Туркиядаги сайловлар: Инже номзодини қайтариб олди. Бу Қиличдорўғли фойдасига ишлайди

Туркиядаги президентлик сайловларига уч кун қолганида тўрт номзоддан бири, мухолифатга бериладиган овозларнинг бир қисмини ўзиники қилиб, Эрдўғаннинг ғалабасини таъминлаши айтилаётган Муҳаррам Инже пойгани тарк этди.

Инже ниҳоят Ражаб Тоййиб Эрдўғанни ҳокимиятдан четлатиш учун ҳақиқий имконият юзага келганига ҳақли равишда ишонаётган мухолифатдаги бўлинишга сабаб бўлаётгани учун кучли босим остида қолаётганди.

«Мен ўз номзодимни қайтариб оламан», деди Memleket Partisi етакчиси журналистларга.

Ўз номзодини қайтариб олиш сабабларидан бири сифатида у шаҳвоний характердаги сохта суратлари тарқалганини келтириб, бир ярим ой давомида туҳмат ва тайзиқларга учрагани, Туркия ҳукумати эса унинг обрўсини ҳимоя қила олмаганидан шикоят қилган.

«Сохта аккаунтлар, сохта видеолар, фотосуратлар... улар Исроилдаги порносайтдан видео олишган ва унга менинг юзимни монтаж қилишган. Афсуски, Туркиядаги айримлар манфаати учун бу видеоларни тарқатмоқда», деган у.

Инже шунингдек агар Эрдўған ҳокимиятни ўзида сақлаб қолгудек бўлса, мухолиф партиялар алянси томонидан бош айбдор сифатида кўрсатилишини истамаслигини айтган.

Инженинг сайловда иштирок этишдан бош тортиши - амалдаги президент Ражаб Эрдўғаннинг сайловдаги асосий рақиби Камол Қиличдорўғли учун ажойиб янгилик бўлди. Қиличдорўғли мухолифатдаги олти партия тузган алянсга етакчилик қилмоқда ва сўнгги сўровларга кўра, сайловларда у 49 фоиз овоз қўлга киритиши кутилмоқда.

Туркия фонд бозори ҳам бу янгиликка кескин ўсиш билан реакция қилди.

Президент Эрдўған мамлакатни 20 йилдан буён бошқариб келмоқда. Унинг бошқарувидаги сўнгги йилларда Туркия жиддий иқтисодий муаммоларга дуч келди, хусусан, инфляция даражаси 44 фоизга етди. Кўплаб таҳлилчилар бунда Туркия Марказий банки сиёсатига аралашгани учун шахсан президентни айблашмоқда.

Марказий банк амалда мустақилликка эга эмас ва президент ундан кутган қарорларни қабул қилади. Президентнинг эса пул-кредит сиёсати бўйича ўзига хос қарашлари бор.

Эрдўғанни феврал ойида 11 вилоятда 50 мингдан ортиқ одамнинг ҳаётига зомин бўлган вайронкор зилзилага ўз вақтида ва етарлича реакция кўрсатмасликда ҳам айблашади.

Эрдўғаннинг авторитаризмига қарамай, Туркияда сайловлар муҳим рол ўйнайди - сўнгги ўн йилликларда одамлар сиёсатга таъсир кўрсатиш имкониятига эга эканликларига ўрганиб қолишган ва ҳеч ким бу имконият билан хайрлашишга тайёр эмас.

Инженинг сўровномалардаги улуши у қадар катта бўлмаган бўлса ҳам, мухолифат тарафдорлари унинг пойгани тарк этиши (ва унинг тарафдорлари овози мухолифатда қолиши) Қиличдорўғли якшанба куни бўлиб ўтадиган биринчи турдаёқ 50 фоиздан ортиқ овоз тўплаб, ғалаба қозониш учун етарли бўлади деб ҳисоблашмоқда.

Агар номзодлардан бирортаси 50 фоиз овоз тўплай олмаса, икки ҳафтадан кейин иккинчи тур ўтказилади.

Беш йил муқаддам Инже мухолифатдаги Жумҳурият Халқ партияси номидан сайловда қатнашиб, 30 фоиз овоз тўплаган, аммо кейинги йил партиядан кетганди.

2018 йилги сайловларда Инже ҳукмрон Адолат ва тараққиёт партиясининг «ҳимоячиси» бўлганликда айбланганди.

Туркиялик ижтимоий тармоқ фойдаланувчилари ва таҳлилчилари Инже бу сафарги сайловда ҳам ҳукмрон партия ва унинг етакчисини танқид қилиш ўрнига асосий эътиборни мухолифат номзодига қаратганини қайд этишаётганди. Масалан, у ҳукмрон партияни қўллаб-қувватлаган ва Қиличдорўғлини FETO билан алоқада бўлганликда айблаган.

Туркия мухолифати

«Халқ коалицияси» номини олган Туркия мухолифати олти партиядан таркиб топган: булар камолчиларнинг ўтган аср бошидаёқ Отатурк томонидан тузилган Жумҳурият халқ партияси (CHP), диндорларнинг «Саодат партияси», ўнг қанот миллатчи «Яхши партия» (İYİ Parti), марказчи «Демократик партия», «Демократия ва тараққиёт партияси» ва ҳукмрон партиянинг собиқ раиси, собиқ бош вазир ва собиқ ташқи ишлар вазири Аҳмад Довудўғли томонидан асос солинган «Келажак партияси». Бу турлича кучларнинг сиёсий курашда бирлашишга тайёрлиги - уларнинг сайловчилари мамлакатда ўзгаришлар бўлишини қанчалик кутаётганидан далолатдир.

Бирлашган мухолифат учун Жумҳурият халқ партияси раҳбари Камол Қиличдорўғли масъул. Ҳамкасблари айнан уни Туркиянинг бўлажак президенти сифатида кўришмоқда.

Камол Қиличдорўғли 74 ёшда. У сўнгги 13 йил мобайнида мамлакатнинг энг кўҳна партияси ҳисобланган Жумҳурият халқ партиясини бошқариб келмоқда.

Номзод бу сайловларга кўплаб ваъдалар билан бормоқда.

Улардан асосийлари - ҳуқуқ ва эркинликлар учун курашиш, коррупция ва қариндош-уруғчиликдан халос бўлиш, НАТО бўйича иттифоқчилар билан келишмовчиликларни бартараф этиб, ташқи сиёсатни Ғарбга йўналтириш, Эрдўғаннинг мамлакатни инқирозга олиб келган ноанъанавий иқтисодий ва молиявий сиёсатидан воз кечиш ҳамда сўз эркинлигини таъминлаш ваъдаларидир.

Аммо энг асосийси - Туркия яна парламентар тизимга қайтиши ва Эрдўғанга максимал даражада ваколатлар берган 2017 йилги тузатишлар бекор бўлиши учун конституцияни ўзгартириш ваъдасидир.