Ҳўрмуз бўғозида кескинлик: Эрон катерлари АҚШ танкерига яқинлашди

Сешанба куни, 3 февралда Reuters ва The Wall Street Journal вазиятдан хабардор манбаларга ҳамда Vanguard Tech консалтинг компанияси маълумотларига таяниб ёзишича, Эроннинг олтита қуролланган катери АҚШ байроғи остида ҳаракатланаётган Stena Imperative танкерига яқинлашган. Ҳодиса Ҳўрмуз бўғозида, Уммондан тахминан 30 км шимолда содир бўлгани айтилади. Қайд этилишича, Эрон катерларидан танкер экипажига ҳаракатни тўхтатиш ва абордажга тайёргарлик кўриш ҳақида буйруқ берилган. Бироқ Stena Imperative тезлигини ошириб, ҳаракатни давом эттирган — кейинчалик у АҚШ ҳарбий кемаси ҳамроҳлигида юрган.

Эроннинг Fars ахборот агентлиги мамлакат амалдорларига таяниб билдиришича, танкер Ислом Республикасининг ҳудудий сувларига кирган, огоҳлантиришдан кейин эса “хавфсизликка доир алоҳида ҳодисаларсиз” ҳудудни тарк этган. Ўз навбатида, Reuters манбаларига таяниб, ушбу кема Эрон ҳудудий сувларига кирмаганини таъкидлайди.

Ҳўрмуз бўғози Форс кўрфазини Уммон кўрфази, Араб денгизи ва Ҳинд океани билан боғлайди. Ушбу денгиз йўлаги орқали жаҳон нефт қазиб олиш ҳажмининг тахминан бешдан бир қисми ташилади. 2025 йил июнида Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси ҳарбий-денгиз кучлари қўмондонлиги вакили АҚШ томонидан ҳужум бўлса, Ҳўрмуз бўғозини тўсиб қўйиш билан таҳдид қилган эди.

Танкер билан боғлиқ ҳодисадан бироз ўтиб, АҚШнинг F-35C қирувчи самолёти Эронга тегишли учувчисиз аппарат (дрон)ни уриб туширган. Дрон Араб денгизи томондаги USS Abraham Lincoln авиаташувчисига йўналгани ҳақида Bloomberg ва Associated Press хабар берган.

АҚШ Марказий қўмондонлиги маълум қилишича, дрон авиаташувчига “агрессив тарзда” ва “ноаниқ ниятлар” билан яқинлашган ҳамда халқаро сувларда ҳаракатланаётган америкалик ҳарбийлар кескинликни пасайтириш чораларини кўрганига қарамай, унинг томон учишда давом этган.

Эрон президенти Масъуд Пезешкиён Доналд Трамп томонидан янги ҳарбий таҳдидлар янграганидан сўнг, можарони тинч йўл билан ҳал қилиш тарафдори эканини билдирди, деб хабар берди 1 феврал куни Эрон давлат агентлиги IRNA. Пезешкиённинг таъкидлашича, Эрон “ҳеч қачон урушни истамаган” ва ҳозир ҳам истамайди.

Эрон олий раҳбари Али Хоманаий ҳам шу куни огоҳлантиришича, агар Вашингтон жанг ҳаракатларини бошласа, “бу сафар минтақавий уруш бўлади”. “Биз бошламаймиз ва бирор мамлакатга ҳужум қилишга интилмаймиз. Аммо Эрон халқи унга ҳужум қилган ёки таҳдид қилган ҳар кимга қатъий зарба беради”, — деди 86 ёшли Хоманаий давлат телевидениесида.

Оқ уй раҳбари эса Теҳронга босимни кучайтириб, яна ҳарбий чоралар билан таҳдид қилди. У Эрон томон қўшимча ҳарбий кемалар йўл олганини айтди. “Ва, умид қиламан, биз келишув тузамиз”, — деди Трамп 30 январ куни Оқ уйда журналистларга. Кейинроқ Флоридага парвоз чоғида самолёт бортда у кутилмаларини аниқроқ баён қилди: “Умид қиламан, улар мақбул бир нарсага келишишади”.

АҚШ президенти Эрон раҳбариятига бир неча бор ҳарбий зарбалар билан таҳдид қилган, жумладан ҳукуматга қарши намойишларнинг шафқатсиз бостирилиши фонида. Бироқ 31 январ куни Трамп Теҳронга нисбатан қандай йўл тутишни музокаралар натижасига қараб ҳал қилишини айтган. Январ бошидан бери минтақада АҚШ ҳарбий иштироки сезиларли кучайтирилган — хусусан Abraham Lincoln авиаташувчиси ва уни кузатиб борувчи кемалар етиб келган.

Вашингтон Теҳрон билан Эрон ядро дастурини тўхтатиш ва баллистик ракеталар ишлаб чиқишни чеклаш бўйича музокаралар ўтказишни режалаштирмоқда. Улар 6 феврал кунига белгиланган. Axios маълумотига кўра, Эрон ҳокимияти учрашув жойини Истанбулдан Уммонга кўчиришни талаб қилмоқда.