Европа Иттифоқи давлатлари газ ва нефть нархи юқори чегараси бўйича келиша олмади

Европа Иттифоқи мамлакатлари энергетика вазирлари 24 ноябрь, пайшанба куни газ нархини чеклаш бўйича келиша олмади. Уларнинг Брюсселдаги фавқулодда йиғилиши Европа комиссиясининг газ нархини тартибга солиш механизми бўйича таклифи юзасидан чуқур келишмовчилик билан ўтди.

Вазирлар яна учрашишни режалаштирмоқда, уларнинг навбатдаги кенгаши 13 декабрга белгиланган, деди мамлакати Европа Иттифоқига раислик қилаётган Чехия саноат вазири Йозеф Сикела.

Шу билан бирга, йиғилиш иштирокчилари бошқа чора-тадбирлар, жумладан, Европа Иттифоқи даражасида газни биргаликда сотиб олиш, газ етказиб беришда мамлакатлар ўртасидаги ҳамжиҳатлик ва қайта тикланадиган энергия манбаларидан фойдаланишга рухсат бериш жараёнини тезлаштириш бўйича келишиб олишга муваффақ бўлди.

22 ноябрь куни Европа комиссияси газ бозори коррекцияси учун фавқулодда механизмни тақдим этди. Унинг режасига кўра, бир вақтнинг ўзида иккита ҳолатда кучга кириши керак. Биринчиси, келгуси ой учун фьючерс нархининг икки ҳафта ичида бир мегаватт соатига 275 еврогача ошиши (TTF газ индекси асосида). Иккинчидан, Европа Иттифоқида газ нархининг бошқа халқаро индексларга нисбатан ёки суюлтирилган газ бозоридаги фарқи ўн кун ичида бир мегаватт/соат учун 58 евродан ортиқ бўлиши. Иккала шарт ҳам бажарилган тақдирда, белгиланган даражадан юқори нархларда савдо операциялари амалга оширилмайди.

24 ноябрь куни бўлиб ўтган йиғилишда қатнашган бир қанча вазирлар бу чора самарасизлигидан нолиган, Полша ва Испания вакиллари эса бу таклифни ҳатто ҳазил деб атаган.

Россия нефтининг нархини чеклаш масаласида Европа Иттифоқи ҳукуматларининг фикрлари бир-бирига мос келмайди. 24 ноябрь куни Европа Иттифоқининг 27 давлати элчилари бу борада келиша олмадилар, шу сабабли музокаралар эртаси куни давом этади. 

«Катта еттилик» Россиядан денгиз орқали етказиб бериладиган нефть нархини бир баррель учун 65-70 доллар даражасида белгилашни таклиф қилмоқда. Бундан ташқари, баъзи Европа Иттифоқи давлатлари буни жуда юқори, бошқалари эса жуда паст деб ҳисоблашади. Айни пайтда, Россия нефтига нархларни чеклаш 5 декабрдан кучга кириши керак.

«Ҳозир жуда юқори даражада кўплаб икки томонлама музокаралар олиб борилмоқда. Ўзгаришлар бўлиши билан барча Европа Иттифоқи давлатлари вакилларининг учрашуви бўлиб ўтади. Ўзгаришлар бўлмагунча, бошқа учрашув чақиришдан маъно йўқ», — дея Reuters агентлиги европалик дипломатлардан биридан иқтибос келтирди. Дипломатларнинг айтишича, Европа Иттифоқининг 27 давлатидан олтитаси G7 таклиф қилган нархларни чеклашга қарши чиқди.

Россия хом нефть экспортининг тахминан 70-85 фоизи танкерлардан келади. Денгиз орқали ташиладиган нефть нархини чеклаш орқали G7 давлатлари юк ташиш ва суғурта компанияларига Россия нефти белгиланганидан юқори нархда сотилса, юкларни қабул қилишни тақиқлаши кутилмоқда.