Politico: Трамп НАТО давлатларини “яхши” ва “ёмон”га ажратди

Оқ уй НАТОдаги “яхши” ва “ёмон” иттифоқчилар рўйхатини тузган, чунки АҚШ президенти Дональд Трамп маъмурияти Эронга қарши ҳарбий кампаниясини қўллаб-қувватлашдан бош тортган давлатларни жазолаш йўлларини изламоқда. Бу ҳақда 22 апрель, чоршанба куни Politico нашри режадан хабардор бўлган уч нафар европалик дипломат ва Пентагон вакилига таяниб хабар қилди.

Журналистлар эслатишича, бундай ғоя билан 2025 йил декабрида АҚШ мудофаа вазири Пит Хегсет ҳам чиққан эди. У Миллий мудофаа форумида “Ибратли иттифоқчилар — масалан, Исроил, Жанубий Корея, Польша, тобора кўпроқ Германия, Болтиқбўйи давлатлари ва бошқалар — алоҳида эътиборимизга сазовор бўлади. Коллектив мудофаа бўйича ўз улушини бажармаётган иттифоқчилар эса оқибатларга дуч келади”, деган. Politico суҳбатлашган дипломатлардан бирига кўра, тузилган рўйхатлар, “кўринишидан”, айнан шу концепцияни акс эттиради.

“Яхши” ва “ёмон” деб баҳоланган АҚШ иттифоқчилари учун айнан қандай имтиёз ёки йўқотишлар бўлиши ҳозирча аниқлаштирилмаган. “Ёмон иттифоқчиларни жазолаш ҳақида гап кетганда, уларда жуда аниқ ғоялар йўққа ўхшайди. Европадаги америкалик қўшинларни кўчириш вариантлардан бири, аммо бундан кўпроқ АҚШнинг ўзи жабр кўрмайдими?” — дея иқтибос келтиради нашр яна бир европалик амалдорнинг сўзларидан.

Politico таъкидлашича, қўшинларни қайта жойлаштиришнинг ўзи ҳам қиммат ва кўп вақт талаб қиладиган жараён бўлиши мумкин. Босим воситалари сифатида қўшма ҳарбий машқлар ёки ҳарбий техникани сотиш масаласи ҳам кўриб чиқилиши мумкин.

Нашр тахминига кўра, бундай сиёсатнинг асосий манфаатдорлари Польша ва Руминия бўлиши мумкин. Польша НАТОда мудофаа учун энг кўп маблағ сарфловчи давлатлардан бири бўлиб, мамлакат ҳудудида жойлаштирилган 10 минг нафар америкалик ҳарбийнинг деярли барча харажатини қоплайди. Руминия эса яқинда авиабазасини кенгайтирди ва уни АҚШга Эронга қарши ҳарбий ҳаракатларда фойдаланиш учун рухсат берди. Мақола муаллифлари қўшимча қилишича, “Болгария ҳам Яқин Шарқдаги Америка логистикасини пинҳона қўллаб-қувватлаган”.

Британиянинг The Telegraph газетаси 27 март куни Дональд Трамп НАТО аъзоларидан мудофаа харажатлари бўйича ЯИМнинг 5 фоизлик кўрсаткичига етмаган давлатларни овоз бериш ҳуқуқидан маҳрум этиш имкониятини кўриб чиқаётганини ёзган эди. Газета маълумотига кўра, АҚШ президенти бу вариантни Европа иттифоқчилари Ҳўрмуз бўғозини очиш учун кема юборишдан бош тортганидан кейин ўргана бошлаган. АҚШ маъмуриятидаги суҳбатдошлардан бири: “Европаликлардан хафалигимиз жуда жиддий эди. 5 фоиз ажратмайдиган ҳар қандай давлат НАТОдаги келгуси харажатлар бўйича қарор қабул қилишда овоз бериш ҳуқуқига эга бўлмаслиги керак”, деган.

8 апрель куни НАТО бош котиби Марк Рютте билан учрашувдан сўнг Трамп яна альянс ҳамкорларини Эрон билан урушда етарлича қўллаб-қувватламаганликда айблади ва яна Гренландия мавзусини кўтарди. У ўзининг Truth Social ижтимоий тармоғида: “Бизга керак бўлган пайтда НАТО ёнимизда бўлмади ва яна керак бўлганида ҳам бўлмайди”, деб ёзди ҳамда иттифоқчиларга ўзи “катта, ёмон бошқарилаётган муз бўлаги” деб атаган Гренландияни эслашни тавсия қилди.