Ихтиролар, кашфиётлар, инновациялар деганда одатда кўпчилигимиз олис-олислардаги ва бизга алоқаси бўлмаган жараёнларни тушунамиз. Лекин ўз ғоялари билан кўпчиликнинг оғирини енгил қилувчи, фан-техникада ўзига хос ишланмалар тақдим этувчилар юртдошларимиз орасида ҳам талайгина. Биз бугун ана шундай инсонлар билан таништирамиз.
Видео: Mover (tas-ix)
Видео: Youtube
Ғофур Абдувоҳидов ва Ориф Собиров исм-шарифли йигитлар таҳририятимизга ташриф буюрганларида қўлларида иккитагина кичик сумка бор эди. Лекин гап-сўзлари салкам мўъжизага даъвогардек. Улар сумкадан чиқарган оддий шиша идишлардан иборат мослама сувдан газ (водород) ажратиб олишини айтганларида таҳририятимиз аъзоларидан кўпчилигига бу ёлғондек туюлди. Лекин йигитлар жуда қатъий эдилар ва бизга ўз ишланмаларини тақдим этишга киришдилар.
Тушунишимизча, ғоя қуйидагича: сувдан иккита идиш орқали ток ўтказилади ва ундан газ ажралиб чиқади. Бу газнинг ўзига хос жиҳати катта энергия ажратади, ҳосил бўлган ҳарорат метан газиникига нисбатан анча катта, гарчи ҳозир кичик ҳажмда кўрсатилаётган бўлсада, шприц игнасидан уфураётган ҳарорат ва олов шиддати баланд.
Тажриба шубҳалардан холи бўлиши учун уч хил сув – оддий водопровод суви, иситиб/совутиб берувчи мосламадан олинган сув ва оддий елим идишда қадоқланган сувдан тенг миқдорда олдик ва мосламани ишга туширдик. Бироз муддат ўтиб сувда пуфакчалар пайдо бўлди ва шприц игнаси учига учқун берилиши билан олов чиқа бошлади. Ҳайрат билан озгина кузатдик ва йигитларни суҳбатга тортдик.
– Қисқа қилиб айтганда бу ишланманинг сири нимада?
– Бошиданоқ айтиб қўяй – бизнинг бу ишланмамиз бутунлай янгилик эмас. Сувни парчалаш орқали энергия олиш бўйича ғоялар олдин ҳам бўлган, ҳозир ҳам бор ва албатта бундан кейин ҳам бўлади. Ҳозир ҳам интернетни кузатсангиз айни шу мазмундаги юзлаб видеоларни кўришингиз мумкин. Ҳамма гап бунинг учун сарфланган энергия билан олинган энергия фарқида. Шу пайтга қадар бундай тажрибаларда 30-40 фоиз, кўпи билан 90 фоизлик натижага эришилган. Яъни оддий тил билан айтганда 100 сўм сарфлаб 30-40 сўм, нари борса 90 сўм “даромад қилинган”. Бизда эса бу кўрсаткич тахминимизча, камида 300 фоизга етмоқда.
