари ва истиқболлари бўйича асосий баёнот бўлиб қолаётганди. Душанба кунига келиб АҚШ раҳбариятининг бир неча вакиллари, шунингдек, Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу матбуот анжуманлари ўтказди, интервюлар берди ва журналистларнинг саволларига жавоб қайтарди.

Қуйида улар урушнинг кейинги ривожи ва унинг мақсадлари, шунингдек, уруш нега айнан ҳозир бошлангани юзасидан нималар дегани ҳақида.

Уруш қанча давом этади?

Душанба куни Доналд Трамп журналистларга Эрондаги уруш тўрт-беш ҳафта давом этишини айтди.

Унинг сўзларига кўра, АҚШ аввалига Эрон ҳарбий раҳбариятини йўқ қилишнинг ўзига тўрт ҳафта кетишини мўлжаллаганди. «Аммо биз графикдан ўзиб кетдик», – деди Трамп.

Шу билан бирга, у АҚШ зарурат бўлса бундан ҳам узоқроқ вақт жанг қилишга тайёрлигини қўшимча қилган.

АҚШ давлат котиби Марко Рубио эса урушнинг давомийлиги бўйича прогноз беришга шошилмади.

«Бизда мақсадлар бор. Бу мақсадларга эришиш учун қанча вақт талаб этилса, буни шунча вақт давом эттирамиз», – деди у.

У тактик ҳаракатлар бўйича тафсилотларни очиқламоқчи эмаслиги, аммо Америка ҳарбийларининг энг оғир зарбалари ҳали олдинда эканини таъкидлаган. «Кейинги босқич Эрон учун ҳозиргидан ҳам оғирроқ бўлади», — дея қўшимча қилди Рубио.

Трамп ҳам CNN учун берган интервюсида шу маънода гапирган: «Биз ҳали уларга жиддий зарба беришни бошлаганимиз ҳам йўқ. Катта тўлқин ҳали бошлангани йўқ. Катта тўлқин келмоқда», – деди у.

АҚШ мудофаа вазири Пит Ҳегсет эса Эрондаги уруш «абадий» давом этмаслигини ваъда қилган. У ҳам Рубио каби прогноз беришни хоҳламаган.

Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу ҳам Fox News телеканалига интервюсида шундай формулировкадан фойдаланди. «Тугамайдиган уруш бўлмайди», – деган у.

Қуруқлик амалиёти ўтказиладими?

Ҳозирча АҚШ ва Исроилнинг ҳаракатлари ҳаво зарбалари билан чекланмоқда. Шу билан бирга, келгусида Эронда қуруқлик амалиёти ўтказилиши эҳтимоли ҳам муҳокама қилинмоқда.

Пит Ҳегсет ҳозирда Эронда Америка қўшинлари йўқлиги, аммо Америка келажакда нима қилиш ёки қилмаслиги ҳақида гапирмаслигини қайд этган.

Трамп New York Post учун интервюсида амалиётга қуруқлик қўшинларини ҳам жалб этмасликка ваъда бера олмаслигини билдирган.

Рубио эса АҚШ ҳарбий кампания мақсадларига қуруқлик амалиётсиз ҳам эришишни мўлжаллаётганини айтди.

Урушнинг мақсадлари

Трамп шанба кунги мурожаатида Эрон ядровий дастурини йўқ қилишни асосий мақсад сифатида келтирганди. «Бу жуда оддий хабар. Уларда ҳеч қачон ядро қуроли бўлмайди», – деган у.

Трамп режим алмашиши масаласини ҳам тилга олган: у Ислом инқилоби муҳофизлари корпусини қуролларни ташлашга, Эрон халқини эса Америка ўз ишини тугатганидан кейин ҳокимиятни қўлга олишга чақирганди.

Трамп маъмурияти вакиллари эса режим алмашиши борасида анча мулоҳазакорлик билан гапирган.

