АҚШ ва Эрон келишди, Москва олов ичида – ҳафта дайжести

ЖЧ вақтида сиёсий мавзуларни кузатишга вақтингиз бўлмаётгандир. Бунақа ноқулай тақвим сабаб футбол кўраётганлар амаллаб ухлаб олаётгани ҳам катта гап. Лекин биз барча воқеаларни футболдан ортиб кузатиб боряпмиз. Турли манбалардан кузатганларимизни саралаб, текшириб, сизга етказамиз. Қуйида ҳафтанинг баъзи муҳим воқеаларини биргаликда эслаймиз.

АҚШ–Эрон келишуви

Ҳафтанинг энг муҳим воқеаси Америка ва Эрон ўт очишни тўхтатиш бўйича келишгани бўлди. Бу сулҳ ёки Эроннинг капитуляцияси ҳақида ҳужжат эмас, шунчаки англашув меморандуми. Унга кўра, энди томонлар 60 кун давомида музокара ўтказади. Трамп «Эрон ядро қуроли яратмасликка рози бўлди, бойитилган уранни бизга беради», деганди. Аммо форслар 14 банддан иборат эканини айтаётган меморандумда ядровий келишув ҳақида ҳеч гап йўқ.

Эрон нашрларига кўра, Америка Эронга 27 миллиард музлатилган активларни қайтаради, шунингдек, мамлакатни тиклаш учун яна пул беради. Эндиликда Эрон Ҳўрмуз бўғозидан ўтувчи кемалар учун тўлов жорий қилиши мумкинлиги, турли секторлар, хусусан, энергетика соҳасига умумий ҳисобда 300 миллиард доллар инвестиция киритилиши айтилмоқда. Трамп сайловда ютганидан кейин сояда қолаётган демократлар бу келишувдан кейин республикачини фаол танқид қиляпти.

Эронда келишувни «Америка устидан ғалаба» деб талқин қилишмоқда. Чунки келишувда Эрон ядро қуроли ғоясидан воз кечади деган гап йўқ, бойитилган уран ҳам мамлакатда қоладиган кўринади, яна тикланиш учун пул. Хуллас, Трамп хоҳлаганидек Эрон капитуляция бўлмади.

ЖЧ давом этмоқда

Шимолий Америкада футбол бўйича 23-жаҳон чемпионати давом этмоқда. Ҳозирча биринчи тур ўйинлари якунланди, иккинчи турда ҳам баъзи ўйинлар ўтди. Аллақачон гуруҳдан чиққан ва плей-оффга чиқолмайдиган жамоалар номи аниқ. Икки мезбон АҚШ ва Мексика дастлабки икки ўйинни енгиб, муддатидан аввал плей-оффга чиқди. Икки турда 4 очко олган Канада ҳам гуруҳда қолиб кетмаслиги деярли аниқ. Туркия эса икки ўйинда 65 та зарба йўллаган бўлса-да, бирорта гол уролмай мусобақани тарк этди. Турклар биринчи турда Австралияга, иккинчи турда бир киши кам ўйнаган Парагвайга енгилди.

Биринчи турда Месси, Мбаппе, Ҳоланд, Кейн каби футболчилар ёрқин футбол кўрсатишди. Винисиус Жуниор эса ҳар икки турда жаҳон даражасидаги супер ўйин кўрсатиб, Бразилия учун плей-оффни кафолатлади.

Москва олов ичида, яна

Украина Россия пойтахти Москвани нишонга олишда давом этмоқда. Украинлар бу галги ҳужум учун мингга яқин дрон ишлатди. Москвадан эълон қилинаётган видеоларни кўриб одамнинг ишонгиси келмайди. Шундай қудратли, ажойиб шаҳар аёвсиз ҳужумлар сабаб ёниб ётибди. Табиийки, соғлом фикрли одамлар Москвага қандай қилиб бунақа ҳужум қилиш мумкин, наҳотки Россиядек кучли давлат пойтахти шунчалик ҳимоясиз бўлса, деб савол бераётир.

Украинанинг Москвага олдинги ҳужумини Иккинчи жаҳон урушидан кейин Россия пойтахтига қилинган энг жиддий ҳужум деб атагандик. Бу гал яна шу сўзни ишлатишга мажбурмиз. Россия ўзи бошлаган мантиқсиз уруш сабаб афсонавий пойтахти олов ичида қолиши энди янгилик бўлмай қолди.

Москвадаги нефтни қайта ишловчи йирик заводга зарбадан кейин осмонга кўтарилган темир қопқоқ бу галги ҳужумнинг рамзига айланди. Бу катта эҳтимол украин дронининг эмас, Россия ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими ракетаси бўлгани айтилмоқда. Нима бўлганда ҳам, Москвадек тарихий, ўз вақтида тамаддун марказларидан бўлган шаҳар бундайин ўт ичида қолаётганини кўриш инсонни хурсанд қилмайди. Уруш асло бошланмаслиги, Москва, Киев каби кўркам шаҳарлар душман қуролининг нишонига айланмаслиги керак эди.

Россия сайлов арафасида

Сентябр ойида Россияда парламент сайловлари ўтказилади. Кўзингиз тушган бўлса керак, аллақачон бошланиб кетган сайлов тарғиботи ОАВда фаол ёритилмоқда. Чунки бу ҳеч қандай интрига бўлмайдиган президентлик сайлови эмас. Парламент сайловларини бекам-у кўст ўтказиш осон эмас, бу ерда ҳар бир шаҳар, ҳар бир участка учун кураш кечади.

