Ойга янги қадам: NASA'нинг “Артемида-2” миссияси бошланди

NASAнинг “Артемида-2” (Artemis II) ойга парвози доирасидаги “Орион” космик кемаси 1 апрел куни АҚШ Шарқий соҳили вақти билан соат 18:35 да муваффақиятли учирилди. Унинг экипажи 10 кун давомида Ойни айланиб чиқиб, Ерга қайтиши керак.

Фото: NASA TV/Handout/REUTERS

Тўрт нафар астронавт бўлган экипаж билан “Орион” космик кемаси Флорида штатидаги Канаверал бурунида жойлашган Кеннеди номидаги Космик марказнинг 39А майдонидан учирилди. Парвоз 1 апрел куни АҚШ Шарқий соҳили вақти билан соат 18:35 да, Марказий Европа вақти билан эса 2 апрел куни 00:35 да амалга оширилди.

NASA шу куни аввалроқ маълум қилишича, дунёдаги энг йирик ракета-ташувчи ҳисобланган Space Launch System (SLS) беш соат давомида 2,65 миллион литрдан ортиқ криоген ёнилғи билан тўлдирилган. Ёнилғи қуйилгандан кейин унинг умумий оғирлиги тахминан 2,6 минг тоннани ташкил этган.

“Орион” экипажи таркибига Рид Уайзман, Жереми Хансен, Кристина Кох ва Виктор Гловер кирган. Виктор Гловер Ой миссиясида иштирок этаётган биринчи афроамерикалик астронавт бўлса, Кристина Кох бундай миссияда қатнашган биринчи аёл астронавтга айланди. Экипаж 10 кун ичида Ойни айланиб чиқиб, Ерга қайтиши лозим.

Аввалига “Орион”нинг учирилиши 2026 йил март ойига режалаштирилган эди. Бироқ 21 феврал куни NASA матбуот хизмати парвоз “номаълум муддатга” қолдирилганини маълум қилди. Муҳандислар кемани Ер атрофи орбитасига олиб чиқиши керак бўлган SLS ракета-ташувчи тизимида гелий узатиш билан боғлиқ носозликларни аниқлаган.

“Артемида-2” миссияси учун тайёрланган SLS ракета-ташувчиси ва “Орион” космик кемаси 20 март куниёқ Флоридадаги старт майдонига ўрнатилган эди.

“Орион”нинг бу галги парвози АҚШнинг янги Ой дастури тарихидаги иккинчи босқич бўлди. Дастурнинг биринчи босқичи — “Артемида-1” — 2022 йил декабр ойида якунланган эди. Ўшанда “Орион” синов тариқасида, экипажсиз ҳолда Ой томон парвоз қилиб, унинг орбитасида бир неча ҳафта бўлган ва кейин Ерга қайтган.

Дастурнинг учинчи босқичи — “Артемида-3” — доирасида эса 50 йилдан ортиқ танаффусдан кейин инсонлар яна Ойга қўниши кутилмоқда.

NASA “Артемида” дастури ташкил этилганини 2019 йилда эълон қилган. Унинг асосий мақсади АҚШни Ойга қайтариш, мунтазам пилотли миссияларни йўлга қўйиш ҳамда Марсга парвозлар учун оралиқ база яратишдан иборат.