Жаҳон автосаноатида кучлар мувозанати ўзгармоқда

2020–2025 йиллар бўйича жаҳоннинг энг йирик автомобил ишлаб чиқарувчилари рейтингида Toyota ва Volkswagen етакчиликни сақлаб қолди. Шу билан бирга, Хитойнинг BYD ва Geely компаниялари жадал ўсиш суръатларини намойиш этиб, глобал автомобил бозоридаги рақобатни кескин кучайтирмоқда.

Visual Capitalist томонидан F&I Tools йиллик статистикаси асосида тайёрланган инфографикада сўнгги беш йил давомида автомобил ишлаб чиқарувчиларнинг савдо ҳажми ва бозордаги ўрнида юз берган ўзгаришлар таҳлил қилинган.

Маълумотларга кўра, Toyota 2025 йилда 11 миллиондан ортиқ автомобил сотиб, яна бир бор дунёдаги энг йирик автомобил ишлаб чиқарувчи мақомини сақлаб қолган. Япония концерни бутун ўн йил давомида ушбу рейтингда биринчи ўринни эгаллаб келмоқда. Иккинчи ўринни эса қарийб 9 миллион автомобил сотган Германиянинг Volkswagen компанияси эгаллаган.

Бироқ бошқа япон брендлари учун вазият унчалик ижобий бўлмаган. Honda 2020 йилдаги бешинчи ўриндан 2025 йилда саккизинчи ўринга тушиб кетган. Nissan эса еттинчи поғонадан ўнинчи ўрингача пасайган.

Пандемиядан кейин Европа автомобил ишлаб чиқарувчилари ҳам жиддий қийинчиликларга дуч келди. Mercedes-Benz ва Renault компанияларининг 2025 йилги сотувлари 2020 йил даражасидан паст бўлган. BMW эса жаҳон рейтингида икки поғонага пасайган.

Бозордаги рақобатни сақлаб қолиш мақсадида айрим компаниялар бирлашиш йўлини танлади. Масалан, Fiat Chrysler концерни 2021 йилда Франциянинг PSA Group компанияси билан қўшилиб, Stellantis концернини ташкил этди. Янги автогигант 2025 йил якунларига кўра 5,6 миллион автомобил сотиб, дунёда бешинчи ўринни эгаллади.

Шу билан бирга, Хитой жаҳон автомобил саноатининг энг тез ривожланаётган марказларидан бирига айланди. Айниқса, BYD ва Geely каби компаниялар қисқа вақт ичида сезиларли ўсишга эришди.

2023 йилгача дунёнинг энг йирик 15 та автокомпанияси қаторига кирмаган BYD 2024 йилда катта сакрашни амалга ошириб, 4,1 миллиондан зиёд автомобил сотди. Компания электромобиллар бозоридаги етакчи ўйинчилардан бирига айланиб, сотув ҳажми бўйича ҳатто Teslaʼни ҳам ортда қолдирди. Бу эса BYD АҚШ бозорида деярли фаолият юритмаслигига қарамай кузатилди.

Geely ҳам жадал ўсишни намойиш этди. Компаниянинг глобал сотувлари 2020 йилдаги 1,3 миллионтадан 2025 йилда 3 миллиондан ортиқ автомобилга етди.

Америка автомобил саноатида ҳам ўсиш суръатлари чекланган бўлди. General Motors 2025 йилда беш йил аввалгига нисбатан қарийб 500 мингта кам автомобил сотган. Ford эса аксинча, шу даврда сотувларини тахминан 450 мингтага оширишга муваффақ бўлган.

Япониянинг Suzuki компанияси энг юқори ўсиш кўрсаткичларидан бирини қайд этди. Компаниянинг сотувлари 2020 йилдаги қарийб 1,5 миллион автомобилдан 2025 йилга келиб 3,3 миллионтагача ошиб, икки баравардан ортиқ ўсган.

Таҳлилчиларнинг фикрича, жаҳон автомобил бозорида рақобат тобора кучайиб бораётган бир пайтда, Хитой ишлаб чиқарувчиларининг тез суръатларда ўсиши яқин йилларда глобал рейтингдаги кучлар мувозанатини янада ўзгартириши мумкин.