Трампнинг таҳдидлари ва «Ҳизбуллоҳ» ҳам урушга қўшилиши. Сўнгги маълумотлар

Трампнинг уруш бошидан буён илк нутқи

Доналд Трамп уруш бошланганидан буён илк бор журналистлар қаршисида чиқиш қилиб, Эрон бўйича баёнотлар берди. Унинг нутқи жонли эфирда трансляция қилинди. Бунга қадар Оқ уй матбуот хизмати фақат Truth Social орқали АҚШ президентининг Америка ва Исроилнинг ислом республикасига қарши қўшма амалиёти юзасидан олдиндан ёзиб олинган видеомурожаатларини эълон қилаётган, шунингдек, Трампнинг ўзи ОАВга телефон орқали интервюлар бераётганди.

Трамп ўз нутқида урушнинг бошланишини Эроннинг ядро қуролини ишлаб чиқариш бўйича ҳаракатларини тўхтатиш зарурати билан изоҳлаган. Унинг сўзларига кўра, Эрон Оқ уйнинг ядровий дастурни тиклашга йўл қўйиб бўлмаслиги ҳақидаги огоҳлантиришларини эътиборсиз қолдирган. Трампнинг таъкидлашича, Эрондаги режим аллақачон Европа ва Америка базаларига етиб бора оладиган ракеталарни ишлаб чиққан, тез орада АҚШдаги нишонларни ҳам ура оладиган ракеталар тайёр бўлиши мумкин эди.

Reuters агентлиги ёзишича, президентнинг даъволари бўрттирилган ва Америка разведкаси маълумотларига зид келади. Агентлик манбалари олдинроқ махсус хизматлар баҳоларига кўра, Эрон қитъалараро ҳаракатланувчи баллистик ракеталарга фақат 2035 йилга бориб эга бўлиши мумкинлигини хабар қилганди.

Трамп АҚШнинг Эрон билан урушдаги тўрт мақсадини келтириб ўтган:

• Эроннинг ракета салоҳиятини яксон этиш;
• Эрон флотини яксон этиш;
• Эронга ядро қуролига эга бўлишга йўл қўймаслик;
• Эронга бошқа мамлакатлардаги «террорчи армиялар»ни молиялаштириш ва қуроллантиришга йўл қўймаслик.

The New York Times нашри Трамп ўз нутқида, урушдаги мақсадлар қаторида Эрондаги ҳукмрон режимнинг ўзгаришини тилга олмаганига эътибор қаратган. Газетадагилар фикрича, бу Трамп маъмурияти бу уруш орқали нимага эришмоқчи экани ҳақида аниқ хабар беришга қийналишининг белгиларидан биридир.

Трамп уруш қачон якунланиши борасида ҳам аниқ гап айтмаган. «Биз бошиданоқ уруш тўрт-беш ҳафта давом этишини башорат қилган эдик. Биз аллақачон прогнозлардан анча илгарилаб кетдик, аммо қанча керак бўлса, шунча узоқроқ бардош бера оламиз. Бугун кимдир ҳамма нарсани тезда қилмоқчилигимни, акс ҳолда «зерикиб қолишимни» айтди. Мен зерикмайман. Бунда ҳеч қандай зерикарли нарса йўқ. Бизда дунёдаги энг кучли ва қудратли армия бор ва биз осонгина ғалаба қозонамиз», – дея қўшимча қилди Трамп.

АҚШ президенти бу чиқиши арафасида Америка нашрларига бир неча интервюлар берганди. У CNN билан суҳбатда АҚШ ҳали жиддий зарбалар беришни бошламаганини айтиб, ҳужумларнинг «катта тўлқини» билан таҳдид солганди. New York Post билан мулоқотда эса Эронга «агар зарурат туғиладиган бўлса», қуруқлик амалиёти ўтказиш учун Эронга Америка қўшинини киритиши мумкинлигини истисно этмаган.

Пентагон эронликларни имкониятдан фойдаланиш ва ҳукмрон режимни ағдаришга чақирди

АҚШ Уруш вазирлиги ҳам бир неча ой ичида илк бор матбуот учун брифинг ўтказди. Пентагон раҳбари Пит Ҳегсет Эрон билан уруш юзасидан изоҳ бераркан, АҚШ зарбалари ислом республикасидаги «режимни ўзгартириш»га қаратилмаганини айтган, лекин мамлакат раҳбарияти ўзгарганини тан олган. «Ва бу дунё учун фақат яхши бўлди», – дея қўшимча қилган вазир. Ҳегсет Эрон аҳолисини имкониятдан «фойдаланиш»га ва ҳукмрон режимни ўз қўли билан ағдаришга чақирган.

