Трамп Нетаняҳуни сўкди, Зеленский Путинга хат ёзди – ҳафта дайжести

Ҳафта давомида Зеленский Путинга хат ёзиб навбатдаги марта эркакчасига, яккама-якка учршашишни таклиф қилди, Россия президенти яна рад этди. Америка президенти Трамп Исроил бош вазири Нетаняҳуни бўралатиб сўкди. Қримда энергетик инқироз авж олди, Мадрид қайта қуриш арафасида. Қуйида ҳафтанинг баъзи муҳим воқеаларини ёдга оламиз.

«Сен жиннимисан?»

Ҳафтанинг энг эсда қоларли воқеаси Трамп ва Нетаняҳу жанжали бўлди. Икки лидер Исроилнинг Ливандаги ҳаракатлари сабаб тортишиб қолган ва Трамп суҳбат давомида бир неча марта қўполлашиб, ҳақоратли сўзлар ишлатган. Гап шундаки, Исроил Ливанни бомбалашни давом эттиргани сабаб Эрон Америка билан музокаралардан чиқишини айтди. Бу Трампга ёқмади, шу сабаб у Нетаняҳуга бақирганини тушуниш мумкин.

Бу суҳбат тафсилотлари Американинг Axios нашри орқали сиздирилди. Бу ишончли манба, бундай инсайдлар кўп марта улар орқали сиздирилган. Исроил томони ўз манбалари орқали Трамп Нетаняҳуни сўккани ёлғон, деб хабар сиздиришга уринди, лекин энди исроилликлар гапига ўзидан бошқа ҳеч ким ишонмаяпти.

Трамп «Исроил бизга муҳтож, бизсиз ҳеч нима қилолмасди», деб юқоридаги гапларни қайсидир маънода тасдиқлади. «Йўқ, мен ажойиб дўстим Нетаняҳуни «F» ҳарфидан бошланадиган машҳур сўкиш билан сийламадим», деб чиққани ҳам йўқ.

Ана шунақа, Исроил орқамда Америка бор деб Ливан билан келишгандан кейин ҳам бу давлатни ҳеч қандай асоссиз бомбалаб ётганди. Қараса, Исроилнинг орқасида турган давлатга бу иш ёқмади, чунки ўша давлат уйида катта марака бошлаб қўйган, бутун дунёдан меҳмон кутяпти. Уй тўла меҳмон бўлса-ю, кап-катта давлар кўчага чиқиб урушиб юрса, уят бўлади.

Аслида бир давлат президенти бошқа бир давлат раҳбарини сўккани сариқ чақага арзимайдиган хабар, лекин бу икки давлат Яқин Шарқда уруш бошлаб қўйиб, уни тугатолмаётгани инобатга олинса, бу сўкиш нималаргадир ишора қилади. Аввало уруш бошлаш хато бўлганини камида сўккан президент ҳис қила бошлаганини. Сўкиш эшитган наригисига эса фарқи йўқ, у бутун дунё сўкишига ҳам одатланиб қолди.

Мактуб

Ҳафта давомида Украина президенти Зеленский Россия президенти Путинга хат ёзиб, навбатдаги марта яккама-якка учрашишни таклиф қилди. Каттагина хатда Зеленский Путинга сизлаб мурожаат қилди, лекин уни дипломатчасига бўралатиб танқид қилди, урушнинг ягона сабабчиси деб атади. Хат якунида Зеленский Путинга Россияда содир бўлган революцияни эслатган.

Путин Зеленскийнинг хатига жавоб бераркан уни «қўполлик аломатлари бор» деб атади, яккама-якка учрашиш таклифини яна рад этди. Зеленский Путиннинг бу жавобини кучсиз деб атади: «Россия яна урушни танлади. Бугунги жавобни ҳамма эшитди, кучсиз жавоб. У шунчаки урушни тугатишни истамаяпти. Унинг уруши фақат ўзига ва ундан пул топаётганларга ёқишини тан олишни истамайди», деди Зеленский.

