Ho‘rmuz bo‘g‘ozi: neft oqimlari qaysi davlatlar qo‘lida?

Yangi infografika Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali qaysi davlatlar xom neft eksport qilayotganini va yanada muhimi — qaysi mamlakatlar bu neft hajmlarini qabul qilayotganini ko‘rsatadi. Ma’lumotlar manbai — AQSh Energetika axboroti boshqarmasi. Ko‘rsatkichlar 2025 yilning birinchi choragiga tegishli.

Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali o‘tayotgan neft oqimlari asosan Fors ko‘rfazi davlatlari ishlab chiqaruvchilari qo‘lida jamlangan.

Eng katta ulushni Saudiya Arabistoni ta’minlaydi — bo‘g‘oz orqali o‘tayotgan xom neft eksportining 37,2 foiz.

Undan keyin quyidagi davlatlar keladi:

• Iroq — 22,8 foiz;
• Birlashgan Arab Amirliklari — 12,9 foiz;
• Eron — 10,6 foiz;
• Kuvayt — 10,1 foiz.

Umuman olganda, ushbu beshta davlat bo‘g‘oz orqali o‘tayotgan barcha xom neft hajmlarining 93,6 foiziga egalik qiladi.

Bunday yuqori konsentratsiya jahon neft bozori Fors ko‘rfazidagi qazib olishga qay darajada bog‘liq ekanini ko‘rsatadi. Yaqin Sharqdagi harbiy mojaroning so‘nggi keskinlashuvi va Eron tomonidan bo‘g‘ozdan o‘tayotgan har qanday kemalarga hujum qilishga tayyorlik haqidagi bayonotlar fonida dunyo neft oqimlarining 20 foizdan ortig‘i xavf ostida qolmoqda.

Talab tomonida esa manzara yanada aniq: Osiyo mamlakatlari Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali keladigan neftga juda katta darajada bog‘liq. Bu yo‘l orqali o‘tayotgan neft hajmlarining 89,2 foizi aynan shu mintaqadagi davlatlarga to‘g‘ri keladi.

2025 yilning birinchi choragida taqsimot quyidagicha bo‘lgan:

• Xitoy — 37,7 foiz (eng yirik qabul qiluvchi);
• Hindiston — 14,7 foiz;
• Janubiy Koreya — 12 foiz;
• Yaponiya — 10,9 foiz.

Shu tariqa, Ho‘rmuz bo‘g‘ozi to‘silishi yoki uning ishida jiddiy uzilish yuz bersa, bu holat Osiyo iqtisodiyotlariga nomutanosib darajada katta zarba beradi. Ayniqsa, Xitoy va Hindiston eng ko‘p ta’sir ko‘radi, chunki ular birgalikda ushbu strategik suv yo‘li orqali o‘tayotgan neftning yarmidan ortig‘ini qabul qiladi.