Хоминаий 4 ой ўтиб кўмилади, Европа «олов ичида» — ҳафта дайжести
|18:41 / 05.07.202610 64210 мин
Ҳафта давомида Украина ва Россия бир-бирининг шаҳарларига зарбаларни давом эттирди. Европаликлар жазирамадан азият чекмоқда. Залужний Зеленскийга президент бўлмоқчи эканини айтди. Қуйида ҳафтанинг шу ва бошқа муҳим воқеаларини биргаликда эслаймиз.
Мантиқсиз уруш давом этади
Россия Украинада бошлаган мантиқсиз уруш давом этади. Фронт музлагани сабаб ҳар икки томон бир-бирининг шаҳарларига зарба бериб ётибди. Ўтган ҳафта Россия Киевга уруш давридаги энг вайронкор ҳужумлардан бирини амалга оширди. Доимгидек ракета ва дронлар асосан турар жой биноларига бориб урилди, ўнлаб одамлар ҳалок бўлди.
Уруш чўзилиб кетгани учун энди икки томон ҳам қўлига илинган қуролни топиб, тўғри келган томонга отиб ётибди. Жабрини эса сиёсатчилар эмас, оддий халқ чекмоқда. Сиёсатчилар бункерига ракета зарар етказолмайди, лекин онаси нонга юборган бола дрон зарбаси сабаб ўлиб кетиши мумкин. Мана шунақа разил уруш бўлмоқда икки славян қўшнилар ўртасида.
Хоминаий жанозаси
Эрон собиқ олий раҳбари Али Хоминаий кўпчиликнинг эсидан чиқиб кетди. Чунки у 28 феврал куни Америка ва Исроилнинг Теҳронга зарбасидан кейин ўлганди. Лекин буни қарангки, Эронни 37 йил бошқарган диний раҳбарнинг жасадини ҳамон кўмишмаган экан. Эронда бир ҳафталик видолашув маросимлари анонс қилинди. Орада жасадни Карбалога ҳам олиб бориб келишаркан. Миллионлаб одамлар қатнашадиган бир ҳафталик видолашув маросимларидан кейин Али Хоминаий у туғилган Машҳад шаҳридаги Имом Ризо мажмуасига кўмиларкан.
Жаноза маросими билан боғлиқ баъзи сиёсий интригалар мавжуд. Масалан, жаноза маросимига ким бош-қош бўлиши. Бу турдаги бошқарув амалда бўлган давлатларда жанозага бош-қош бўлиш сиёсий аҳамиятга эга. Карбалода видолашув маросими ўтказиш бўйича Ироққа ташқи ишлар вазири Аббос Арақчи бориб келди. Мамлакат ичида ҳам Арақчи энг асосий сиёсий арбобдек кўринмоқда, президент Пизишкиён бироз чеккада қолгандек.
Кейин жанозани ким ўқиши ҳам муҳим савол. Одатда диний раҳбар ўлса, унинг жанозасини янги диний раҳбар ўқийди. Можтаба Хоминаий отасининг жанозасини ўқийдими? Шу аслида бу бир ҳафталик маросимнинг асосий интригаси. Эронда видолашув учун 20 миллионлаб одам кўчага чиқади дейишмоқда, демак Америка ва Исроил зарба бериши эҳтимоли йўқ, Можтаба Хоминаий энди бемалол халқ орасига чиқиши мумкин. Жанозани ўқиб, халқ олдида чиқиш қилса, унинг сиёсий обрўси қанчалик ошишини тасаввур қилаверинг.
Мавзуга оид
Европада жазирама
Биз-ку иссиққа одатланганмиз, лекин европаликлар учун бу ёз қийин кечмоқда. Июн ойида қитъада ҳарорат баъзи ерларда 55 даражагача чиққани айтилади. Интернетда асфалт эриб кетганига кўзингиз тушган бўлса керак. ЖССТ жазирама сабаб 1300 дан ортиқ одам ўлганини тахмин қилмоқда. 23 июн Францияда кузатувлар тарихидаги энг иссиқ июн куни қайд этилди. Ўша куни коинотдан олинган суратда Европа «ёниб ётганини» кўриш мумкин.
