Yevrokomissiya rahbari: atom energiyasidan voz kechish - “strategik xato”

Yevropa komissiyasi (YeK) raisi Ursula fon der Lyayyen Yevropaning energiya balansida atom energetikasi ulushi qisqarganidan afsusda ekanini bildirdi.

“Menimcha, Yevropa uchun tashlamalar darajasi past bo‘lgan ishonchli va hamyonbop energiya manbaidan voz kechish strategik xato bo‘ldi”, — dedi YeK rahbari 10 mart, seshanba kuni Parijda atom energetikasi bo‘yicha konferensiya ochilishida. Agar 1990 yilda Yevropa mamlakatlari elektr energiyasining uchdan bir qismini atom energetikasidan olgan bo‘lsa, bugungi kunda bu ulush atigi 15 foizni tashkil etmoqda.

Fon der Lyayyen import qilinadigan qazilma yonilg‘iga qaramlik Yevropani dunyoning boshqa mintaqalariga nisbatan noqulay ahvolga solib qo‘yayotganini ta’kidladi: “Qazilma yonilg‘iga kelsak, biz qimmat va beqaror importga to‘liq qarammiz”.

U AQSh va Isroilning Eronga qarshi 10 kundan beri davom etayotgan urushi bunday qaramlik bilan bog‘liq zaiflikni “yaqqol eslatib turgan holat” ekanini aytdi. Mintaqadagi harbiy harakatlar va Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali tankerlar o‘tishi to‘sib qo‘yilgani sababli jahon neft va gaz narxlari keskin ko‘tarildi.

Parijdagi chiqishi davomida Ursula fon der Lyayyen 2030 yilga qadar butun YeI hududida kichik modulli reaktorlar (KMR)ni joriy etish va a’zo davlatlar o‘rtasidagi me’yoriy hujjatlarni uyg‘unlashtirish maqsadini e’lon qildi. An’anaviy reaktorlar taxminan 1000 megavatt (MVt) elektr energiyasi ishlab chiqarsa, KMR atigi 300 MVt ishlab chiqarishga qodir, ammo shu bilan birga arzonroq hisoblanadi. Bundan tashqari, ularni zavodlarda seriyali tarzda ishlab chiqarish mumkin bo‘lgani uchun bu kichik reaktorlarni ancha tezroq yaratish mumkin bo‘ladi.

“Mantiq juda aniq. Joriy etish xavfsiz bo‘lganidan keyin, uni butun Yevropa bo‘ylab oson amalga oshirish mumkin bo‘lishi kerak”, — dedi YeK rahbari va Yevropa yadroviy energetikasidagi innovatsiyalarni qo‘llab-quvvatlash uchun 200 million yevrolik jamg‘arma tuzilishini e’lon qildi.

Shu bilan birga, Fransiya prezidenti Emmanuel Makron butun Yevropa bo‘ylab reaktorlar konstruksiyalarini standartlashtirishni taklif qildi — bu qadam so‘nggi yillarda shartnomalarni yo‘qotayotgan Fransiyaning davlatga qarashli yadroviy giganti EDF uchun foydali bo‘lishi mumkin.

“Atom energetikasi mustaqillikni — demak, energetik suverenitetni — dekarbonizatsiya va shu tariqa uglerod neytralligi bilan uyg‘unlashtirishning kalitidir”, — dedi u Parijdagi konferensiyada Ursula fon der Lyayyenning bayonotlarini qo‘llab-quvvatlar ekan.

Ushbu uchrashuvda qatnashgan Gretsiya bosh vaziri Kiriakos Mitsotakis esa uning mamlakati kemachilik sohasini dekarbonizatsiya qilish uchun atom energiyasidan foydalanish bo‘yicha “muhokamalarga boshchilik qilish”ni rejalashtirayotganini aytdi.

O‘z navbatida, Germaniya kansleri Fridrix Mers Germaniyada atom energiyasidan voz kechish qarori qaytarilmas ekanini aytdi. Berlinda Chexiya bosh vaziri Andrey Babish bilan uchrashuvdan keyin Germaniya hukumati rahbari Yevrokomissiya raisining atom energetikasidan voz kechish strategik xato bo‘lgani haqidagi fikriga qo‘shilishini bildirdi. Ammo Germaniyaning avvalgi hukumatlari mamlakatda atom energiyasidan voz kechish haqida qaror qabul qilib bo‘lgani uchun, “bu qaror qaytarilmaydi”.

“Men bundan afsusdaman, ammo ahvol shu”, — deya dpa agentligi Mersning so‘zlarini keltiradi.

Kansler qo‘shimcha qilishicha, Germaniya hukumati bugun energetika siyosatini optimallashtirishga e’tibor qaratmoqda. Jumladan, quyosh chiqmaydigan va shamol esmaydigan paytlarda “zaxira manbalari” sifatida xizmat qilishi lozim bo‘lgan, qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirishga hamrohlik qiladigan yangi gaz elektr stansiyalarini qurishga urg‘u berilmoqda.