“Аввал ёпиқ давлат эдингиз, энди қизиқа бошлаяпмиз” – Нидерландия элчиси билан суҳбат

Ўтган ҳафта Тошкентда Нидерландия миллий байрами ўтказилди. Kun.uz дипломатик тадбир олдидан бу давлатнинг Қозоғистондан туриб Марказий Осиё билан алоқаларга жавобгар элчиси билан суҳбатлашди. Ўзбек пахтаси голландларнинг севимли маҳсулоти, дастурларимиз ҳам кўпроқ қишлоқ хўжалиги ва сув бўйича, дейди Нико Сҳермерс.

Демократия, инсон ҳуқуқлари, эркин матбуот ва халқаро ҳуқуқ масалаларига алоҳида ҳурмат билан қарайдиган давлат – Нидерландия Ўзбекистон билан 1992 йилда дипломатик алоқалар ўрнатган. Бироқ икки мамлакат ўртасидаги сиёсий мулоқот ўта фаол эмас. Бунга сабаб давлатларимизнинг географик жиҳатдан узоқда жойлашгани ҳамда тарихан бир-биримизга у қадар жиддий боғлиқ бўлмаганимиз, дейди Kun.uz билан суҳбатлашган элчи Нико Сҳермерс.

15 май куни Тошкентда Нидерландия миллий байрамларидан бири – Қирол куни кенг нишонланди. Дипломатик тадбир иштирокчилари орасида ҳукумат ва ҳарбий ташкилотлар аъзолари, дипломат ва давлат хизматчилари, ҳуқуқшунос, сиёсатшунос ва фаоллар бор эди. Элчи Нико Сҳермерс ўз табрик нутқида Нидерландия Ўзбекистонга тобора қизиқаётганини айтиб ўтди.

Kun.uz билан суҳбатда эса у минтақадаги мақсадлар, режалар хусусида сўзлади, кутилаётган сафарлар юзасидан фикрларини баён қилди.

-Мамлакатингиз – Нидерландиянинг минтақадаги, хусусан, Ўзбекистондаги асосий мақсадлари, аниқроғи кун тартиби нималардан иборат? Тошкент Нидерландия ташқи сиёсатида қандайдир ўрин эгаллайдими ўзи?

-Хўш, ўз юртингиздан жуда узоқда жойлашган мамлакатда фаолиятни йўлга қўйиш ҳар доим қийин вазифа. Ўйлайманки, бу бизнинг бу ердаги фаолиятимизни бироз қийинлаштиради. Сизнинг ҳудудингиз жуда катта ва мен аслида бешта мамлакатни қамраб олишим керак.

-Ҳа, у катта.

- Ҳа, Остонадан туриб биз Ўзбекистонни ҳам қамраб олишимиз керак. Бироқ  бу ерда имкон қадар тез-тез бўлишга ҳаракат қиламиз. Хусусан, Ўзбекистон бугунги кунда эътиборимизни тортмоқда, шунинг учун бу ерга мунтазам келишга ҳаракат қиляпмиз. Кеча ва ундан олдинги кун мен мамлакатингиз бўйлаб саёҳат қилдим. Термиз ва Нукусга бориб, мамлакатингизнинг айрим чекка ҳудудларини ўргандим, Нидерландия учун қизиқ бўлиши мумкин бўлган қандай имкониятлар таклиф этишингизни билишга ҳаракат қилдим.

- Сизнинг фикрингизча, нега мамлакатларимиз сиёсий институтлари ўртасида мулоқот етарлича фаол эмас?

