Россияга таклиф қилинган Трамп ва Туркияда намойишлар – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

Хоминаийнинг уч ўғли кўриниш берди

5 июнь кунги дафн маросимида Эроннинг марҳум раҳбари Али Хоминаийнинг уч ўғли кўриниш берди. Эрон давлат телевидениеси Теҳрондаги йирик диний мажмуа — Катта Мусалло ҳовлисида тизиб қўйилган тобутлар ортида Мустафо, Майсам ва Масъуд Хоминаий дуо қилаётганини намойиш этди.

Уларнинг отаси – Али Хоминаий оиланинг бошқа бир неча аъзолари билан Исроилнинг 28 февралдаги авиазарбалари оқибатида ҳалок бўлганди.

Маросимда Эрон президенти Масъуд Пезишкиён ва парламент спикери Муҳаммад Боқир Ғолибоф ҳам тобутлар ортида дуо қилишгани кўринди.

28 февраль кунги ҳужумда яралангани айтилаётган Мужтаба ҳали ҳам жамоатчилик орасида кўриниш бергани йўқ: унинг бирор-бир сурати ҳам эълон қилинмади.

Reuters манбаларига кўра, Мужтаба Хоминаийнинг юзи жиддий жароҳатланган ва унинг бир ёки иккала оёғи оғир шикастланган бўлиши мумкин. Бу ҳақда унинг яқин атрофидагилар агентликка маълум қилган.

Якшанба кунга келиб яна ўн минглаб аҳоли, жумладан ҳарбийлар, диний мадраса талабалари ҳамда оддий халқ марҳумларга ҳурмат бажо келтириш учун Мусаллога оқиб келди. Улар қўлларида Америка ва Исроилдан ўч олиш ваъдалари битилган байроқларни ҳилпиратиб туришганди.

Эрон метро тармоғи расмийларининг маълум қилишича, одамлар марказга оқиб келиши натижасида шанба оқшомидан якшанба тонгигача 7 миллион йўловчи ташиш қайд этилган.

Хоминаийнинг жасади пайшанба куни – Машҳаддаги навбатдаги мотам юришидан сўнг, Имом Ризо мақбараси яқинига дафн этилади.

АҚШ президенти Доналд Трамп дафн маросими билан боғлиқ тадбирлар сабабли Эрон билан тинчлик музокаралари бир ҳафтага тўхтатилганини маълум қилди.

Россия-Украина уруши

Душанба куни эрта тонгда Россия ракеталар ва дронлар билан Киевга зарба берди. Оқибатда камида тўққиз киши ҳалок бўлди, кўп қаватли турар жой бинолари ва бошқа иншоотларга жиддий зарар етди.

Шаҳар ҳарбий маъмурияти раҳбари Тимур Ткаченконинг сўзларига кўра, пойтахт бўйлаб жами 46 киши жароҳатланган. «Афсуски, бу якуний рақамлар эмас», деди у.

Киев вилояти губернаторига кўра, ушбу ҳудудда ҳам бир киши ҳалок бўлган ва 15 киши жароҳатланган. Қора денгиз бўйидаги жанубий порт шаҳар — Одесса ҳам ҳужумга учраган, камида бир киши жароҳатланди.

Қутқарувчилар Россия ҳужумлари оқибатида камида 15 та турар жой биноси шикастлангани ёки вайрон бўлганини маълум қилди. Умуман олганда Россия ва Украина сўнгги кунларда катта вайронагарчиликларга сабаб бўлаётган зарбалар алмашмоқда.

Бир неча кун олдин — 4 июлга ўтар кечаси Россия бўйлаб 18 та регионда Украинанинг қарийб 400 та дрони уриб туширилганди. Кенг кўламли ҳужум, айниқса Санкт-Петербургда ўз «натижасини» кўрсатди. Бу ерда нефт терминалида ёнғин чиқди.

Бундан олдинроқ Россия Киевга мисли кўрилмаган даражада кўп — 74 баллистик ракета отганди. Ундан олдин эса Украина Россия бўйлаб қарийб 1000 та дрон учирган.

Бешинчи йилига келиб ҳам Шарқий Европадаги урушнинг охири кўринмаяпти. Володимир Зеленский шу ҳафта Анқарада бўладиган НАТО саммити доирасида Доналд Трамп билан учрашмоқчи. Бу қанчалик фойда беради, ҳозирча номаълум.

Европа бўйлаб ёнғинлар

Сўнгги кунларда Европа бўйлаб экстремал иссиқ ортидан келиб чиққан ўрмон ёнғинлари минглаб гектар ўсимлик дунёсини йўқ қилди. Якшанба куни юзлаб ўт ўчирувчилар Франция, Греция, Испания ва Португалияда оловга қарши кураш олиб борди.

Хусусан, Франциянинг Шарқий Пиреней департаментидаги ёнғин 4 июль оқшомида аниқланган. Оловга қарши курашга 700 га яқин ўт ўчирувчи, 200 та техника ҳамда ўнтача самолёт ва вертолёт жалб этилган.

