Тинчлик музокаралари: кимдир ён берадими?

Украина ва Россия ўртасидаги уруш учинчи йилки давом этмоқда. АҚШда президент ўзгаргач тинчлик музокаралари ҳақида тобора кўпроқ гапирилмоқда. Чунки Вашингтон Киевга ҳарбий ёрдамни тўхтатди, Украина америкаликлар ёрдамисиз узоқ мудофаалана олмайди. Россиянинг ҳам иқтисодий ҳолати ҳавас қиларли эмас ва шу учун катта куч билан олдинга ўтолмайди. YouTube каналимиздаги навбатдаги видеода тинчлик келишувига эришиш эҳтимоллари ҳақида гаплашамиз. Илтимос, видеони томоша қилиб, сизга ёқса, унга like босинг ва изоҳларда фикрингизни қолдиринг.

Трамп бир кунда тугатолмади

Республикачи Доналд Трамп сайлов кампанияси даврида Украина ва Россия ўртасидаги урушни бир кунда тугатаман деб айтганини эсласангиз керак. Трамп президентлигининг учинчи ҳафтаси кетмоқда, лекин уруш тугагани йўқ. Дунёда АҚШ президенти каби сиёсий таъсир доираси катта лавозим йўқ. Ҳа, Америка президенти катта одам, лекин дунёнинг нариги чеккасида уч йилдан буён давом этаётган урушни бир кунда тугата оладиган даражада катта эмас. Жаноб Трамп президентликка киришганидан кейин бир кун ичида мана, нималарга улгурди: Оқ уйдаги овал кабинетга Уинстон Черчилл бюстини ҳамда иш столига шакарсиз Coca-Cola чақирадиган тугмани қайтарди.

Трамп бир кунда урушни тугатаман деб америкалик сайловчиларни ўзига оғдириш учун айтгани аниқ эди. Ахир Америкада президент бўлиш учун нималар дейишмайди. Чунки сайловни ютиш учун доно сиёсатчи бўлишнинг ўзи етарли эмас.

Ана шу бир кунда урушни тугатишини айтиб катта кетган Трамп энди урушни 100 кунда тугатиш бўйича махсус вакилларига топшириқ бергани айтилмоқда. Трамп тез орада Зеленский ва Путин билан учрашишини анонс қилди. Катта эҳтимол у аввал Россия, кейин Украина президенти билан учрашади. Ундан кейин балки уддалай олса, Зеленский ва Путинни бир кабинетга чақириб музокара ўтказар, лекин бу осон бўлмайди.

«Тинчлик ҳар қачонгидан яқин»

Украина президенти Володимир Зеленский охирги интервюсида тинчлик музокаралари ҳақида гапирди. Унинг фикрича, бу борада АҚШ ва Россия Украинасиз музокара ўтказса, бу жуда хавфли иш бўлади. Зеленский Путин охирги вақтларда жон-жаҳди билан музокараларга тайёрлигини такрорлаётгани, лекин тўғридан тўғри Украина билан гаплашишга қўрқишини айтди. Шунингдек, Украина президенти Россия билан музокараларда АҚШ ва Европа Иттифоқи вакиллари қатнашиши кераклигини таъкидлаб, шундан кейин руслар билан тўғридан тўғри гаплашиш мумкинлигини айтган.

Путин нима дейди?

Владимир Путин чиндан охирги вақтларда тобора кўпроқ музокаралар ҳақида гапирмоқда. Бироқ у Зеленский билан музокара ўтказиб бўлмайди деб ҳисоблайди. Биринчидан, Путин уни нолегитим деб билади, чунки ҳарбий ҳолат сабаб Киев ўтган йили президентлик сайлови ўтказмаганди. Иккинчидан, Путин Киев у билан музокара ўтказишга қонуний тақиқ қўйганини эслатган. Россия Украинанинг 4 областини ҳали босиб олинмаган ҳудудларигача ўзиники деб эълон қилиб, буни конституциясига ҳам киритганидан кейин Украина хавфсизлик ва мудофаа кенгаши Путин билан музокара ўтказишни расман тақиқлаган. Бу тақиқ ҳамон амалда.

Сулҳ бўладими?

Украина ва Россия ўртасидаги уруш охирги йилларда дунёда кузатилган бошқа урушлардан кескин фарқ қилади. Масалан, Ғазодаги урушда АҚШ Исроилга босим қилиш орқали тезда тугатиши мумкин эди. Ёки Суриядаги воқеаларни олайлик: Асад ва унинг армияси Жўланийнинг кам сонли қўшинига деярли қаршиликсиз таслим бўлиб, қочиб қолди. Лекин Украинада вазият бутунлай бошқача. Руслар Украинанинг ҳеч бир ерини қаршиликсиз олаётгани йўқ. Окопда кечаётган урушни ҳеч ким осонгина тугата олмайди. Ҳозир Украинага Ғарб қурол бермаса, табиийки, Киевнинг русларга кучи етмайди, лекин украинлар ютқазса ҳам, окопда ютқазади, Асад армияси каби қочиб қолмайди. Валерий Залужний ўз вақтида худди шу гапни айтганди.

Бу урушга Россия ва Украина номус масаласи деб қарайди. Ўртага шунчаки қуруқ ер тикилмаган. Бу уруш илдизи жуда узоқ йиллик ғоявий фарқлиликка бориб тақалади. Ҳозир Киев ўз ерларини бериб бўлса ҳам тинчлик келишувига рози бўлиши мумкин, чунки қўшнисига кучи етмаслигини билади. Лекин Россия бир қарич ҳам орқага тисарилмаслиги аниқ. Чунки Путин бутун тамаддунга тааллуқли жуда катта даъвони ўртага ташлаган. Бу йўлда у ҳар қандай ён беришни мағлубият, Россиянинг йўқ бўлиши деб билади. Путиннинг ўзи шунақа деган ахир.

Бундай ҳолатда келишиш осон бўлмайди. Лекин аниғи шуки, одамларнинг жонини сақлаб қолиш учун душманга ён бериш қўрқоқлик эмас, мардлик дейилади...

Ўткир Жалолхонов тайёрлади.
Тасвирчи ва монтаж устаси – Фахриддин Ҳотамов.