Одатда Европа биздан салқинроқ бўларди, лекин бу йил июн биз учун яхши келиб, европадагиларни қийнаб қўйди. Ёшлигимизда телевизорда иқлим ўзгаришлари ҳақида гапиришса, тушунмасдик. Мана, энди тушуняпмиз, бу инсоният бошига келган жиддий синов экан. Ҳар қандай ядровий хатардан хавфлироқ синов. Лекин одамзот бу таъсирни камайтириш ўрнига уруш ортидан уруш бошлаб юрибди.
Залужний президент бўлмоқчи
Украина қуролли кучлари собиқ бош қўмондони Валерий Залужний мамлакатда президентлик сайлови ўтказилса, унда номзодини кўрсатади. Бу ҳақда Залужний Зеленскийни хабардор қилган. Британия бош вазири Кир Стармер истеъфо бериши ортидан Зеленский мамлакатдаги сиёсий ҳолатни муҳокама қилиш учун Украинанинг Лондондаги элчиси Валерий Залужнийни Киевга чақирган.
Украин нашрларининг ёзишича, Британиядаги вазиятдан ташқари икки сиёсатчи Украианадаги президентлик сайловларини муҳокама қилган. Ўзаро суҳбатда Залужний сайлов бўлса, номзодини кўрсатишини айтган. Бу эса Зеленскийга ёқмаган, у ва Залужний сайловда рақиб бўлса, жамиятда бўлиниш юзага келишини айтган. Кейинроқ Рустем Умеров ва Давид Арахамия ҳам Залужнийни шунга ишонтиришга уринган, қўмондон эса сайлов бўлса албатта номзодини илгари суришини қайта таъкидлаган.
Янги ҳужум
Россия Брянск областидан Украинага янги босқин бошлаши мумкин. Бу ҳақда маҳаллий телеканалдаги чиқиши давомида Украина қуролли кучлари бош қўмондони Олександр Сирский айтган. Генералга кўра, Россия Киевга яна бир бор ҳужум қилиш ҳақида ўйламоқда.
Лекин Сирскийнинг бу гапи аслида янгилик эмас, Россияда доим Киевга қайтиш режаси бўлиши табиий. Чунки пойтахтни ҳаво зарбалари билан эгаллаб бўлмаслигини тушуниш қийин эмас. Генералнинг гапидаги энг муҳим жиҳат Россия ортиқ Беларусдан Украинага ҳужум қилиш вариантини кўриб чиқмаётганида. Уруш бошида Россия Киевни айнан Беларус ҳудудидан бостириб кириб олишга уринган, лекин икки ой ичида шаҳар атрофидан чиқиб кетганди.
Генерал Сирскийнинг фикрича, Беларус «охирги воқеалардан кейин» Россияга янги босқин учун ўз ҳудудидан фойдаланишга рухсат бермоқчи эмас. Сирский «охирги воқеалар» деб Украинанинг Россияга йўллаётган интенсив зарбаларини назарда тутган кўринади.
Дарвоқе, йирик нашрларнинг ёзишича, Украина «Россияни тинчликка ундовчи 40 кунлик операция»ни бошлаб бўлди. Кутилганидек, бу операция марказида Қримга қилинадиган ҳужумлар бўлади. Украина охирги ойларда Қрим Москва учун ҳар қанча стратегик муҳим бўлмасин, энг ёмон ҳимояланган ҳудудлардан бири эканига ишонч ҳосил қилди. Ҳозир Россия учун жиддий муаммо бўлган бензин инқирози ҳам айнан Қримдан бошланди. Украина Қримда чуқур энергетик инқироз келтириб чиқариш орқали Москвани музокаралар столига ўтиришга мажбур қилмоқчи.