У урушни Вашингтон эмас, амалдаги режимнинг 47 йиллик мавжудлиги даврида «Америкага қарши бир томонлама шафқатсиз уруш олиб борган» Теҳрон бошлаганини айтган. Уруш вазирига кўра, эронликлар буни «Байрутдаги автомобилларни портлатиш, Америка кемаларига ракета ҳужумлари, элчихоналардаги қотилликлар, Ироқ ва Афғонистондаги америкаликларга қарши терактлар» орқали амалга оширган. «Бу урушни биз бошламадик. Аммо Трамп президентлиги даврида биз бу урушни якунлаймиз», – деган Ҳегсет.

Ўз навбатида, Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу Эронга қарши уруш Исроилнинг мавжудлигига бўлган таҳдидни бартараф этишга, шунингдек, эронликларга амалдаги режимни ағдаришда ёрдам беришга қаратилганини айтган. Шу билан бирга, Нетаняҳу Эрон нафақат Исроил ва АҚШ, балки «минтақадаги барча халқлар»га таҳдид солаётганини таъкидлаган. «Биз бу ерда Қўшма Штатлар билан биргаликда, бутун инсоният номидан ва унинг учун ҳаракат қилмоқдамиз», – дея қўшимча қилган исроилликлар бош вазири.

Урушдаги бошқа сўнгги муҳим воқеалар

• Эрон АҚШ ва Исроил билан музокаралар ўтказишдан бош тортди. Бир кун олдин Трамп Эроннинг янги раҳбарияти ундан музокараларни қайтадан бошлашни сўраётганини ва у бунга рози бўлганини айтганди.
• Эрон Исроилга ва Американинг Форс кўрфазидаги мамлакатларда жойлашган базаларига янги зарбаларини йўллади. Исроил жанубидаги Беэр-Шева шаҳрида турар жой квартали зарба остида қолган. 19 киши яраланган. Бундан ташқари, БАА ва Баҳрайн шаҳарлари Эроннинг навбатдаги ҳужумларига нишон бўлган. Қатар ва Саудия Арабистонида дронлар суюлтирилган табиий газ ишлаб чиқариш ва нефтни қайта ишлаш заводларига ҳужум уюштирган.
• Ливандаги Эрон томонидан қўллаб-қувватланадиган «Ҳизбуллоҳ» гуруҳи ҳам Исроил билан зарбалар алмашинувини бошлаган. Исроил мудофаа армияси хабарига кўра, ёпирилма зарбалар серияси доирасида «Ҳизбуллоҳ»нинг 70 дан ортиқ қурол омборлари, учириш мосламалари ва ракета комплексларига аниқ зарба берилгани, шунингдек, гуруҳнинг юқори мартабали қўмондонлари ўлдирилганини маълум қилган. Ливан ҳукумати маълумотларига кўра, Исроил зарбалари оқибатида мамлакатда 52 киши ҳалок бўлиб, 150 дан ортиқ киши яраланган. Кескинлашув фонида АҚШнинг Байрутдаги элчихонаси Ливанда бўлиб турган америкаликларни зудлик билан мамлакатни тарк этишга чақирган. Ливан бош вазири Наваф Салам «Ҳизбуллоҳ»нинг зарбаларидан кейин гуруҳнинг ҳарбий амалиётини «ноқонуний ҳаракат» деб баҳолади ва унинг ҳарбий фаолияти тақиқланганини эълон қилди.
• Кувайтда АҚШнинг учта қирувчи самолёти уриб туширилди. Мамлакат мудофаа вазирлиги аввалига 2 март куни Кувайт ҳудудида Американинг «бир неча» қирувчи самолётлари қулаганини хабар қилди. АҚШ қуролли кучлари Марказий қўмондонлиги (CENTCOM) F-15E русумли учта қирувчи самолётидан айрилганини тасдиқлади. Идора бу самолётлар Эрон ҳужумларини қайтариш чоғида Кувайт ҳаво ҳужумидан мудофаа кучларининг «дўстона» зарбаси оқибатида қулаганини тахмин қилган. Олти нафар учувчи муваффақиятли катапулта қилинган, шифокорлар уларнинг ҳолатини барқарор деб баҳолаган. Ҳодиса сабабларига аниқлик киритилиши маълум қилинган.
• CENTCOM маълумотига кўра, Эрон билан уруш бошланганидан буён жами олти нафар америкалик ҳарбий ҳалок бўлган, яна 18 нафар ҳарбий жиддий яраланган.
• БААда 28 феврал куни ёпилган аэропортлар фаолиятини тиклади ва рейслар амалга оширилиши бошланди. Дубай ва Абу-Дабидан бир неча самолёт учиб кетган, жумладан, Тошкентга ҳам. Ўзбекистон ҳукумати Форс кўрфази мамлакатларидаги фуқароларини эвакуация қилиш ҳаракатларини бошлаган.