АҚШ Давлат департаменти Ўзбекистон Жиноят кодексига пандемиядан келиб чиқиб киритилган қўшимчага оид танқидларни қўллаб-қувватлади

Баёнотда таъкидланишича, авторитар режимлар пандемия келтириб чиқараётганидек инқирозга қарши оқилона курашишга қодир эмас. Инқироздан тўғри чиқиб кетиш имконияти демократик жамиятларда юқорироқдир.

«Инсон ҳуқуқлари, фундаментал эркинликлар, демократик институтлар ҳамда қонун устуворлиги ҳурмат қилинадиган ва ҳимоя этиладиган жамиятларда инқирозларга қарши шаффоф ва самарали жавоб чораларини кўриш имконияти энг юқори даражада бўлади.

[...] Ҳукуматлар COVID-19`га қарши чоралар қабул қилар экан, касалликдан шахслар ёки ғояларни репрессия қилиш воситаси сифатида фойдаланмаслиги керак», – дейилади Қўшма Штатлар ташқи сиёсат идораси билдиришида.

Баёнотда юқоридаги нуқтайи назардан келиб чиққан ҳолда, АҚШ пандемия даврида 16та давлатда инсон ҳуқуқ ва эркинликларига риоя этилиши бўйича ҳозиргача қандай чоралар кўриб боргани санаб ўтилган.

Улар қаторида собиқ иттифоқ республикаларидан Россия, Украина, Озарбойжон, Молдова ва Ўзбекистон ҳам бор.

Қайд этилишича, АҚШ Россиянинг пандемияга қарши чораларга доир мақолаларни цензура қилаётгани ва Чеченистон Республикаси раҳбари Рамзон Қодировнинг пандемияни ёритаётган икки журналистга таҳдидини қоралаган.

Шунингдек, америкалик дипломатлар Украинада этник озчилик қатлам – лўлиларга қарши айтилган фикрларга қарши чиққан: Ивано-Франковск шаҳри мэри лўлилар карантинни менсимаётганини айтиб, уларни шаҳардан чиқариб юборишни таклиф қилганди.

Озарбойжонда эса АҚШ Давлат департаменти амалдорларни COVID-19`га қарши кўрилаётган чоралар фуқаролик жамияти ва мухолифатнинг овозини бўғиш учун уринишга айланиб кетмаслигига чақирган. Америка томонига кўра, озар давлат идоралари ҳукуматни танқид қилган мухолифат аъзолари ва бошқаларни таъқиб қилиб, бир ҳолатда ана шундай шахслардан бири психиатрия касалхонасига ётқизилган.

Билдирилишича, Молдовада Америка вакиллари журналистларнинг хавфсиз тарзда ишлашда давом этишлари учун 5та маҳаллий ОАВ вакилларини ниқоблар, қўлқоплар, қўл учун антисептиклар билан таъминлашган.

Ўзбекистон ҳақида сўз борар экан, АҚШ Давлат департаменти мамлакат Жиноят кодексига киритилган қўшимчалардан бирига эътибор қаратган.

«Давлат департаменти Ўзбекистонда журналистларнинг ўз фикрларини эркин ифода этиш ҳуқуқларини, жумладан COVID-19 ҳақида нотўғри ахборот тарқатганлик учун катта миқдорда жарималар ёки 3 йилгача қамоқ жазосини кўзда тутувчи ўзгартиш ва қўшимчалар киритилган Жиноят кодексини танқид қилишларини қўллаб-қувватлади», – дейилади расмий релизда.

Эслатиб ўтамиз, шу йил март ойида Ўзбекистон Жиноят кодексига янги модда (244-5) қўшилган эди. Унга асосан, карантинли ва инсон учун хавфли бўлган бошқа юқумли касалликлар тарқалиши ҳақида ҳақиқатга тўғри келмайдиган маълумотларни нашр қилиш, бошқача усулда кўпайтирилган матнда, ОАВда ёки интернетда тарқатиш:

– ёки БҲМнинг 200-400 бараваридаги жарима;
– ёки 300-360 соат мажбурий жамоат ишлари;
– ёки 2-4 йил аҳлоқ тузатиш ишлари;
– ёки 3 йилгача озодликни чеклаш;
– ёки 3 йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.

Ўзбекистонда коронавирусга чалиниш билан боғлиқ илк ҳолат 15 март куни қайд этилгач, карантинга оид маъмурий ва жиноий жавобгарликни кучайтирувчи қонун фавқулодда тезкорлик билан қабул қилинган эди.

Қонунни Олий Мажлис Қонунчилик палатаси 23 мартда қабул қилди, Сенат 24 мартда маъқуллади, президент 26 март куни имзолади ва қонун шу кундан эътиборан кучга кирди.