Нидерландия қул савдосидаги роли учун расман узр сўради

Нидерландия Европада ўтмишдаги қул савдоси учун расман узр сўраган биринчи давлат бўлди. Ҳукумат қуллик мероси ҳақида хабардорликни оширишга қаратилган лойиҳаларга 200 миллион евро ажратади.

Фото: Reuters

Нидерландия ҳукумати «инсониятга қарши жиноятлар» ва мамлакатнинг ўтмишда қул савдосидаги роли учун расмий узр сўради. Нидерландия бош вазири Марк Рюттенинг Ҳаагадаги Миллий архивда сўзлаган нутқи 19 декабрь, душанба куни мамлакат ҳукумати сайтида эълон қилинди.

«Мен узоқ вақт олдин содир бўлган воқеа учун жиддий масъулиятни осонликча ўз зиммамизга ололмаймиз деб ўйладим. Бу ҳеч биримиз бошимиздан кечирмаган нарса. Узоқ вақт давомида мен Нидерландиянинг қулликдаги роли ўтмишда қолди деб ўйлардим. Лекин мен хато қилдим», - деди Рютте.

Унинг сўзларига кўра, «асрлар давомидаги зулм ва эксплуатация» бугунги кунда ҳам «ирқчилик стереотипларида, камситиш шаклларида, ижтимоий тенгсизликда» таъсир кўрсатишда давом этмоқда. «Бу стереотипларни бузиш учун биз ҳам ўтмиш билан очиқ ва юзма-юз бўлишимиз керак. Тўғри, бугунги кунда яшаётган ҳеч ким шахсан қуллик учун айбдор эмас. Лекин голланд давлати тарихда барча кўринишда қул бўлган одамлар ва уларнинг авлодлари бошига тушган даҳшатли азоблар учун жавобгар бўлган», - дея таъкидлади бош вазир.

«Бугун Нидерландия ҳукумати номидан голланд давлатининг ўтмишдаги хатти-ҳаракатлари учун узр сўрайман: ўтмишда қул бўлган одамлардан, бу ҳаракатлар натижасида жабрланган бутун дунёдан, шунингдек, уларнинг қизларидан ва ўғилларидан, уларнинг барча авлодларидан», деди Рютте.

Нидерландия қул савдосидаги тарихий роли учун узр сўраган биринчи Европа давлатига айланди. Ҳукумат, шунингдек, қуллик мероси ҳақида хабардорликни оширишга қаратилган лойиҳаларни молиялаштириш учун 200 миллион евролик фонд ташкил этишни режалаштирмоқда.

Рюттенинг узр сўраши Нидерландия Ташқи ишлар вазирлигининг «институционал ирқчилик» ҳақидаги ҳисоботи эълон қилинганидан кейин содир бўлди. Ушбу идоранинг баъзи ходимлари ҳамкасблари уларга қарши ирқчилик сўзларини ишлатишганини даъво қилишган, деб ёзади Bloomberg.

Суринам миллий товон комиссияси раҳбари Арманд Зундер қул савдосида қатнашгани учун бош вазир эмас, балки қирол Виллем-Александр, Ҳаагада эмас, собиқ мустамлакаларда кечирим сўраши кераклигини айтди. Яратилган жамғарма, унинг сўзларига кўра, миллионлаб эмас, миллиардлаб евро бўлиши керак.

Нидерландия Суринам, Бразилия ва Кариб ҳавзаси, шунингдек, голландларнинг Ост-Ҳинд компанияси фаол бўлган Жанубий Африка ва Осиёда қулликда асосий рол ўйнаган. XVII-XIX асрларда голланд савдогарлари Африка ва Осиёдан 600 000 дан ортиқ одамни қулликка сотиб юборган.