Жаҳон | 21:56 / 06.04.2026
3270
10 дақиқада ўқилади

Эронда фантастик операция – ҳафта дайжести

Ассалому алайкум. Бугун 6 апрел, душанба. Баъзи сабабларга кўра, ҳафталик дайжест лойиҳасини бугун эълон қиляпмиз. Бир томондан яхши бўлди, ҳафтанинг асосий воқеаси – америкалик учувчини Эрондан қутқариш операциясининг асосий тафсилотлари якшанба куни аниқ бўлди. Демак, ҳафта давомида Америка фантастик қутқарув операцияси ўтказди, Россияда интернетни «бўғиш» янги босқичга чиқди, Трамп НАТОдан чиқиш ҳақида ўйлай бошлади.

Уруш давом этади

28 феврал куни АҚШ ва Исроил Эронга қарши бошлаган уруш давом этмоқда. «Эпик ғазаб» «СВО»сининг дастлабки соатларидаёқ Эрон олий раҳбари Али Хоминаий ўлганига қарамай, форслар қаршиликни давом эттирмоқда. Америка уруш бошидан буён камида еттита самолёт йўқотди. 2 март куни кувайтликлар адашиб Американинг учта F-15 қирувчисини уриб қўйди, 12 март куни Ироқда ёнилғи қуювчи самолёт бошқа учоққа урилиб портлади ва олти америкалик ўлди, 27 март куни Эрон Американинг Саудиядаги базасига ҳужум қилиб, E-3 Sentry самолётини йўқ қилди. Камида битта F-35 Эрон зарбасига учраб, қўнишга мажбур бўлди. Ва охирги кунларнинг энг асосий воқеаси F-15 қирувчи самолёти уриб туширилиши бўлди. Бу йўқотишларнинг барчаси Америка «Эрон осмони устидан тўлиқ назорат ўрнатгани» ҳақида эълон қилган бир вақтда содир бўлди.

Америка Эрондаги кўприкларни ура бошлади. Трампнинг айтишича, Эрон унинг гапига кирмаса, электр станция ва кўприклар ёппасига ракета зарбасига учраши мумкин экан. Энди бу Россиянинг Украинадаги босқинини эсга солмоқда. Руслар ҳарбий мақсадларига эриша олмагач, Украинадаги инфратузилма объектларини йўқ қилишга киришганди. Кўприк, станцияларни уриш ҳарбий мақсадига эриша олмаганларнинг иши. Жанг майдонида кучи тенглар тўқнаш келса, бундай зарбаларни кўриш мумкин. Лекин Америка ва Эроннинг кучи асло тенг эмас. Америкаликлар кўприкларни ура бошлаганидан бир хулосага келиш мумкин: улар уруш бошлашда кўзлаган мақсадига эриша олмади.

Фантастик операция

Шанба куни Америка армияси махсус кучлари Эрон ҳудудида жуда кучли қутқарув операцияси ўтказди. Жума куни Эрон Американинг F-15 қирувчи самолётини уриб туширди. Самолётдаги икки учувчи ҳам катапулта бўлишга улгурган. Асосий учувчи бир неча соат ичида қутқарилади. Лекин иккинчи учувчи Эрон тоғларида қўлида биргина тўппонча билан бир кундан ортиқ қолиб кетади.

Учувчини қутқариш чинакам тарихий операцияга айланиб кетди. Унга юзлаб махсус кучлар зобитлари, МРБ агентлари, Исроил армияси ҳарбийлари жалб қилинди. Эрон ҳам жим турмай, учувчини излади, Америка учувчисини асир олиш улар учун жиддий ютуқ ахир.

Икки учувчи парашютдан ерга қўнгач, махсус алоқа канали орқали бир-бири билан гаплашади ва геолокацияни билдирувчи қурилмани ёқади. Биринчи учувчини топиш вақтида америкаликлар ҳарбий вертолёти ҳужумга учрайди, ҳарбийлар яраланади, лекин пилот қутқарилиб, вертолёт ҳам хавфсиз ҳудудгача учиб боради.

