Алишер Саъдуллаев «кучсизлантирилаётган» Ёшлар иттифоқи, раҳбарнинг оилага хиёнати ва бошқарувда ёш кадрларни кўпайтириш ҳақида (2-қисм)

– Ёшлар ишлари агентлиги ва кучсизлантирилган Ёшлар иттифоқи структуравий жиҳатдан қандай ишлайди? Уларнинг вазифалари қандай ажратилади?

– Ёшлар иттифоқи нодавлат-нотижорат ташкилот. У ННТ сифатида ўз фаолиятини эркин давом эттиради. Унинг қурултойи, марказий кенгаши, ижроия аппарати бор. Унга янги раҳбар сайланади. Унинг қай тарзда ишлаши юқори турувчи орган томонидан белгилаб берилади. Давлат органи сифатида Ёшлар агентлигининг йўналиши Ёшлар иттифоқи сингари барча нодавлат-нотижорат ташкилотлари билан тенгма-тенг ишлаш. Мавжуд ННТларнинг барчаси билан бир хил тарзда ишлайди.

Ёшлар иттифоқининг ўзининг йўналиши эса юқори турувчи орган ва янги сайланган раҳбар билан боғлиқ тарзда белгиланади.

– Бундан бир йил аввал ижтимоий тармоқларда «Бир миллион ўзбек дастурчиси» лойиҳасини фаол тарғибот қилдингиз. Охирги интервьюларингиздан бирида эса «Бу лойиҳани амалга ошириш осон эмаслигини тушундим, қишлоқларда интернет ишламайди. Ундан кўра бошқа соҳаларга ихтисослашув осонроқ экан», деган мазмундаги фикрни айтдингиз. Бу лойиҳа ўзини оқламади деганими ёки бошқа қандайдир ўзгариш бўлдими?

– Бу лойиҳа ўзини оқламаганидан эмас. Мақсад бизда жуда юқори – бир миллион дастурчи бу ҳазилакам кўрсаткич эмас. Баъзиларга бир миллион дастурчи чиқарамиз, десангиз, шубҳа билан қарайди. 35 млн аҳолиси бўлган мамлакатда бир миллион дастурчи етиштириш жуда катта марра. Бу фикрни билдирганимнинг ўз сабаби бор. Ҳозирда мавжуд мактаб битирувчилари, олий таълим муассасалари битирувчиларини бу дастур билан етарли даражада таништира олмадик. Дастурчиликнинг завқи нимада, у нега истиқболли соҳа, нега у ёшлар учун энг устувор йўналишлардан бири бўлиши кераклигини етказа олмадик. Халқ таълими вазирлиги мактабларда компьютер саводхонлиги – информатика дарслигини қайта кўриб чиқиб, унинг асосини дастурчиликка йўналтиряпти. Энди ёшлар фақат компьютердан қандай фойдаланишни эмас, дастур тузиш ва уни ривожлантириш ҳақида ҳам билимга эга бўлади. Бунинг самараси бир миллион дастурчи лойиҳаси учун узвий боғлиқ. “Бир миллион дастурчи” лойиҳаси амалга ошмайдими, деган саволингизга “амалга ошади” деб жавоб бераман. Бу дастур бир кунда бўладиган иш эмас. У йилларни талаб қилади. Бу маррага эришиш учун балки 5, балки 10-20 йил ҳаракат қилишимиз керакдир. Ёшлар ишлари агентлиги бўлинмалари ҳузурида IT марказларини ташкил қилиш ташаббуси ўртага ташланди. Бундан ташқари, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлигига ёшлар қизиқадиган касб-ҳунарларга ўргатиш тизими учун 50 млрд сўм бериладиган бўлди. Дейлик, ваучер тизимини йўлга қўйиш. Бир ёш қизиқиб, халқаро малакавий сертификат ёки тил курсидан юқори натижа оладиган бўлса, Меҳнат вазирлиги, Ёшлар ишлари агентлиги билан биргаликда ўша ўқувчининг таълим муассасасига киргандаги контрактининг маълум бир қисмини субсидиялаб берадиган бўлди. Чилангарлик бўладими, дастурчиликми – ўз соҳаси бўйича малака сертификатини олса, маълум субсидияни тўлаб бериш тизими йўлга қўйилади. Мана шу ҳам ёшларга мен дастурчи бўлсам, яхши баҳога ўқисам, давлат контрактимни тўлаб берар экан, деган мотивация беради.

– Сиз Ўзбекистондаги энг ёш раҳбарлардан бирисиз. Давлат ташкилотларида, бошқарув органларида ёшларнинг ўрнини ошириш масаласига қандай қарайсиз? Сизнинг мисолингизда бу тажриба ўзини оқладими?

