Президентлардан болапарвар ўсмиргача

Тинчлик учун Нобел мукофоти биринчи марта 1901 йилда берилган. Унинг лауреатлари Халқаро Қизил Хоч қўмитаси асосчиси, швейцариялик тадбиркор ва жамоат арбоби Анри Дюнан ҳамда «Тинчлик ва эркинлик лигаси» пацифистик ташкилоти асосчиси, француз сиёсатчиси Фредерик Пасси бўлган. 

Ўтган 122 йил давомида Тинчлик бўйича Нобел мукофотига 111 нафар шахс сазовор бўлган. Уларнинг 19 нафари аёллар.

Тинчлик бўйича Нобел мукофоти биринчи ва иккинчи жаҳон уруши йилларида, шунингдек, бошқа йилларда турли сабаблар туфайли 19 марта топширилмаган.

Мукофотга энг кўп – 21 марта АҚШ, 10 марта Буюк Британия ҳамда 9 марта Франция фуқаролари лойиқ кўрилган. Уни энг кичик ёшда (17 ёшда) қўлга киритган лауреат покистонлик Малала Юсуфзай ҳисобланади. У болалар ва ёшларнинг зулмига қарши курашгани учун мукофотга муносиб топилган.

Тинчлик бўйича Нобел мукофотини қўлга киритганлар орасида президентлар ҳам бор. Жумладан, 1906 йилда мукофот Япония ва Россия ўртасида бошланган урушни тугатишдаги роли учун ўша пайти АҚШ президенти бўлган Теодор Рузвелтга топширилган. 1990 йилда эса Шарқ ва Ғарб ўртасидаги муносабатларнинг туб ўзгаришидаги роли учун мукофотга СССРнинг биринчи ва охирги президенти Михаил Горбачёв лойиқ кўрилган. Бундан ташқари, 2009 йил ўша вақтдаги АҚШ президенти Барак Обама ҳам Тинчлик бўйича Нобел мукофотини қўлга киритган. Унга мукофот халқаро дипломатия ва халқлар ўртасидаги ҳамкорликни мустаҳкамлаш борасидаги саъй-ҳаракатлари учун берилган.

Нобел мукофоти лауреати бошлаган уруш

2019 йилда Тинчлик бўйича Нобел мукофоти «тинчлик ва халқаро ҳамкорликка эришиш бўйича саъй-ҳаракатлари, хусусан, Эритрея билан чегарадаги низони бартараф қилишда кўрсатган қатъий ташаббуси» учун Эфиопия бош вазири Абий Аҳмад Алига топширилган. Аммо 2020 йилнинг ноябр ойида айнан у бошлаган уруш – Эфиопия федерал қўшинларининг Тиграй халқ озодлик фронти кучларига ҳужум қилиши оқибатида юзлаб кишилар ҳалок бўлган.

Маълумотларга кўра, ўшанда маҳаллий тиграй халқининг 500 га яқин ҳарбийлари тўқнашув қурбонларига айланган ҳамда Эфиопия армияси ҳам юзлаб аскарларидан айрилган.