Иккинчи учувчини бир кундан зиёд қидиришади. Уни топиш учун Пентагон Эрондаги қолган барча амалиётларни тўхтатиб турди. Самолёт, вертолётлар катта таваккал қилиб, Эрон осмони узра жуда пастлаб учди. Жараёнга космик разведка ҳам жалб қилинди. Қидирув жараёнида эронликлар яна бир самолётни уриб туширади, лекин бу гал учувчи форс кўрфазига катапулта қилишга эришади.

Америкалик ва эронлик ҳарбийлар қидирувдаги учувчига деярли бир вақтда яқинлашади, ҳатто улар ўртасида отишма содир бўлади. Лекин америкаликлар барибир учувчини биринчи бўлиб топади. Учувчи топилгач, эвакуацияни амалга ошириши керак бўлган икки самолёт ҳам ҳужумга учрайди. Шунда америкаликлар қўшимча учта самолётни эвакуация учун юбориб, зарар кўрган икки самолётни портлатиб юборишади. Самолётлар катта қийинчилик билан Эронни тарк этиб, Кувайтга учиб кетади.

Учувчини қутқариш учун бутун Америка ҳарбий ташкилотлари сафарбар қилинди. Ҳатто қутқаришни осонлаштириш учун Эронда «учувчи аллақачон олиб кетилди» деган ёлғон тарқатишди. Жараённи Доналд Трамп Вашингтондаги бошқарув штабида онлайн кузатиб, операция тугаши билан хабар берди.

Америка Эронда уруш очгани жуда ёмон, лекин тўғриси, душман ҳудудига кириб бу тарзда учувчини қутқариш чинакам фантастик операция бўлди. Албатта, Трамп уруш бошламаганида, бунақа операциянинг кераги ҳам бўлмасди, лекин барибир америкалик ҳарбийларга қойил қолиш керак. Ҳали бу ҳақда кинолар олишади. Айтганча, Исроил Эрондан учувчини қутқариш ҳақида кино олиб бўлган. «Теҳрон» сериалида махсус кучлар Моссад агенти бўлган ҳакер қиз Тамар Рабинян ёрдамида Эронда асир тушган учувчини қутқаришади. Лекин америкаликлар ўтказган операция чиндан уникал.

Америка самолётларига рухсат йўқ

Яна Америка ва самолётлар ҳақида. Европа ва АҚШ ўртасида муносабатлар совуқлашишда давом этмоқда. Испания Европа давлатлари орасида биринчилардан бўлиб Эрон билан урушга кетаётган АҚШ самолётларига мамлакат осмонидан учишни тақиқлади. Шунингдек, Мадрид Испаниядаги Америка базаларидан Эронга қарши урушда фойдаланишга ҳам рухсат бермади.

Аввалроқ Франция Америкадан Исроилга қурол олиб кетаётган ҳарбий самолётларга ўз осмонидан учишга рухсат бермаганди. Италияда эса қўнишга рухсат сўрамай парвозни бошлаган Америка самолётларига Сицияладаги базага қўнишга рухсат берилмади. Бир йил аввал бунақа бўлишини тасаввур қилиш қийин эди. АҚШ НАТО аъзолари орасида хушланмайдиган давлатга айланиб қолди. Ва оқибатда...

Трамп НАТОдан чиқишни ўйлай бошлади

...оқибатда Доналд Трамп Американи НАТОдан олиб чиқиш ҳақида жиддий ўйлай бошлади. Унинг фикрича, алянс давлатлари Американинг Эронга қарши урушида ёрдам бериши керак экан. Лекин Европадаги НАТО давлатлари бу урушнинг алянсга алоқаси йўқлиги ҳақида гапира бошлади. Олмония ва Британия лидерлари очиқчасига бу урушга қўшилмаслиги ҳақида гапирди. Кечагина Америка ва Европа ажралмас иттифоқчи эди. Энди Американинг фақат битта иттифоқчиси бор: Исроил. Лекин бу тандем бутун дунёга танқидга учрамоқда, ҳатто Россия бир чеккада қолиб кетди.

Айтганча, НАТОдаги парчаланиш Россия учун айни муддао бўлмоқда. НАТО йўқ бўлиши Россия орзу қилган сценарий. Ҳозир НАТО фақат қоғоздаги ташкилотга айланиб қолган, бу ёқда нефт ҳам қимматлаб ётибди, Украина Американинг эсидан чиқиб кетди. Лекин Покровск деган райцентр ҳалиям тўлиқ олинмаган. «Бутун НАТО билан урушяпмиз», деётган эдингиз-ку, жаноблар?

