Катта шаҳардаги одамлар ёлғизликдан азият чекишади. Буни қандай тўғрилаш мумкин?

Ёлғизлик — глобал муаммо. Статистикага кўра, Япония аҳолисининг ярим миллионга яқини ижтимоий изоляциядан азият чекади, Буюк Британияда эса дунёдаги илк ёлғизлик масалалари бўйича вазир пайдо бўлди. Тадқиқотларга кўра, ёлғизлик соғлиғимизга жиддий таъсир кўрсатади. Жамиятдан сурункали изоляция кунига 15 дона сигарета чекиш каби зарарли.

“Шаҳарларнинг тузилиши ижтимоий алоқаларни мустаҳкамлаши ҳам, ёки уларга путур етказиши ҳам мумкин”, — дейилади Австралиянинг Grattan Institute таҳлилий агентлиги ҳисоботида.

Ахир ҳақиқатан ҳам — ичи одамлар билан лиқ тўла лифт кабинасида юзага келадиган ноқулай сукунатни бир эслаб кўринг. Ана энди ота-оналар доимий мулоқот қиладиган болалар майдончаси ҳақида ўйланг. Айрим жойлар табиий равишда одамлар ўртасидаги мулоқотни юзага келтирса, бошқаларида бу жиҳат мавжуд эмас.

Уинстон Черчилль биноларга биз шакл беришимиз, улар эса бизни шакллантиришини айтган эди. Айрим ҳолларда архитекторлар ўзлари истамаган ҳолда бизнинг руҳий ҳолатимизга салбий таъсир кўрсатадиган шаҳар ландшафтини яратишади.

Ёлғизлик муаммосини енгиш учун шаҳарлар тузилишини қандай ўзгартириш мумкин? Мельбурн дизайн мактаби талабалари қуйидаги ечимларни таклиф этишди.

Сўнгги марта темир йўл бекатида туриб, поездни кутганингизни эслаб кўринг. Вақт тезроқ ўтиши учун ҳамма усулларни қўллайсиз, бироқ атрофдаги одамлар билан суҳбатлашиш хаёлингизга ҳам келмайди. Диана Онг бекатларни “ижтимоий муносабат учун белгилар” билан жиҳозлашни таклиф этади. Мишель Карнау эса вагонларни “ҳиссий қабул қилиш кабинкалари”га айлантириб, у ерда галереяларни ўхшаган бирор нимани ўрганиш ва йўлда кетиш мобайнида бир-бирининг ҳикоясини тинглаш учун шароит яратиш керак деб ҳисоблайди. Йўл зерикарли бўлиши керак деб ким айтган?

Ёлғизлик билан курашишнинг яхши усулларидан бири уй ҳайвони боқиш. Бироқ унга ғамхўрлик қилиш учун ҳаммада ҳам етарли вақт бўлмайди. Цзи Е битта уй ҳайвонининг бир неча эгаси бўлишини таклиф этмоқда. Итни Puppy Society ёрдамида танлаш, кейин эса у билан мулоқот қилиш учун махсус маконга келиш.

Дениз Чан марказий Мельбурн кўчаларини ўрганиб, у ерда одамлар кўп бўлмаслигини кузатди. У кўчаларни боғлар, мутолаа учун махсус жойлар ва кўча мебели ёрдамида гавжумлаштириб, одамларни ана шундай жойларга кўпроқ ташриф буюришга ундамоқда.

Сиз тушликни ёлғиз ўтказишни ёқтирмайдиганларданмисиз? Феньху Динг Мельбурн университетидаги ресторан ғоясини ўйлаб топди. У ерда талабалар пул ишлашлари (ва унинг ҳисобидан овқатланишлари) мумкин. Унинг учун егулик аквапоник фермада етиштирилади. Агар бирор киши билан бир столда ўтириб овқатлансангиз, чегирмага эга бўласиз. Бу усул орқали талабаларда бир-бири билан мулоқот қилишга рағбат пайдо бўлади. Кўплаб хорижлик талабалар ёлғизликдан азият чекиши ҳисобга олиниб, Динг концепти бу муаммони ҳал этишда ёрдам беради — ахир талабалар овқат тайёрлаш, фермада ишлаш ва тушлик вақтида бир-бирлари билан мулоқотга киришадилар.

Беверли Вонг катта ёш вакиллари орасидаги ёлғизлик муаммоси билан шуғулланишга қарор қилди. У болалар боғчаларини қариялар уйларига бириктиришни таклиф этмоқда. Кекса кишилар болаларга эртаклар айтиб беришади ва фойдали иш билан машғул бўладилар.

Яқин инсонини йўқотган, ёлғизликнинг бошқа турини бошдан кечираётганлар учун Малак Муссаи гул етиштириш мумкин бўлган мозор инсталляциясини ўйлаб топди. Ҳар сафар гул келтириш ўрнига одамлар биргаликда гулларни етиштириш ва марҳумни ёдга олишлари мумкин. Боғдорчилик терапевтик таъсир кўрсатади, унинг ёрдамида бир-бирига ўхшаш йўқотиш ҳиссини бошдан ўтказаётганлар янги танишлар орттиришлари мумкин.

Бошқа талабалар эса анча стандарт ечимлар таклиф қилишган. Масалан, баланд қаватли биноларда бир-бири билан мулоқот қилиш учун кўпроқ жойларни қўшиш ва супермаркетларни якшанба кунлари тонгда бориладиган жойга айлантириш каби. Барча ғоялар билан мана бу ерда танишиш мумкин.