Эрон можароси: Трамп НАТО келажаги ҳақида кескин баёнот берди

АҚШ президенти Доналд Трамп Вашингтон иттифоқчилари Ҳўрмуз бўғозини очишга ёрдам бермаса, НАТОни “жуда қора” келажак кутаётганидан огоҳлантирди. Бу ҳақда Оқ уй раҳбари 15 март, якшанба куни, The Financial Times (FT) газетасига берган интервюсида маълум қилди.

FT таъкидлашича, Трамп шу тариқа амалда Европа давлатларини АҚШнинг Эронга қарши ҳарбий ҳаракатларига қўшилишга чақирган. “Агар жавоб бўлмаса ёки жавоб рад этувчи бўлса, менимча, бу НАТО келажаги учун жуда ёмон бўлади”, — деди Трамп.

“Биз уларга нисбатан жуда меҳрибон бўлдик. Бизга Украина масаласида уларга ёрдам бериш шарт эмасди. Украина биздан минглаб миля узоқда жойлашган. Аммо биз ёрдам бердик. Энди кўрамиз, улар бизга ёрдам берадими-йўқми. Чунки мен анчадан буён айтаман: биз улар билан биргамиз, аммо улар биз билан эмас. Уларнинг биз билан бирга бўлишига ишончим комил эмас”, — деди президент.

Унинг қўшимча қилишича, иттифоқчилар миналарни тозалаш кемаларини юбориши керак, чунки Европада бундай воситалар АҚШга қараганда кўпроқ.

Трамп, шунингдек, Европа махсус кучлари ёки бошқа ҳарбий кучлар Эроннинг Форс кўрфазида дронлар ва денгиз миналари ёрдамида “муаммо” келтириб чиқараётган кучларини йўқ қилишга ёрдам беришини истамоқда.

Трамп, шунингдек, агар Пекин ҳам бўғоз орқали эркин ҳаракатни таъминлашга ёрдам бермаса, март ойи охирида Хитой раиси Си Жинпинг билан бўлиб ўтиши режалаштирилган учрашувни кечиктириши мумкинлигини билдирди. Доналд Трамп АҚШдан фарқли ўлароқ, Европа ва Хитой Форс кўрфазидан келадиган нефтга анча кўп даражада боғлиқ эканини эслатди.

Бундан олдин президент Хитой, Франция, Япония, Жанубий Корея ва Буюк Британияни “қўшма саъй-ҳаракатлар”га қўшилишга чақирган эди.

15 март кечқурун халқаро бозорларда нефт нархи бир баррел учун 106 долларга етди, бу АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши уруши бошланганидан бери тахминан 45 фоизга ошганини англатади.

Трамп маъмурияти Яқин Шарқдаги иттифоқчилар томонидан Эрон билан урушни тўхтатиш бўйича музокаралар бошлаш ҳақидаги таклифларни рад этди. АҚШ ва Исроил зарбалари давом этаётган экан, Теҳрон ҳам сулҳ эҳтимолини истисно қилди. Бу ҳақда 14 март куни Reuters агентлиги манбаларига таяниб хабар қилди.

Агентлик суҳбатдошларига кўра, Яқин Шарқдаги бир нечта давлатлар урушни якунлаш мақсадида музокаралар ташаббусини илгари суришга уринган. Уруш икки ҳафта олдин АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши кенг кўламли ҳаво зарбасидан сўнг бошланган эди. Жумладан, Уммон Вашингтон ва Теҳрон ўртасида боғланиш канали яратишга ҳаракат қилган, у ҳарбий ҳаракатлар бошланишидан олдин ҳам воситачи сифатида иштирок этган эди. Аммо манбаларнинг таъкидлашича, Оқ уй ҳозирги пайтда музокараларга қизиқиш билдирмаган.

Трамп маъмуриятининг юқори лавозимли вакили Reuters’га АҚШ президенти ушбу ташаббусларни рад этганини ва Эроннинг ҳарбий салоҳиятини янада заифлаштириш мақсадида урушни давом эттиришга эътибор қаратаётганини тасдиқлади.

“Ҳозир у бу масалага (ўт очишни тўхтатишга — таҳр.) қизиқмаяпти, биз ўз вазифамизни бажаришда давом этамиз”, — деди амалдор.

АҚШ ва Исроил 28 февралдан буён Эронга ҳаво зарбалари бермоқда. Бунинг натижасида Ислом Республикасининг олий раҳбари Али Хоминаий ва Эрон раҳбариятининг бошқа аъзолари ўлдирилган. Жавоб тариқасида Эрон Исроилга, Форс кўрфазидаги айрим давлатларга ва минтақадаги АҚШ объектларига зарбалар бермоқда.

Яқин Шарқдаги ҳарбий ҳаракатлар ва уларнинг жаҳон тинчлигига оқибатларини муҳокама қилар экан, АҚШ президенти Доналд Трамп Эрон билан уруш “у хоҳлаган пайтда” тугашини айтди. Исроил мудофаа вазири Исраэл Кац эса ҳарбий ҳаракатлар “ҳеч қандай вақт чекловисиз — қанча керак бўлса, шунча” давом этишини билдирди. Эрон эса урушни тугатиш шартларини унинг рақиблари эмас, балки Ислом Республикасининг ўзи белгилашини маълум қилди.