Келажак авиациясини ўзгартириши мумкин бўлган 7 та самолёт

Ўнлаб йиллар давомида йўловчи самолётлари деярли бир хил схема асосида қуриб келинди: узун фюзеляж, икки қанот ва улар остига ўрнатилган двигателлар. Бироқ авиация саноати янги босқичга қадам қўймоқда. Мутахассислар фикрича, келгуси ўн йилликларда самолётлар ташқи кўриниши, ёнилғи тизими ва аэродинамик ечимлари бўйича тубдан ўзгариши мумкин.

JetZero Pathfinder / Z4 / © JetZero

Бугунги кунда турли мамлакатлар ва компаниялар томонидан ишлаб чиқилаётган лойиҳалар ҳаво транспортини тежамкор, экологик тоза ва самарали қилишга қаратилган. Улар орасида электр, гибрид ва водород двигателли самолётлар, шунингдек, мутлақо янги аэродинамик шаклларга эга ҳаво кемалари бор.

Boeing X-66A

NASA ва Boeing ҳамкорлигида яратилаётган ушбу самолёт янги авлод қанот технологиясини синаб кўриш учун мўлжалланган.

Унинг асосий хусусияти — жуда узун ва ингичка қанотлардир. Бундай конструкция ҳаво қаршилигини камайтиради ва ёнилғи сарфини 8–10 фоизгача қисқартириши мумкин. Лойиҳанинг илк парвози 2028 йилга режалаштирилган.

Heart Aerospace ES-30

Швециянинг Heart Aerospace компанияси томонидан ишлаб чиқилаётган ES-30 самолёти қисқа масофали йўналишлар учун мўлжалланган.

30 нафар йўловчини таший оладиган ҳаво кемаси аккумуляторлар ёрдамида 200 километргача, гибрид режимда эса 800 километргача парвоз қилиши мумкин. Лойиҳа 2028 йил атрофида тижорий эксплуатацияга чиқиши кутилмоқда.

JetZero Z4

Калифорниялик JetZero стартапи энг ғайриоддий концепциялардан бирини ишлаб чиқмоқда.

Унда фюзеляж ва қанотлар битта яхлит кўтарувчи конструкцияга бирлаштирилган. Бу эса ҳаво қаршилигини сезиларли камайтириб, ёнилғи сарфини ва чиқиндиларни 50 фоизгача қисқартириш имконини беради. Самолёт тахминан 250 нафар йўловчига мўлжалланган.

Airbus ZEROe

Airbus компанияси келажак авиациясини водород технологиялари билан боғламоқда.

ZEROe дастури доирасида водороддан электр энергияси олиб, двигателларни ҳаракатга келтирувчи самолётлар яратилмоқда. Агар лойиҳа муваффақиятли якунланса, у йирик тижорий авиалайнерлар орасида атмосферага чиқинди чиқармайдиган илк самолётлардан бири бўлиши мумкин.

Bombardier EcoJet

Канаданинг Bombardier компанияси бизнес-авиация учун янги авлод самолёти устида ишламоқда.

EcoJet ҳам JetZero каби интеграл қанот технологиясидан фойдаланади. Мутахассислар ҳисоб-китобларига кўра, бу конструкция карбон чиқиндиларини 50 фоизгача қисқартириши мумкин.

Flying-V

Нидерландиянинг Делфт техник университети ва KLM авиакомпанияси томонидан ишлаб чиқилаётган Flying-V лойиҳаси ташқи кўриниши билан ажралиб туради.

V шаклидаги самолётнинг ички қисмида йўловчилар, юк ва ёнилғи жойлаштирилади. У Airbus A350 билан бир хил даражадаги йўловчи сиғимига эга бўлиши мумкин, аммо ёнилғи сарфи 20 фоизга кам бўлади.

Eviation Alice

Alice — дунёдаги илк тўлиқ электр йўловчи самолётларидан бири сифатида танилмоқда.

Тўққиз нафар йўловчига мўлжалланган ушбу ҳаво кемаси 2022 йилда илк парвозини амалга оширган. Ҳозирча аккумулятор технологиялари билан боғлиқ муаммолар сабаб лойиҳа вақтинча тўхтатилган бўлса-да, экспертлар уни келажак электр авиациясининг муҳим намунаси деб баҳоламоқда.

Мутахассислар фикрича, авиациянинг келажаги ягона технологияга эмас, балки бир вақтнинг ўзида бир нечта йўналишларга таянади. Электр, гибрид ва водород двигателлари, шунингдек, янги аэродинамик ечимлар ҳаво транспортини экологик тоза, шовқинсиз ва тежамкор қилишга хизмат қилиши кутилмоқда.