Франция ва Канада Гренландияда консулхоналар очди

Гренландия пойтахти Нуук шаҳрида оролнинг замонавий тарихида илк бор Франция ва Канада консулхоналари очилди. Иккала дипломатик ваколатхонани очиш маросимлари жума куни, 6 февралда бўлиб ўтди.

Канада консулхонасини очиш маросимида мамлакат ташқи ишлар вазири Анита Ананд ва Канада генерал-губернатори лавозимини эгаллаган Мэри Саймон иштирок этди. Саймоннинг айтишича, Нуукда Канада ваколатхонасининг очилиши нафақат дипломатик алоқаларни мустаҳкамлайди, балки «Канаданинг Гренландия халқини ҳурмат қилишини, сизнинг демократиянгиз, суверенитетингиз ва ўз келажагингизни шакллантириш ҳуқуқингизга ҳурматини ҳам тасдиқлайди».

Ўз навбатида, оролда Франция консули бўлган Жан-Ноэл Пуаре «агар инқироз юзага келса, биз воқеа жойида бўлишимизни ташкил этамиз», деди. У шунингдек, ўз олдига «гренландияликларнинг позициясини тушуниш» вазифасини қўйганини таъкидлаб, Франция маҳаллий аҳолини «агар улар ва Дания томони буни хоҳласа» қўллаб-қувватлашга тайёр бўлишини билдирди. Шу билан бирга, француз консулхонасининг ҳозирча оролда доимий манзили йўқ.

Франция ва Канаданинг Гренландияда консулхоналар очиши АҚШ президенти Доналд Трампнинг шимолий оролни АҚШ таркибига қўшиш истаги ҳақидаги баёнотлари давом этаётган фонга тўғри келди.

Аввалроқ Франция ташқи ишлар вазири Жан-Ноэл Барро оролда консулхона очилиши «Франциянинг Гренландиядаги иштирокини кучайтириш истаги билан боғлиқ сиёсий сигнал» эканини таъкидлаган. Бу ҳақда 2025 йил ёзидан бери маълум эди — ўшанда Франция президенти Эммануэл Макрон сиёсий кескинлик фонида оролга ташриф буюрган.

Канада эса Гренландияда консулхона очиш ниятини 2024 йилда, Трамп президентлик креслосига қайтишидан олдин билдирган эди. Оттава бу ниятни Арктикани бошқариш «маҳаллий туб халқлар билан ҳамкорликда» амалга оширилиши кераклигига интилиш билан асослаган.

Доналд Трамп бир неча бор Гренландия АҚШ назоратига ўтиши кераклигини айтган, чунки бу орол Арктика минтақаси хавфсизлигини таъминлашда, шунингдек АҚШ миллий хавфсизлик манфаатлари нуқтаи назаридан муҳим аҳамиятга эга.

Дания ва бошқа Европа расмийлари жавобан Гренландия Даниянинг автоном ҳудуди бўлиб, НАТОнинг жамоавий мудофаа меъёрлари билан аллақачон ҳимояланганини эслатган. Бундан ташқари, оролда АҚШ ҳарбий иштироки 1951 йилги келишувга кўра таъминланади.

Январ ойида Трамп Arctic Endurance («Арктик чидамлилик») миссияси доирасида Гренландияга ҳарбийлар юборган мамлакатларга — Германия, Дания, Норвегия, Швеция, Франция, Буюк Британия, Нидерландия ва Финландияга нисбатан божлар жорий этиш билан таҳдид қилди. Бироқ кўп ўтмай АҚШ президенти можарони кучайтиришдан воз кечди: у НАТО бош котиби Марк Рютте билан учрашув давомида муросага келинганини айтди. Музокара иштирокчилари келишув тафсилотларини очиқламади.