Қримда бензин инқирози

Ҳафтанинг энг муҳим воқеаларидан бири Украинага тегишли бўлган, Россия 2014 йил ўз таркибига қўшиб олган Қримда бензин тақчиллиги юзага келгани бўлди. Қайсидир давлатдаги «заправка»да бензин йўқлиги билан нима ишимиз бор, дейишга шошилманг. Ўша давлат биз билан жуда яқин иқтисодий ва сиёсий муносабатда, энг яқин иқтисодий ҳамкоримиз. Биз ўша давлатдан бензин оламиз ва энг муҳим автоёқилғи ана шу давлатдаги энг стратегик ҳуддуда тақчил бўлиб қолди. Бу асло беэътибор қолдирадиган ҳолат эмас.

Украина Россиянинг қуруқлик қисмини Қрим билан боғлайдиган «Новороссия» трассасини «ўлим йўли»га айлантириб, у ердан яриморолга бензин, дизел ташиётган юк машиналарни ўққа тутмоқда. Юзлаб машиналар дрон ҳужуми сабаб ёниб кетган. Оқибатда ёқилғи Қримгача етиб бормай, тақчиллик юзага келди.

«Орешник» ўқланмаган экан

Ўтган ҳафта Россия Украина пойтахти Киевга «Орешник» деган баллистик ракета отгани эсингизда бўлса керак. Бу 36 та бўлакка бўлиниб портлайдиган ракета ядровий каллакни ҳам олиб учолади, шу сабаб унинг зич аҳоли яшайдиган шаҳарга ташланиши ҳеч қандай уруш қоидаларига тўғри келмайди.

«Орешник» Киевга ташланиши руслар томонидан катта хурсандчилик билан қарши олинди. Россия пропагандаси жуда кўтаринкилик билан «ҳарбий аэродром йўқ қилганини» айтиб чиқди. Лекин Россия президенти Путин биргина баёноти билан пропагандани бироз уялтириб қўйди.

Эсингизда бўлса, украин нашрлари «Орешник» аслида битта эмас, иккита бўлгани, бири Россия назоратидаги Донецкка тушгани ҳақида ёзганди. Владимир Владимирович бу версияни тасдиқлади, «Орешник» чиндан иккита бўлган экан. Лекин нюанс бор, Россия пропагандаси «Киевнинг кулини кўкка совурди» деб чиққан «Орешник» Путиннинг айтишича, аслида жанговар қўлланилмаган экан. Яъни, унинг ичи бўш бўлган, Киев ва Донецкка ўқланмаган ракета отилган.

Ва энг даҳшати Путиннинг бошқа гапи. Унинг айтишича, ракета жанговар бўлмаган ҳолатда отилгач, дронлар унинг изини текшириб чиққан. Яъни, ракета синов тариқасида Украина шаҳарларига отилган. Бутун бошли ракеталар полигонда эмас, миллионлаб тинч аҳоли яшайдиган шаҳарларда синалаётганини айтгандик. Путиннинг гапидан келиб чиқадики, руслар «Орешник»ни полигонда эмас, Киевга отиб синаб кўрган.

Киев ҳам майли, душман шаҳри дейлик, лекин нега битта ракета Россия босиб олган Донецкка отилди? Россия у ерларни ўз конституциясига киритган-ку, наҳотки донецкликларни ўз одами деб қабул қилмаяпти? Асосан русча гапирадиган одамлар яшайдиган шаҳарга синов учун баллистик ракета ташлашни қандай талқин қилиш мумкин?

Уруш қандай бошланганини эсланг. Путин «Россия Украинадаги рус тилида гаплашадиган аҳолини ҳимоя қилиш учун» «СВО» бошлаганини айтганди, лекин у бошлаган урушдан энг кўп айнан Украина шарқидаги русча гапирадиган, миллати рус бўлган, азалдан Россияни яхши кўрган украиналиклар жабрланди.