Telegram «ўлмоқда»

Россия Покровскни ололмаётган бўлса ҳам, Telegram'ни, интернетни «бўғиш»ни жуда яхши уддаламоқда. 1 апрелдан россиялик Дуров асос солган Telegram Россия ҳудудида ишламай қолиши айтилганди. Бундай бўлмади, лекин барибир бу мессенжерни ишлатаётганлар барака топаётгани йўқ. Тез орада Telegram ҳам WhatsApp каби ишламай қолса керак.

Россияда Telegram'дан ташқари VPN сервисларни блоклашга ҳам зўр беришди. Оқибатда электрон тўловларда муаммо юзага келган. Ахир интернет технологиялар шунақа, ҳаммаси бир-бирига уланган. Бирини блокласанг, бошқасида муаммо пайдо бўлади. VPN нега блокланаётгани эса тушунарли, россияликлар ортиқ YouTube, Telegram, WhatsApp, Instagram, хуллас бутун замонавий дунё ишлатаётган бошқа сервислардан фойдалана олмаслиги учун.

Ернинг янги суратлари

Ҳафтанинг энг муҳим воқеаларидан бири NASA Ой миссиясини муваффақиятли бошлагани бўлди. Ичида тўрт нафар фазогир бўлган «Артемида-2» ҳаво кемаси Ер ва Ойнинг янги суратларини эълон қилди. Маълумот учун, 1972 йилдан буён илк марта инсон Ер орбитасидан ташқарига чиқди, буни Америка илм-фанининг улкан ютуғи десак бўлади. Бугун экипаж Ой сиртини кузатишдек жуда муҳим, тарихий сеанс ўтказади. Кема Ойга қўнмайди, сайёрамизнинг табиий йўлдошини айланиб Ерга қайтади. Асосий вазифа ҳаво кемаси бошқарув тизимларини синовдан ўтказиш.

Экипаж аъзолари аллақачон космик кемадан туриб Ернинг, Ойнинг уникал суратларини эълон қилди. Уларни кўриб сайёрамиз қанчалик гўзал эканига яна бир бор амин бўласиз.

Ҳафта суратлари

Одатдагидек сўзимизни ҳафта суратлари билан якунлаймиз. Биринчи сурат Олмониянинг Франкфурт шаҳрида олинган. Ҳамкасбимиз Кирил Кудряцев Air China авиакомпанияси самолётини тўлин Ой фонида маҳорат билан кадрга муҳрлаган. Ўзи бу ҳафта Ой ҳафтаси бўлди. Инсон яна сайёрамизнинг ажойиб ёритгичи атрофига қайтди ахир.

Фото: NASA

Иккинчи сурат Америкада олинган. Университетлар ва коллежлар ўртасидаги баскетбол мусобақаси доирасида Коннектикут университетининг «UConn Hukies» жамоаси ҳимоячиси Брейлон Маллинз ўйин тугашига 1 сониядан кўпроқ вақт қолганида тўпни уч очколик уриниш билан саватга улоқтирди. Ва нима бўлди денг? Тўп саватга тушди!

Зарбагача ўйинда Маллензнинг жамоаси икки очко фарқи билан ҳисобда ортда қолаётганди, охирги сониядаги уринишдан кейин эса ғалабани илиб кетиб, финал босқичига йўл олди. «UConn Hukies» ўйин давомида 19 очколик фарқни йўққа чиқаргани очконинг, ғалабанинг даражасини янада оширди.

Сурат спортдаги энг асосий принципни яна бир бор эслатади: ҳеч қачон таслим бўлмаслик, охиригача курашиш керак. Омон бўлинг, азизлар. Сиз ҳам ҳеч қачон таслим бўлманг, энг қийин дамда ҳам уч очколик зарбага имкон пайдо бўлиб қолиши мумкин...

Ўткир Жалолхонов
Муаллиф Ўткир Жалолхонов
Kun.uz янгиликларини Google News'да кузатинг
+ Обуна бўлиш

Мавзуга оид