Олис Байкалортидаги Чита шаҳрида бензин учун 800 автомобил 4 км навбат ҳосил қилгани тасвирланган видео тармоқда машҳур бўлди. Ҳайдовчилардан бири 36 соат навбатда турганини айтган (бизда одамлар метанга бунча навбатга турмайди). Ўзингиз ўйлаб кўринг, Чита қаерда-ю фронт қаерда! Чита Москвадан кўра Мўғулистон ва Хитойга яқинроқ. 2022 йил февралда уруш фақат Украинада кечаётганди, энди бемалол уруш Украина ва Россияда кечяпти, десак бўлаверади. Чексиз Россиянинг энг олис ҳудудларидаги фуқаролари ҳам уруш таъсирини ўз танасида ҳис қилмоқда.
Ҳафта суратлари
Сўзимизни ҳафта суратлари билан якунлаймиз. Биринчи сурат ЖЧ ўтаётган Ню-Йоркда олинган. Ҳамкасбимиз «Озодлик» ҳайкалида ёниб турган олов, тўлин Ой ва самолётни маҳорат билан кадрга муҳрлаган.
Иккинчи сурат Литва пойтахти Вилнюсда олинган. Бу кичик бўлса ҳам сайилгоҳларга, хиёбонларга бой шаҳар. Кадрда қизалоқ самокат ҳайдаган кўйи ғаройиб душ кўринишидаги фаввора остидан ўтиб кетмоқда.
Европада бу йил жуда иссиқ бўлди, улар жазирамадан мана шундай йўллар билан сақланишмоқда, доим уйда ўтираверишмайди-ку ахир. Шу ўринда Европанинг хиёбонлар борасида ёндашувини эътироф этмай бўлмайди. Хиёбон дегани фақат аттракционларга тўла, қий-чув, гавжум парк эмас, мана шундай сокин дарахтзор, фаввора, салқинлайдиган жой бўлиши керак аслида.
Учинчи расм Францияда олинган. Маҳаллий жандарм Ла-Маншни оддий қайиқда кесиб ўтиб, Британияга бормоқчи бўлаётган аёлни тинчлантиришга уринмоқда. Бир гуруҳ ноқонуний мигрантлар қайиққа чиқишга улгурган, аёл эса қутқарувчилар томонидан соҳилга олиб чиқилган. Аёл қайиқда боласи қолиб кетганини айтиб йиғламоқда.
Бу жуда таъсирли ҳолат. Олтинга, олмосга, нефтга бой Африка давлатларидан ҳар йили минглаб муҳожирлар ҳаётини хатарга қўйиб Англияга боришга уринади. Сабаби оддий, у ерларда иш бор, маош яхши, инсонни инсон деб билишади. Олмосга кўмилган Африка лидерлари ҳукумат талашиб юрган бир вақтда минглаб оналар бу ўлим йўлида боласидан айрилади.
Афсуски, бу нотенгликка инсон ҳеч қандай чора тополмаяпти. Дунё битта, ҳамма бир хил инсон, лекин қаердадир одамлар тўқ яшайди, қаердадир бурда нонга зор, боласини қучоқлаб ўзини тубсиз уммондаги резина қайиққа уради, нажот илинжида. Бу нотенгликка ким айбдор эканини билмайман, лекин бундай бўлмаслиги керак. Африкалик болалар ҳам европаликлар каби эрталаб ўз уйида уйғониши, худди инглиз болалар каби нонуштага сарёғ, нон ва тухум ейиши, тинчгина мактабига бориб келиши керак. Омонат қайиққа чиқиб уммонга ғарқ бўлиши керак эмас.
Охирги расм ҳам Францияда олинган. Поёнсиз буғдой даласида биргина кунгабоқар ажралиб турибди. Бу кадрга боққан ҳамма бу буғдойми ёки арпами деб ҳижжалаб қараб ўтирмайди, чунки ҳамманинг кўзи ажралиб турган кунгабоқарда бўлади. Бу расмдан минг хил маъно излаш шарт эмас, шунчаки ажойиб табиат уйғунлиги.
Бу расм менга ажойиб италиялик режиссёр Виторио Де Сиканинг «Кунгабоқарлар» филмини эслатди. Бетакрор Софи Лорен бош ролни ижро этган ўша ажойиб филмда уруш даҳшати тасвирланган. Сизга ҳам дам олиш кунларида бу санъат дурдонасини кўришни тавсия қиламан. Картина ўзбек тилига маҳорат билан дубляж қилинган.