– Субъектив фикримча, жуда кўп нарса шахснинг ўзига ва у яратадиган тизимга боғлиқ. Ўзим ёш кадр сифатида кўплаб таклифлар берганимда баъзи таклифларимнинг ҳисоб-китоби охирига етмаганлигини билганман ёки у таклифлар учун ўзим етарлича курашмаганман. Буни одам йиллар давомида тажриба орттириб, соҳанинг ичида таҳлиллар қилиб тушуниб етар экан. Ёшларнинг устун жиҳати шундаки, улар таваккал қилишни яхши кўради. Бирон ғоянинг амалга ошмай қолиш эҳтимоли уларни енгиб қўймайди. Ташаббускорлиги, қизиққонлиги янгилик қилишга туртки бўлади. Профессионал, кўп йиллик тажрибаси бор инсонларда барибир мослашувчанлик, охирини ўйлаб қарор чиқариш жиҳатлари баъзида инерцияга олиб келиши мумкин. Шу нуқтаи назардан, ёшлар кўпроқ салоҳиятга эга, деб ўйлайман. Лекин тажриба ҳам ўз сўзини айтади.

Аммо ҳамма ёш ҳам салоҳиятлироқ, билимлироқ бўлиб кета олмайди. Чунки жуда кўп тажрибали устозлар, раҳбарлар бор. Ёшларнинг ютуғи уларнинг жўшқинлигида. Қизиққонлик, янгиликка тайёрлик, бирон нарсани тез ўрганиб, тез илғаб кетиш устунлик бериши мумкин, лекин тажрибада ҳам жуда катта гап бор.

Ўзимда бирон таклифни илгари суриб, раҳбарлар, катта ёшли кадрлар мени эшитмаган вақтлар бўлмаган. Энди катта лойиҳаларга қўл уриб, уларни амалга ошириш учун жамоа шакллантириб кетяпмиз. Жуда кўп нарса шахсга боғлиқ.

–Ўзингиз ҳам бир неча жойда раҳбар вазифасида ишлаб кўрдингиз. Шундан келиб чиққан ҳолда, нима деб ўйлайсиз: юқори лавозимларда ёшлар сонини кўпайтиравериш керакми ёки кадр пастдан кўтарилиб келгани яхшими?

– Иккаласи ҳам яхши. Баъзи соҳаларда жуда катта ислоҳотлар керак. Бу жойларга замонавий фикрлайдиган, салоҳиятли, ёш кадрларни қўйиш бу – замон талаби. Лекин захира кадрлар ҳам бўлиши керак. Мана шу захира учун пастдан чиққан ёш кадрлар ҳам бўлиши керак. Давлат ресурсларига боғлиқ бўлган, иқтисодиёт соҳаларига ёш кадрларнинг олиб келиниши шаффофликка, халқ билан мулоқот бўлишига, тизимнинг тезроқ ривожланишига катта туртки беради.

– Ижтимоий тармоқлардаги саҳифаларингизда оилавий янгиликларингизни ҳам ёритиб борасиз. Масалан, турмуш қурганингиз, қиз фарзандли бўлганингиз, унга исм излаётганингиз ҳамда турмуш ўртоғингизни пазанда эканлиги. Буларни айнан сиз улашган янгиликлар орқали биламиз.

Бу жиҳат Ўзбекистондаги раҳбар кадрлар учун бирмунча янгилик. Шу маънода, раҳбарларнинг оилага садоқати борасида фикрларингиз қандай? Раҳбарларнинг оилавий хиёнати борасида гап-сўзларни тез-тез эшитиб қоламиз. Ва бундай “янгилик”лар жамият учун одатий ҳолга ҳам айланиб қолган.

– Инсон ўз оиласида садоқатли бўлиши, оиласи учун бор имкониятларини ажратиши унинг ишида ҳам катта ривожланишга олиб келади. Чунки оила тинч бўлса, ишда ҳам хотиржамлик, барака бўлади. Инсон садоқатли бўлса, ота-онасига ҳурматда бўлса, уларнинг дуосини олса, ҳар доим халқ хизматида эканлигини эслатиб турувчи яқинлари бўлсагина шу хотиржамликни топа олади.

Жуда кўп вазиятларда манманликка берилиш, лавозимни эгаллагач, атрофдагиларга бошқача муносабатда бўлишга мойилликнинг ортиши кузатилиши мумкин. Шундай мураккаб пайтларда сизга тўғри йўлни кўрсатиб турадиган бу – оилангиз.

Ўзбекистонда оиласининг ҳурматини жойига қўйган, унга садоқат билан ёндашадиган одам кўпайса, мамлакат ривожига ҳисса қўшилаверади. Айниқса, ёшлар бу борада ўрнак бўлиши керак. Чунки ёш оилалар ажримлари ҳақида кўплаб статистикалар маълум қилиняпти. Бу ёшларнинг муқаддас риштага нисбатан дунёқараши, ҳурмати, қадрлаши билан боғлиқ. Давлатнинг энг асосий ячейкаси бу – оила. Оила мустаҳкам бўлса, жамият ҳам мустаҳкам бўлади.

Илёс Сафаров суҳбатлашди