Икки киши жиддий жабрланган, Шарқий Пиреней ҳукумати беш минг нафар аҳолини эвакуация қилишни эълон қилди. 6 июлга келиб кучли иссиқ оқибатида Франциянинг яна 41 та департаментида ёнғин чиқиш хавфи юқорилигича қолмоқда.

Грециянинг Салоники шаҳри яқинидаги чиқиндиларни қайта ишлаш заводида ҳам ёнғин келиб чиқди. Қора қуюқ тутун шаҳар марказигача тарқалди. Расмийлар аҳолини заҳарли буғлардан заҳарланиш хавфи туфайли деразаларни ёпишга ва кўчага чиқмасликка чақирди.

Афинадан ғарбда ҳам яна бир йирик ўрмон ёнғини қайд этилди. Оловга қарши 210 нафар ўт ўчирувчи ва кўнгиллилар курашмоқда.

Испаниянинг шимоли-шарқидаги Жирона провинциясида эса 3 июлдан бери ўрмон ёнғини давом этмоқда. Олов қарийб 2200 гектар майдонни қамраб олди.

Португалиянинг Возела муниципалитетида эса 1200 нафар ўт ўчирувчи юзлаб техника ва 15 та самолёт кўмагида 2 июль куни бошланган ёнғинни ўчиришга уринмоқда. Олов аллақачон 12 000 гектар майдонни қамраб олган. 5 июлга келиб йирик ёнғин ўчоқлари қуршаб олинди, бироқ баъзи ўчоқлар ҳамон сақланиб қолмоқда.

Путин ва Трамп суҳбати

4 июль — АҚШ мустақиллиги куни муносабати билан Россия президенти америкалик ҳамкасби Доналд Трампга қўнғироқ қилиб, байрам билан табриклади. Суҳбат давомида Путин Трампни Россияга ҳам таклиф этган.

Рус ОАВларига кўра, Путин Иккинчи жаҳон уруши йилларидаги АҚШ-Россия иттифоқчилигини ҳеч қачон унутмаслик ҳақида гапирган.

2026 йилнинг ўзида тўртинчи маротаба ўтказилаётган бу телефон суҳбати қарийб 1,5 соат давом этган. Россия президенти ёрдамчиси Юрий Ушаковга кўра, суҳбатда Украина уруши масаласи ҳам муҳокама қилинган. Трамп — жанговар ҳаракатларни тезроқ тўхтатиш ва инқирозга тинч ечимлар топишга кўмаклашишга тайёрлигини тасдиқлади, дейди Ушаков.

Бунинг учун Трампнинг махсус вакиллари Стив Уиткоф ва Жаред Кушнер воситачилик саъй-ҳаракатларини давом эттиришади ва қулай вақтда Москвага келиши мумкин.

Россия томони эса доимгидек можарони сиёсий-дипломатик йўл билан ҳал этишга тайёрлиги, лекин ўз принципларидан воз кечмаслигини билдирган.

Ушаковга кўра, Путин Трампга у Россияга келиши учун доимий расмий таклиф борлигини эслатган.

Туркияда намойишлар ва ҳибслар

Якшанба куни Туркия полицияси ўнлаб фаоллар сўл гуруҳлар аъзоларини ҳибсга олди. Бир неча провинцияларда ўтказилган ушбу рейдлар 7-8 июль кунлари Анқарада бўладиган НАТО саммити учун хавфсизлик амалиётлари кучайтирилган пайтга тўғри келди.

Туркия расмийлари саммит олдидан Анқарада оммавий йиғилишлар ўтказишга қатъий тақиқ жорий этган. Ушбу тақиққа қарамай, сўл қанот намойишчилари якшанба куни Анқарада НАТОга қарши норозилик намойиши ўтказди.

Мухолифатчи «Жумҳурият» газетасининг хабар беришича, Анқара, Истанбул ва бошқа провинциялардаги полиция амалиётларида юздан ортиқ инсон нишонга олинган.

Anadolu’нинг хабар беришича, полиция мамлакат бўйлаб ўтказилган рейдларда тақиқланган «DEV YOL» сўл ташкилотининг ёшлар қанотини нишонга олган ҳолда 39 нафар гумондорни ҳибсга олган.

Шунингдек, полиция мамлакат ғарбидаги Кожаэли провинциясида «ИШИД» ва бошқа жангари гуруҳларга алоқадорликда гумон қилинган 28 нафар шахсни қўлга олган. Тинтувлар давомида ўқ-дорилар ва тақиқланган рақамли материаллар мусодара қилинган.

Расмийлар рейдлар аксилтеррор суриштирувларининг бир қисми эканини айтмоқда. Ҳукумат танқидчилари эса полиция тазйиқлари саммит олдидан намойишларнинг олдини олиш ва норозилик овозларини ўчиришга қаратилган, деб ҳисобламоқда.

Саммитга НАТОга аъзо давлатларнинг 30 дан ортиқ раҳбарлари, жумладан, АҚШ президенти Доналд Трамп ҳам келади.