Яхши кайфиятдаги Путин, Исроил таклифини рад этган ҲАМАС ва университетдаги отишма – ҳафта дайжести

Ортда қолаётган ҳафтада ўзбекистонликлар анча ҳушёр тортиб, катта давлатлар бошқаларга таҳдид қиладиган дунё қанчалик хаос ҳолатида эканини яхшироқ ҳис қилган бўлса ажаб эмас. Ахир Кремлнинг катта ғоявий тарғиботчиларидан бири Ўзбекистон мустақиллигига очиқчасига таҳдид қилди.

Россиялик сиёсатчи Ўзбекистонга ва СССРнинг бошқа собиқ ҳудудларига фақат сўз билан таҳдид қилган бўлса, Украина ва Ғазода тинч аҳоли вакиллари ўз уйларида душман ракетасидан ўлишда давом этяпти. Қуйида ортда қолаётган ҳафтанинг баъзи муҳим воқеаларини эслаймиз.

«Идиш дўконидаги фил каби...»

Исроил Ғазода ҲАМАСни йўқ қилиш иддоси билан икки ойдан буён қуруқлиқ амалиёти ўтказмоқда. 2 миллиондан ортиқ одам яшайдиган бўлғада бутун бино топиш амримаҳол. Етмаганига ерости туннеллари ҳам сувга бўктирилмоқда. Исроилнинг асосий иттифоқчиси АҚШ президенти Жо Байден ҳам мамлакат Ғазода палапартиш бомбалашни амалга ошираётгани учун халқаро қўлловни йўқотаётганини айтди.

Ғарбда борган сари Исроилнинг обрўси тушиб, мамлакат манзилига танқидий чиқишлар кўпаймоқда. Британия собиқ мудофаа вазири Бен Уоллес Исроилнинг ҳозирги ҳаракатларини жуда ўринли ўхшатиш билан танқид қилди: «Мен шубҳасиз, ҲАМАСни қоралайман, бу антисемистик, нодемократик ташкилот бўлиб, у Исроил билан тинчлик битимига интилмайди. Лекин ҳозирги исроиллик сиёсатчилар ўзини идиш-товоқ дўконига тушиб қолган филдек тутмоқда», деган Британия парламенти депутати.

ҲАМАС келишувни рад этди

Исроил Ғазога босқинни давом эттирмоқда. Ушбу ҳафтада томонлар навбатдаги асирларни озод қилиш битими бўйича келиша олмади. Wall Street Journal нашрининг мисрлик мулозимларга таяниб ёзишича, Исроил ҲАМАСга 7 октябрда қўлга олинган 40 нафар асирни қўйиб юбориш эвазига бир ҳафта ўт очишни тўхтатиш ва гуманитар ёрдам юкларини ўтказишни таклиф қилган.

Исроил томони озод қилинишини сўраган 40 киши асирликда қолган барча аёллар ва болалар, шунингдек, тиббий ёрдамга муҳтож ёши катта эркаклар бўлган. ҲАМАС бу таклифни рад этган.

Wall Street Journalʼга кўра асирларни озод қилиш бўйича музокараларда илк марта «Ислом жиҳоди» гуруҳи ҳам қатнашган. Ғазодаги иккинчи йирик ҳаракат Исроил музокараларни бошлашдан аввал ўт очишни тўхтатиши кераклигини сўраган. Бундан ташқари, асирликда қолган 100 дан ортиқ исроиллик озод қилиниши эвазига Исроил қамоқхоналарида сақланаётган минглаб ҳаракат аъзоларини қўйиб юборишни талаб қилган. ҲАМАС эса қисқа муддатли ўт очиш режимини тўхтатиш эмас, тўлақонли оташкесим исташини маълум қилган.

Суперлига даъвоси жонланди

Яқиндагина футбол бўйича Ўзбекистон чемпионати, расмий номи Суперлига деб аталувчи мусобақа якунланди. Бизнинг клублар бир неча йилдан буён Суперлигада ўйнаб келади, аммо Европа грандларига ҳали-бери Суперлигада ўйнаш насиб қиладиганга ўхшамаяпти.

Гап шундаки, коронавирус вақтида иқтисодий жиҳатдан жиддий инқирозга кириб қолган Европа футболи грандлари «Реал» Мадрид клуби президенти Флорентино Перес бошчилигида Суперлига номли янги мусобақа ташкил этиш лойиҳасини ишлаб чиқишди. Улар Чемпионлар Лигасини одамлар биздек гигантлар учун томоша қилади, нега энди биз ўйини кўпчиликка қизиқ бўлмаган ноунеймлар билан бир хил гонорар олишимиз керак, деб норози бўлишди.

