ЕИ Россия туфайли Венеция биенналесини грантдан маҳрум қилиши мумкин

Еврокомиссия Россиянинг Венеция биенналесига қайтарилишини кескин танқид қилди. Россия павилони 2022 йилда Украинага кенг кўламли босқин сабабли ёпилган эди. 10 март, сешанба куни тарқатилган қўшма баёнотда Еврокомиссиянинг технологик суверенитет, хавфсизлик ва демократия бўйича вице-президенти Хенна Вирккунен ҳамда авлодлар, ёшлар, маданият ва спорт масалалари бўйича еврокомиссар Гленн Микаллеф Биеннале жамғармаси Россияга миллий павилонини қайта очишга рухсат берганини кўрсатиб ўтди.

Улар Еврокомиссия Россиянинг Украинага қарши ҳарбий тажовузи юзасидан “ўз позициясини аниқ белгилаб қўйганини” эслатди. Шу билан бирга, ЕИга аъзо давлатлар, институтлар ва ташкилотлар Европа санкцияларига мувофиқ ҳаракат қилиши ҳамда “Кремлнинг Украинага қарши тажовузини фаол қўллаб-қувватлаган ёки оқлаган шахсларга майдон тақдим этишдан қочиши” лозимлиги таъкидланди.

“Маданият демократик қадриятларни илгари суради ва ҳимоя қилади, очиқ мулоқот, хилма-хиллик ва фикр билдириш эркинлигига кўмаклашади ҳамда ҳеч қачон пропаганда учун платформа сифатида ишлатилмаслиги керак”, — дея таъкидлади баёнот муаллифлари.

Еврокомиссия фикрича, Венеция биенналеси раҳбариятининг бу қарори “ЕИнинг Россиянинг Украинага қарши урушига берган жамоавий жавобига мос келмайди”. Баёнотда яна шундай дейилади: “Агар биеннале жамғармаси Россияни иштирок этишга қўйиш ҳақидаги қарорида қатъий турса, биз кейинги чораларни кўриб чиқамиз, жумладан, биеннале жамғармасига ажратилган ЕИ грантини вақтинча тўхтатиш ёки бутунлай бекор қилишни ҳам”.

Март ойи бошида Россия 2026 йилда Венеция биенналесида ўз миллий павилонини яна очиши маълум бўлди. У 2022 йилда Россиянинг Украинага кенг кўламли босқини бошланганидан кейин ёпилган эди, ўшанда рассомлар ва куратор лойиҳада иштирок этишдан бош тортиб, содир бўлаётган воқеаларни маданий фаолият билан мутлақо мос келмайдиган ҳолат деб атаганди. 2024 йилги биенналеда Россия иштирок этмади ва ўз жойини Боливияга берди.

ARTnews ихтисослашган нашрига берган изоҳида Россия президентининг халқаро маданий ҳамкорлик бўйича махсус вакили ва собиқ маданият вазири Михаил Швидкой Россия “биенналени ҳеч қачон тарк этмаганини” ва “маданий майдонда қолиш имконини берадиган янги форматларни” излаётганини айтди. Унинг таъкидлашича, 2026 йилда павилоннинг очилиши “ғарбнинг Россия маданиятини бекор қилишга уринишлари муваффақиятсиз бўлганини” кўрсатади.

DW'нинг Венециядаги Россия павилони жамоасига яқин манбаси маълум қилишича, фестивал иштирокчилари рўйхатини Швидкой шахсан маъқуллаган. “Павилон ошкора ва ҳаддан ташқари пропагандистик бўлмайди, унинг асосий сигнали — ҳақиқий санъат гўёки сиёсатдан ҳам, вақтдан ҳам ташқарида деган ғоядир. Швидкойнинг фикрича, ғарбда сиёсийлаштиришдан, урушдан ва ‘бекор қилиш маданияти’дан чарчашган — шунинг учун ҳозир айнан Россияни биенналега ана шундай лойиҳа билан қайтариш учун энг қулай пайт”, — деди у.