- Ҳа, менимча, бу авваламбор сиёсий раҳбарларимизга бериладиган савол. Лекин яна бир бор айтаман, муаммо мамлакатларимизнинг бир-биридан узоқлигида ва бизда унчалик кўп умумий тарих йўқлигида деб ўйлайман. Бу минтақани кўчманчилар, қуруқлик кўчманчилари эгаллаган. Менинг мамлакатим ҳам кўчманчилардан иборат, лекин денгиз кўчманчиларидан. Шундай қилиб, биз тарихан афсуски, ҳеч қачон учрашмаганмиз. Шу сабабли биз кўпроқ имкониятлар топишимиз керак ва элчихоналар айнан шу мақсадда ишлайди: мамлакатларни боғлашга ҳаракат қилиш. Бу амалга ошгач, умид қиламанки, сиёсий раҳбарларимиз учун ҳам бир-бирлари билан учрашиш имкониятлари пайдо бўлади.

- Маълумки, Нидерландия элчихонаси Қозоғистонда жойлашган ва сиз Марказий Осиёдаги бошқа тўртта мамлакат билан алоқаларни Қозоғистондаги элчихона орқали бошқарасиз. Лекин нега ҳали Ўзбекистонда элчихона очмадингиз? Ахир биласизки, мамлакатимиз аҳолиси энг кўп, минтақанинг ярми, 50 фоизини ташкил этади.

- Ҳа. Хўш, менимча, мен ҳам Ўзбекистонга савол беришим мумкин: нега Ўзбекистон ҳали Нидерландияда элчихона очмади?

- Лекин айтишим мумкинки, Ўзбекистон дунёда Нидерландия каби ҳали катта куч эмас.

- Йўқ, майли, лекин барибир, бунинг аҳамияти йўқ. Гап яна тарихимизда унчалик кўп алоқалар бўлмаганида. Ва ўйлайманки, 2016 йилгача мамлакатингиз бироз ёпиқ эди, шунинг учун Ўзбекистонга катта қизиқишимиз бўлмаган. Бу сўнгги 10 йилда ўзгарди ва ҳозир тез ўзгармоқда. Шундай экан, келажакда нима бўлишини ким билади?

- Жаноб элчи, Марказий Осиё мамлакатлари учун асосий нуқталар ва асосий мавзулар, айтишим мумкинки, сув, энергетика сектори, инсон капитали ва таълимни қўшишим мумкин. Ушбу йўналишлардан қайси бири сизнинг мамлакатингиз учун сармоя киритишга қизиқроқ? Бу минтақада айниқса, Ўзбекистон билан ҳамкорликни кучайтириш бўйича бирор дастур ёки ташаббусларингиз борми?

- Ҳа, мен сув ресурсларини бошқариш ва қишлоқ хўжалигини айтиб ўтдим. Ўйлайманки, бу икки соҳа Ўзбекистон учун ҳақиқатан ҳам катта, муҳим, ҳатто стратегик аҳамиятга эга. Ва менимча, Нидерландия сифатида биз бу соҳаларда кўп нарсани таклиф қила оламиз. Бугун ҳам менинг қишлоқ хўжалиги бўйича маслаҳатчим шу ерда. Биз Қишлоқ хўжалиги вазирлиги билан қандай ҳамкорлик қилиш, Нидерландия технологияларини Ўзбекистонга қандай олиб келиш бўйича интенсив алоқаларга эгамиз, чунки сизда, бу ерда улкан имкониятлар мавжуд. Агар тўғри технологияни кирита олсангиз, бундан фойда кўришингиз тайин – Нико Сҳермерс, Нидерландиянинг Ўзбекистондаги Фавқулодда ва мухтор элчиси.

Элчининг қўшимча қилишича, голланд бозорида ўзбек пахтасининг обрўси юқори.

“Менимча, пахта, албатта, Нидерландияда жуда машҳур, яъни ўзбек пахтаси. Биз Нидерландия технологияси асосида таклиф қилишингиз мумкин бўлган маҳсулотлар сони кўпайишига ёрдам бермоқчимиз”, - дейди дипломат.

Суҳбатни Kun.uzʼнинг YouTube’даги саҳифасидан тўлиқ томоша қилишингиз мумкин бўлади.