Карибда «уруш довули»: АҚШ Венесуэлага кирадими?

«Кариб денгизи қароқчилари» деган кинони кўрган бўлсангиз керак. Бу филм осмондан олинмаган. Кариб денгизи чиндан жуда тажовузкор, яқинда содир бўлган Мелисса довули бунинг исботи. Тепароқда конспирологлар яхши кўрадиган «Бермуд учбурчаги» борлиги Кариб ҳавзасини ваҳимали, қўрқинчли ҳудуддек кўрсатади. Аслида унақа эмас, мен имконим бўлганида жон деб Кариб давлатлари бўйлаб саёҳатга борган бўлардим.

{Yii::t(}

Ўтказиб юбориш 6s

Ўтказиб юбориш

Бугун Кариб ҳавзасидаги сиёсий таранглик ҳақида гаплашамиз. Бу ҳудуддаги давлатлар жуда хилма-хил. Бири СССР пайтидан буён Россия билан иттифоқчи, бири анчадан бери АҚШнинг 51-штати бўлишни истайди, бири испанча, бири инглизча, бири французча, бири нидерландча гаплашади.

Ана шу ноодатий давлатлардан бири Венесуэла. Шунчалик ноодатийки, ҳатто Саудия Арабистонидан нефти кўп бўлган бу давлатнинг жуда кўп фуқаролари қашшоқликда яшайди. Тўрт йилдан бери Украина билан айнан нефтнинг пули эвазига урушаётган Россияда ҳам Венесуэладан уч баравар кам нефт бор. Лекин бу давлатда жиноятчилик даражаси жуда баланд, турли рейтингларда дунёдаги энг хавфли давлат деб «эътироф этилган».

Бу маълумотларни бежизга келтирмадим, ана шу Венесуэла деган ғаройиб давлат АҚШ билан уруш ёқасига келиб қолди. Американи таништиришнинг ҳожати йўқ, шу учун видео аввалида фақат бир давлатга тўхталдик.

Қандай даъво билан?

Келинг, аввало мен бу эҳтимолий уруш бўйича, умуман урушлар бўйича позициямни билдирсам. Балки шунда бир-биримизни яхшироқ тушунармиз. Мен Америка Қўшма Штатлари Венесуэла соҳилларида қўшин тўплаётгани, ўз кучини кўз-кўз қилиб қўрқинчли кемаларини Каракас яқинига жойлаштираётганини қоралайман. Бу хато қарор, чунки Венесуэла АҚШга ҳеч қандай хавф туғдираётгани йўқ.Бу давлат ичидаги жиноятчилик, картеллар кучайиб кетгани, наркотик савдоси, инфляция, хуллас барча муаммолар Венесуэла давлатига тегишли. Давлатлар ўз муаммосини ўзи ҳал қилиши керак, ҳеч қандай муаммо ташқи аралашув билан ҳал қилинмаслиги лозим.

Мен умуман ҳар қандай босқинчилик урушларини қоралайман. Ахир биз ҳам бу кунлардан ўтганмиз, бизнинг муқаддас заминимизни ҳам «одам қиламиз» деган даъво билан топтаб, мустамлака қилишган. Ҳа, ўшанда бизда муаммолар кўп эди, илмсизлик, ҳуқуқсизлик ривожланишни орқага сураётганди, лекин биз атрофдаги ҳеч бир давлатга хавф туғдирмаётгандик.

АҚШ «Мадуро ҳукумати наркокартелларга қарши етарлича курашмаяпти» деган иддао билан Венесуэлага қарши уруш бошламоқчи. Бу урушда ҳеч қандай мантиқ кўрмаяпман. Трампнинг даъвосига кўра венесуэлалик картеллар АҚШга ноқонуний йўл билан наркотик олиб кираётган экан. Хўп, мистер Трамп, унда сизнинг чегарачиларингиз бу наркотикларни тўхтатиб қолишсин, нима муаммо? Венесуэладан АҚШга ракета учиб келаётгани йўқ-ку.

Агар қайсидир давлат ўз ҳудудига наркотик ёки бошқа ноқонуний маҳсулот олиб кираётган фуқаронинг давлатига қарши уруш очаверса, дунёдаги ҳамма давлат бир-бири билан урушиб чиқиши керак бўлади. Чегара хизмати, разведка, турли хил сканер ускуналар вазифаси ҳам мамлакатга кириб келаётган хавфли моддаларни тўхтатиб қолиш эмасми? Ёки шунча катта Американинг тўртта кўчабезори картелга кучи етмайдими?

Менимча, Доналд Трамп Венесуэла атрофида қўшин тўплашдан фақат сиёсий мақсад кўзлаяпти. Биринчидан, Венесуэла Россиянинг иттифоқчиси, Мадуро аллақачон Россиядан ҳарбий ёрдам сўраб бўлди. Трамп балки Россиянинг бу эскалацияга муносабатини кузатмоқчидир.

Яна бир мақсад – Америка армиясининг кучини кўрсатиб қўйиш бўлиши мумкин. АҚШнинг асосий ҳарбий рақиби Россия тўрт йилдан буён урушмоқда, Путин армиясини бу вақт ичида кучайтириб олди. Хитой ҳам ваҳимали парад ўтказди, тез-тез Тайван атрофида машғулот ўтказиб туради. Трампнинг наздида Америка ҳарбий масалада сояда қолиб кетаётгандек, яқинда ядро синови бўлиши ҳақида очиқ гапирган АҚШ президенти шунга ишора қилди.

Албатта, ҳарбий қудратни кўз-кўз қилиш демократик давлатларга хос хусусият эмас, лекин Трамп даврида Америка доим ҳам демократик давлатлар каби ҳаракат қилаётгани йўқ.

Шунчаки қўрқитиш учун

Менимча, АҚШ Венесуэлага қарши уруш бошламайди. Кариб ҳавзасида қўшин тўплашдан асосий мақсад катта эҳтимол Мадурони қўрқитиш. Балки Трамп Мадуро атрофидаги генераллар қўрқувдан хато қилиши ёки Мадурони ағдаришини кутаётгандир. Ахир венесуэлаликлар Николас Мадурони жон берар даражада севмайди, бунинг сабабини ролик бошида айтдик.

Нима бўлганда ҳам, АҚШ бир давлатдаги сиёсий тузумни ўзгартириш учун ҳарбий қудратидан фойдаланиши тўғри эмас. Давлатлар ўз муаммоси билан ўзи курашиши керак. Венесуэлада бой, фаровон давлат бўлиш учун ҳаммадан кўп нефт бор. Албатта, бу ресурсни қандай тақсимлаш якка ҳукмдор қўлида бўлиши керак эмас, ер остидаги бойликлар халқники. Бироқ жамият ўзгаришини аввало халқнинг ўзи исташи керак. Акс ҳолда ҳеч қандай ракета ҳам, танк ҳам фойда қилмайди, мистер Трамп.

Ўткир Жалолхонов тайёрлади.
Тасвирчи ва монтаж устаси – Фахриддин Ҳотамов.