«Эрон халқи ҳукуматни ағдариб, мамлакатнинг янги келажагини қуриши мумкинлигига умид қиламз. Биз бундан жуда хурсанд бўлган бўлардик», – деди Рубио.

Аммо бу урушнинг асосий мақсади эмаслигини қўшимча қилган. «Амалиётдан мақсад – уларнинг ракета ва ҳарбий-денгиз кучлари салоҳиятини йўқ қилиш», – деган Давлат департаменти раҳбари.

Пит Ҳегсет ҳам унинг бу борадаги фикрига қўшилади: бу режимни ўзгартириш учун олиб борилаётган уруш эмас, деган у.

У урушни Вашингтон эмас, 47 йил олдин айнан Эрон бошлагани, бу даврда эронликлар дунёнинг кўплаб нуқталарида Америка ҳарбийлари ва фуқароларига ҳужумлар уюштирганини айтиб ўтган. «Бу урушни биз бошламадик. Аммо Трамп президентлиги даврида биз бу урушни якунлаймиз», – деган Ҳегсет.

Қайд этиш керакки, бу орқали у амалда Россия ҳукумати вакилларининг Украинага босқинни оқлаш учун ишлатадиган риторикасини такрорламоқда. «Ҳарбий ҳаракатларни Россия бошламади, Россия уларни якунлайди», – дея баёнот берганди РФ мудофаа вазирлиги 2022 йил февралида.

Бинямин Нетаняҳу ҳам 28 феврал кунги видеомурожаатида Исроил ва АҚШ «Эрондаги террорчи режим томонидан экзистенциал таҳдидлар»ни бартараф этиш учун қўшма амалиёт бошлагани, Исроил амалда ўзини ҳимоя қилаётганини айтганди.

Эрондаги урушнинг аниқ мақсадлари ҳақида гапираркан, Вашингтондагилар АҚШ ҳарбийлари жалб қилинган Афғонистон ва Ироқдаги можаролар билан фарқларни таъкидлашга ҳаракат қилмоқда.

«Доналд Трамп ҳеч қачон охири кўринмайдиган ва аниқ мақсадларсиз кўп йиллик можарога аралашишига йўл қўймайди», – деди вице-президент Жей Ди Вэнс Fox News телеканалига берган интервюсида.

Нега айнан ҳозир?

Эрон бўйлаб зарбалар Женевада Ўмон султонлиги воситачилигида бўлиб ўтган музокараларнинг учинчи раунди ортидан берилди. Трамп шанба кунги мурожаатида бу музокараларга тўхталмаганди.

АҚШ президенти махсус вакили, Женевадаги асосий музокарачилардан бири бўлган Стив Уиткофф Fox News учун интервюсида иккинчи раунддан кейин келишувга эришиб бўлмаслиги аён бўлганини ҳақида гапирган.

АҚШ давлат котиби Марк Рубио эса Исроил барибир ҳужум қилишга аҳд қилгани ва агар АҚШ бунга қўшилишига тўғри келганини айтган.

«Биринчидан, Эронга ким ҳужум қилса ҳам, улар бунга жавобан зарба беришлари ва бу жавоб АҚШга қарши қаратилиши аниқ эди. Биз Исроил ҳаракат қилишини билардик, бунинг ортидан Америка кучларига ҳужум бўлишини билардик ва агар огоҳлантирувчи зарба бермасак, кўпроқ йўқотишларга дуч келишимизни билардик», деган у.

Шу билан бирга, Нетаняҳу Исроил АҚШни урушга тортгани ҳақидаги тахминни бемаъни деб атади. «Трамп ўзи тўғри деб билган ишни қилади, бу эса тўғри», – деди Исроил бош вазири.

Нетаняҳу айнан ҳозир ҳаракат қилиш керак бўлганини, чунки Эрон бир неча ой ичида ўзининг «баллистик ракеталар дастури ва атом бомбасини ҳужумлар дахл етказа олмайдиган даражада ривожлантириши мумкин бўлгани»ни қайд этган.