Саудияда яраланган АҚШ ҳарбийлари, Путиннинг олигархлар билан ёпиқ учрашуви ва ФҚБ директорига ҳакерлар ҳужуми – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

АҚШ ва Исроил Эрон билан зарбалар алмашди

АҚШ ва Исроил Эроннинг энг йирик ва стратегик аҳамиятга эга бўлган иккита йирик пўлат ишлаб чиқариш заводини нишонга олди. Эроннинг ярим расмий Fars агентлиги хабар беришича, воқеа жойига фавқулодда вазиятлар бўлинмалари етиб келган. Ҳодиса тафсилотлари бўйича қўшимча маълумотлар кейинроқ очиқланади.

Исфаҳон вилояти ҳокими Меҳди Жамалинежад ҳужум оқибатида бир киши ҳалок бўлгани ва 15 киши жароҳатланганини билдирди.

Шунингдек, Эрон Атом энергияси ташкилоти Бушер атом электр станциясига номаълум снаряд келиб тушганини билдирди. Ташкилотга кўра, бу иншоотга қилинган учинчи ҳужум, бироқ қурбонлар ёки жиддий зарар ҳақида хабар берилмади.

28 феврал куни АҚШ ва Исроил Эронга қарши қўшма ҳужум бошлаганидан бери минтақавий кескинлик тинмаяпти. Ўшанда бошланган амалиётлар натижасида Эроннинг ўзида 1300 дан ортиқ инсон ҳалок бўлди.

Теҳрон бунга жавобан Исроил, Иордания, Ироқ ва АҚШ ҳарбий объектлари жойлашган Форс кўрфази давлатларига қарши кетма-кет дрон ва ракета зарбаларини йўлламоқда.

Хусусан, 27 март куни Эроннинг Саудия Арабистонидаги Prince Sultan авиабазасига берган ракета зарбаси натижасида 10 нафар америкалик ҳарбий яраланган, улардан икки нафари оғир аҳволда. Шунингдек, АҚШнинг бир нечта ёнилғи қуйиш самолётларига зарар етган. Ушбу ҳужумда Эроннинг дронлари ҳам қатнашган.

АҚШ Марказий қўмондонлиги маълумотларига кўра, Эрон билан тўрт ҳафталик уруш давомида 300 нафардан ортиқ АҚШ ҳарбийлари жароҳатланган.

АҚШ давлат котиби Марко Рубио уруш яна «икки ҳафтадан тўрт ҳафтагача» давом этиши мумкинлигини ва урушдан кейинги асосий муаммо — Эроннинг Ҳўрмуз бўғозидан ўтаётган кемаларга бож (тўлов) жорий этишига йўл қўймаслик бўлишини айтди. У бундай ҳаракатни «ноқонуний» ва «дунё учун хавфли» деб тавсифлади.

Путиндан бизнес учун «уруш солиғи»

Россия президенти Владимир Путин мамлакатнинг йирик тадбиркорлари билан ўтказилган ёпиқ учрашувда бюджетга ихтиёрий бадаллар киритишни таклиф қилмаган, бироқ ушбу ғояни қўллаб-қувватлаган. Бу ҳақда унинг матбуот котиби Дмитрий Песков маълум қилди.

Аввалроқ «The Bell» нашри Путин йирик бизнес вакиллари билан ёпиқ учрашув ўтказганини ёзганди. Манбаларга кўра, Путин урушда Донецк вилоятининг маъмурий чегараларига чиқиш режалари ҳақида гапирган. Сўнгра бюджетга ихтиёрий бадаллар киритишни таклиф қилган.

Кремл сўзчисига кўра, бундай таклиф «Роснефт» бошқаруви раиси Игор Сечин томонидан билдирилган. Шунингдек, учрашувда уруш учун маблағ ажратиш масаласи муҳокама қилингани ҳақидаги Ғарб ОАВлари маълумотлари рад этилди.

«Учрашув иштирокчиларидан бири ҳақиқатан ҳам давлат учун маълум бир йирик, жуда йирик миқдордаги маблағни ажратишни зарур деб ҳисоблашини ва бу унинг оилавий қарори эканини айтди», деди Песков.

Унинг айтишича, кўпчилик олигархлар бундай бадалларни киритишни ўз бурчи деб ҳисоблайди. Песков шунингдек, Путин «бундай ташаббусни олқишлаганини» қайд этди. Таъкидланишича, маблағ жалб қилиш механизми сифатида ҳарбий облигацияларни жойлаштириш таклифи ҳам бор.

Непал собиқ бош вазири ҳибсга олинди

Непалнинг собиқ бош вазири Шарма Оли 2025 йилда бўлиб ўтган, «Z авлоди намойишлари»ни шафқатсиз бостиришга алоқадорликда гумон қилиниб ҳибсга олинди. Собиқ бош вазир билан бирга мамлакатнинг собиқ ички ишлар вазири Рамеш Лехак ҳам ҳибсга олинган.

«Улар бугун эрталаб ҳибсга олинди ва жараён қонунга мувофиқ давом этади», деди полиция вакили.

Непалда ўтган йили сентябр ойида ижтимоий тармоқларга қўйилган тақиқ ортидан намойишлар бошланган ва коррупция ҳамда оғир иқтисодий шароитда кучайиб борганди. Тартибсизликлар чоғида 70 нафардан ортиқ одам ҳалок бўлган, уларнинг кўпчилиги полиция томонидан отиб ўлдирилган.

Бундан бир кун олдин мамлакатнинг янги бош вазири — 35 ёшли реппер Бален Шоҳ қасамёд қилди.

Ҳакерлар ФҚБ директорига ҳужум қилди

27 март куни ҳакерлар ва Федерал қидирув бюроси берган маълумотга кўра, ҳакерлар ФҚБ директори Каш Пателнинг шахсий электрон почта қутисини бузиб кириб, директорнинг фотосуратлари ва бошқа ҳужжатларини интернетга жойлаштирган.

«Handala Hack Team» ҳакерлар гуруҳи ўз сайтида Пател энди «муваффақиятли бузиб кирилган қурбонлар рўйхатидан ўрин олишини» маълум қилди. Ҳакерлар Пателнинг сигара ҳидлаётгани ва чекаётгани, антиқа кабриолетда кетаётгани ҳамда кўзгу олдида спиртли ичимлик билан селфи тушаётган қатор шахсий фотосуратларини эълон қилди.

ФҚБ Пателнинг электрон почтаси нишонга олинганини тасдиқлади. Бюро вакили Бен Уилямсон ўз баёнотида: «Биз ушбу ҳаракат билан боғлиқ бўлиши мумкин бўлган хатарларни бартараф этиш учун барча зарур чораларни кўрдик», деган.

Reuters нашри ҳакерлар эълон қилган 300 дан ортиқ электрон хат намуналарини кўздан кечирди, улар 2010 ва 2019 йиллар оралиғидаги шахсий ва ишга оид ёзишмалар аралашмасидан иборат.

Ғарб тадқиқотчилари Handala гуруҳини Эрон ҳукумати кибер-разведка бўлинмалари фойдаланадиган бир неча «ниқоб»лардан бири деб ҳисоблайди.