Уруш сабаб Россияда ҳукуматга норозилик кучайганини сайлов тарғиботидан сезиш мумкин. Масалан, коммунистик партиянинг ўзгармас лидери, 1996 йил сайловда Елцинни енгишига сал қолган (баъзи версияларга кўра аслида енгган) Геннадий Зюганов ҳукуматни очиқ бўлмаса ҳам танқид қилмоқда. У куни кеча уруш сабаб Россияда миллиардерлар сони кескин ошгани, уларнинг умумий бойлиги Россия бюджетидан ҳам катта бўлиб кетганига эътибор қаратди. Яна бир чиқишида коммунистлар ҳукумат тепасида бўлса, «Украина билан бунақа муаммонинг ўзи бўлмасди», деди. Зюганов урушни қоидага мувофиқ «СВО» деяпти, Путинни очиқ танқид қилгани йўқ, лекин урушни бошлаш хато бўлганини мана шундай чиқишларида айтиб кетяпти.

Украина президенти Зеленский ўз саҳифасида Россияда ўтказилган охирги сўровлар натижаси тасвирланган қоғозлар суратини эълон қилди. Унинг сўзларига кўра, ҳукмрон «Единая Россия» партияси рейтинги айнан уруш сабаб тушиб кетаётгани кўрсатилган ўша ҳужжат Путинга олиб кирилган. Украина ҳужжатни иттифоқчилар ёрдамида ўтказилган разведка операцияси натижасида қўлга киритган.

Хуллас, уруш шунчалик чўзилиб кетдики, Россияда яширин мухолиф кайфияти шаклланиб бормоқда. Ҳатто уруш тарафдорлари орасида ҳам. Украина бу туришда Москвани нишонга олаверса, ким билади сентябрга бориб вазият қай ҳолатга келади.

АҚШ ва Исроил аразда

Америка Эрон билан келишиши ортидан Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу истаган вақтда урушни қайталаши мумкинлигига ишора қилувчи чиқишларга зўр берди. У «Америкасиз ёлғиз урушишимиз мумкин, мен бор эканман Эронда ядро қуроли бўлмайди», деб зарда билан гапира бошлади.

Келишув имзоланиши олдидан Трамп ва Нетаняҳу телефонда қўполлашиб гаплашгани, Америка президенти Исроил бош вазирини бўралатиб сўккани маълум бўлганди. Шу учун Трамп келишувни Исроилга араз қилиб имзолаган бўлса ҳам ажабланманг. Ахир Трамп «Менсиз Исроил бўлмасди», деб бекорга айтгани йўқ. Ашаддий исроилпараст Жей Ди Вэнс ҳам Исроилни қаттиқ койиб, Трамп бу давлатнинг ягона иттифоқчиси эканини эслатди. Хуллас, Эрон урушдан жуда мамнун кайфиятда чиқмоқда: капитуляция бўлмади, Америка пулларни қайтаради, бонусига Исроил ва АҚШ келишмай қолди. Бу кетишда Эронда попкорн ва мушак дефицити бошланиб кетади.

Ҳафта иқтибоси

Жо Байден эсингизда бўлса керак. Бу гал ҳафта иқтибоси сифатида унинг гапини оламиз. Собиқ президентлик гаштини сураётган Байден ретро машинада кетаётиб, Трампнинг иттифоқчиларни рад этиш сиёсатини танқид қилди.

«Мени хавотирга солаёгани – туппа-тузук республикачи дўстларимиз ҳам алянслар ҳақида хато фикрга бораётганидир. Хавфсизлигимиз сабаби – НАТО. Бир кишига ҳужум – ҳаммага ҳужум. 11 сентябрда бизга биринчи бўлиб ким ёрдамга келди? НАТО ахир», деди Байден.

Ҳафта суратлари

Сўзимизни доимгидек ҳафта суратлари билан якунлаймиз. Бу гал ҳар икки сурат Америкада олинган. Биринчиси Канзасда: Аргентина миллий жамоаси сардори Лионел Месси жазоирлик икки футболчи орасида тўпни олиб кетмоқда.

Месси ёшлигидан ўзини тўп билан рақиблар орасига уришдан қўрқмайди. Техникаси эвазига кўп тўқнашувлардан омон чиқади ҳам. Фотографлар Месси рақиблар орасига отилишини кутиб туришади, шу сабаб Леонинг бунақа суратлари кўп. Аргентина сардори икки кундан кейин 39 ёшга тўлади. Замонлар ўтади, лекин Месси рақиблар ичидан тўпни олиб чиқаверади.

Канзасдан сал шарқроқдаги Чикагода олинган иккинчи суратда Американинг ҳозир ҳаёт бўлган тўрт собиқ президенти Барак Обама, Жо Байден, кичик Жорж Буш ва Билл Клинтон хотинлари билан бирга тасвирланган. Улар Обама номидаги марказ очилишида бирга қатнашди. Суратдагилардан уч нафари демократ, бири республикачи экани ҳам улар тадбирда биргаликда иштирок этишига халақит бермади.+

Америкада шунақа анъана бор, қайсидир президент шарафига тадбир ўтказилса, барча тирик собиқлар бориб қатнашади. Уч йил аввал Жимми Картер, саккиз йил аввал катта Буш ўлиб, собиқлар ҳам кам қолди. Яна уч йилдан кейин улар сафига охирги конституцион муддатини ўтаётган Доналд Трамп ҳам қўшилади. Агар ноябрдаги оралиқ сайловларда бирор сенсация бўлиб қолмаса...