АҚШ Россиядан бўлган “ҳакер-брокерлар”га қарши санкциялар жорий қилди

АҚШ Молия вазирлигининг Чет эл активларини назорат қилиш бошқармаси (OFAC) Россия Федерациясининг тўрт нафар фуқароси ва уларнинг фаолияти билан боғлиқ юридик шахсларга қарши санкциялар киритди. Идора маълум қилишича, бу шахслар “эксплойтлар” ёки “нолинчи кун заифликлари” деб аталувчи воситаларни ишлаб чиққан ҳамда учинчи томон ҳакерларидан сотиб олган. Бу ҳақда АҚШ Молия вазирлиги сешанба куни, 24 февралда эълон қилган пресс-релизда айтилган.

Санкциялар рўйхатига Санкт-Петербургда жойлашган “Матрица” МЧЖ (Matrix LLC) ҳам киритилди. АҚШ ҳокимияти маълумотларига кўра, у Operation Zero номи остида фаолият юритади. Компания эгаси Сергей Зеленюк ҳам Вашингтоннинг санкциялар рўйхатига тушди. Сабаб сифатида АҚШ Молия вазирлиги “АҚШ миллий хавфсизлигига таҳдид солувчи кибервоситаларни сотиб олиш ва тарқатиш”ни кўрсатган.

Зеленюкдан ташқари, Россия фуқаролари — унинг ёрдамчиси Марина Васанович ва Trickbot ҳакерлик гуруҳи иштирокчиси деб аталган Олег Кучеров ҳам санкцияларга тушди. Шунингдек, Ўзбекистон фуқароси А.М.га нисбатан ҳам чекловлар жорий қилинди. АҚШ Молия вазирлигининг таъкидлашича, Зеленюкнинг шериклари Россиядан ташқарида юридик шахслар тузиб, россиялик ҳакерлик дастурлари сотувчиларига хориж бозорларида ишлаш имконини берган. Ушбу юридик шахслар ҳам АҚШ санкциялар рўйхатига киритилган.

АҚШ Молия вазирлиги тушунтиришича, Зеленюк ва Operation Zero ҳакерлардан эксплойтларни сотиб олади ва сотади. Эксплойтлар — бу “рухсатсиз кириш, маълумот ўғирлаш ёки электрон қурилма устидан назоратни қўлга олиш” учун дастурий таъминотдаги заифликлардан фойдаланадиган компютер коди бўлаклари ёки усуллардир.

Идора қайд этишича, Зеленюк компанияси сотиб олган эксплойтлар орасида Америка компаниясидан ўғирлаб олинган камида саккизта дастур бузиш воситалари бўлган. Бу дастурлар “АҚШ ҳукумати ва танлаб олинган иттифоқчилари томонидан эксклюзив фойдаланиш учун” ишлаб чиқилган.

Пресс-релизга кўра, эксплойтларни россиялик “ҳакер-ташаббускорлар”га Австралия фуқароси Питер Уилямс сотган — у дастур бузиш учун ишлаб чиқилган таъминот яратувчи компанияда ходим бўлган. АҚШ Молия вазирлигига кўра, у бунинг эвазига “криптовалютада миллионлаб доллар” олган. Кейинроқ у қўлга олинган ва айбини тан олган.

АҚШ Адлия вазирлиги аввалроқ Operation Zero ўзини турли мижозларга, жумладан Россия ҳукуматига ҳам киберэксплойтларни қайта сотувчи (реселлер) сифатида очиқ тарзда реклама қилишини билдирган.

The Insider нашри ёзишича, 2025 йил март ойида Operation Zero Telegram мессенжери фойдаланувчиларининг аккаунтларини бузишга ёрдам бериши мумкин бўлган эксплойтлар учун мукофот эълон қилган. Фойдаланувчи иштирокисиз аккаунтга кириш имконини берувчи заифлик учун 1,5 миллион долларгача ҳақ таклиф қилинган — бу миқдор Apple ва Google каби йирик технокомпаниялар “оқ ҳакерлар”га (хавфсизлик тадқиқотчиларига) тизимларидаги заифликларни топгани учун тўлайдиган мукофотлар билан таққосланади.

Зеленюк эса Operation Zero заифликларни фақат НАТОга кирмайдиган мамлакатларда қайта сотишини айтган. Компания, “оқ ҳакерлар”дан фарқли равишда, топилган заифликлар ҳақида дастурий таъминот ишлаб чиқувчиларини огоҳлантирмайди.