«Реал»да қайта қуриш

Қайта қуриш деганда СССР парчаланиши арафасида Михаил Горбачев амалга оширган давлат сиёсати кўз олдимизга келади. Лекин бугун зулм империясидаги «перестройка» ҳақида эмас, Европа марказидаги қайта қуришга тўхталмоқчиман.

Мадриднинг «Реал» клуби ана шундай қайта қуриш арафасида турибди. Клуб президентлиги учун сайлов авжида, Рикелме дегани чиқиб «Ҳоландни олиб келаман, Клоппни олиб келаман», деб ётибди. Дунё футболининг тирик афсонаси Флорентино Перес «Роналду даражасидаги трансфер» ваъда қилди, икки яхши ҳимоячи билан келишиб бўлди, Моурино аллақачон «Реал» учун футболчи танламоқда. Хвича ёки Олисе Мадридга келиши мумкин.

Хуллас, ким ютса ҳам, «Реал»да катта қайта қуриш қилмоқчи. Чунки икки йиллаб катта совринсиз қолишни Мадридда жуда оғриқли қабул қилишди. Ҳаммаси сайловда ким ютишига боғлиқ. Перес ютишига шахсан мен шубҳа қилмайман, лекин Рикелме сенсация қилиши ҳам мумкин.

Аслида ким ютиши бошқа масала, бу ерда энг эътиборлиси – жараённинг ўзи. Бизда клуб президентини, айтайлик, вилоят ҳокими бирор ёрдамчиси билан маслаҳатлашиб тайинлайди. «Реал»да эса клуб президенти бўлиш учун бутун бошли сайлов бўлади, унча-мунча давлатларда бунақа интригали сайлов кўрмайсиз, номзодлар тўлақонли сайлов режаси эълон қилади.

Рақобат бўлгач, ривожланиш ҳам шунга яраша бўлади. Мадрид ҳокими Испания спорт вазирлиги қошидаги Мадрид музофоти спорт бошқармаси раҳбари билан бирга «Реал» клубига ҳеч ким танимайдиган бирор «чиновник»ни раҳбар қилиб тайинлаганида, бу клуб ҳозиргидек икки йил ЕЧЛни ютолмасликни фожиа деб қабул қилмаган, катта тарих ёзолмаган бўларди.

Ҳафта иқтибоси

Бу гал ҳафта иқтибоси НАТО бош котиби Марк Рюттега тегишли бўлди. Украинада Зеленский билан учрашган котиб 9 май парадига Киев томонидан рухсат берилганини ҳазил билан эслади. «Украина шунчалик муваффақиятли ҳаракат қила бошладики, Путин 9 май парадини мана бу одамнинг рухсати билангина ўтказа олди», деб Зеленскийни кўрсатди НАТО бош котиби.

Ҳафта суратлари

Доимгидек видеони ҳафта суратлари билан якунлаймиз. Биринчи сурат Кубада олинган. Маҳаллий аҳоли вакили ўз идишларини сувга тўлдириб олмоқда. Америка энергия блокадаси ўрнатган бу океан ичидаги давлатда вазият шунчаликка бордики, одамларга ичимлик суви етказиб бериш муаммога айланиб қолди.

Ва мана шу одамлари ичимлик сувини аранг топиб ичаётган давлат Америкадай қудратли давлатга хавф туғдираётган экан. Сэм амакининг жиянлари, сал куракда турадиган гапларни гапирсангизчи, биқинингиздаги Куба ёрдамга мужтож, урушга эмас.

Иккинчи сурат Юнонистонда олинган, ундан ҳеч қандай сиёсий маъно қидириб ўтирманг. Юнон ҳамкасбимиз Арис Мессинис тўлин Ойни Посейдон ибодатхонаси фонида маҳорат билан суратга олган. Суратчилик ҳам овчиликка ўхшайди мен сизга айтсам: фурсатни кутасан ва тепкини босасан. Ишинг ўхшаса, мана шундай ажойиб расм олиб, урушлар ичидаги дунёга гўзаллик деган тушунчаки бир неча сонияга бўлса ҳам қайта эслатасан... Омон бўлинг.