Яъни ташкилотчилар орага УЕФА ёки ФИФАни қўшмай янги мусобақадан тушадиган пулни бўлиб олишни кўзлашганди. Кейинчалик УЕФА Европа клубларига босим ўтказиб, бу мусобақада қатнашиш фикридан қайтаришга чақирди. Ушбу ҳафтада Европа суди УЕФА ва ФИФАнинг қитъа клубларига хўжайинчилик қилишга ҳаққи йўқлиги ҳақида ҳукм чиқарди. Яъни энди Суперлига ташкил қилиш учун ҳуқуқий тўсиқ қолмади.

Аммо бошқа муаммо бор. Европанинг аксар клублари УЕФА мусобақаларидаги иштирокидан кўнгли тўқлиги, ташкилотни қўллашини айтиб чиқди. Масалан, Англияда Суперлигада қатнашмоқчи бўлган жамоалардан 30 очко олиб ташланиб, катта жарима белгиланиши ҳақида хабарлар чиқди. Хуллас, Европада ҳали-бери Суперлига деган мусобақа бўлмайдиганга ўхшайди.

«Муаммо йўқ эди, энди бўлади»

Россия президенти Путиннинг охирги вақтларда димоғи чоғ. У ўтган ҳафтада россияликлар билан 4 соат мулоқот қилиб, ўзини ғолиблардек тутди ва Дпинро бўйидаги плацдармда кўпроқ украиналик ўлишига қўйиб берганини фахр билан гапириб берди. Кейин эса НАТОга кирган яна бир қўшниси Финландия манзилига таҳдидомуз чиқиш қилди. Путинга кўра Россиянинг шу вақтгача Финландия билан муаммоси бўлмаган, лекин энди бўлади.

«Бизда Финландия билан барча баҳслар, жумладан, ҳудудий мунозаралар XX аср ўрталаридаёқ ҳал этилган, ҳеч қандай муаммо йўқ эди. Энди бўлади. Чунки биз Ленинград ҳарбий округини ташкил этамиз ва у ерга маълум миқдордаги ҳарбий бўлинмаларни тўплаймиз. Бу уларга нега керак эди ҳайронман, шунчаки бемаънилик», деган Путин баҳорда НАТОга қўшилган Финландия ҳақида.

Зеленский: «Биз енгилмаяпмиз»

Ҳафта давомида Украина президенти Володимир Зеленский йил якунлари бўйича матбуот анжуманида қатнашди. 200 дан ортиқ маҳаллий ва хорижий журналистлар иштирок этган анжуманда Зеленский фронтдаги ҳолат, Залужний билан муносабати, АҚШ Украинага ёрдам беришда давом этиши ҳақида гапирди. Журналистнинг «Украина урушни ютқаза бошладими?» деган саволига эса кескин оҳангда «Йўқ» деб жавоб берди.

Украина президентидан мамлакат армияси бош қўмондони Валерий Залужний билан муносабати ҳақида ҳам сўрашди. Охирги вақтларда улар ўртасидаги келишмовчилик ҳақида тобора кўпроқ ёзишмоқда.

Зеленский Залужний билан ишчи муносабатда экани, бу мавзуни титкилашдан маъни йўқлигини айтди. «У ҳам бошқа командирлар каби фронтдаги вазият учун жавоб беради. Бош қўмондон бўлиш шараф, президент бўлиш эса буюк шараф», деди Зеленский.

«Месси билан яширилган» героин

Россия Федерал хавфсизлик хизмати Москвада Лотин Америкасидан келтирилган 673 кг героин моддасини сотишга уринган жиноий гуруҳни қўлга олди.

Хабарда айтилишича, жиноий гуруҳ бу катта миқдордаги наркотик моддасини Москва орқали Европа Иттифоқига юборишни мақсад қилган. Қизиғи, героин аргентиналик футболчи Лионел Мессининг сурати туширилган қутиларга солинган бўлган. Жиноий гуруҳ аъзоларини суд ва катта эҳтимол бир умрлик қамоқ жазоси кутмоқда.

Байден кортежига «ҳужум»

Ҳафта бошида АҚШ президенти Жо Байденнинг кортежига машина келиб урилгани шов-шувларга сабаб бўлди. Ахир дунёдаги энг каттиқ қўриқланадиган давлат раҳбари кортежига ҳар куни ҳам машина урилавермайди. Ҳар қандай президент кетаётган кортежга машина урилиши таҳлика билан қабул қилинади.

Гап шундаки, Байден Вашингтондаги сайлов кампанияси штабидан чиқаётганда уни кутиб турган қўриқчилари бўлган машиналардан бирига бошқа машина келиб урилди. Байден бир муддат таҳликага тушди ва қўриқчилар уни тезда машинага ўтқизиб, воқеа жойидан олиб кетишди. Байден ўтирган машинада хотини ҳам бўлган.

Кортежга урилган машинани тезда махсус хизматнинг қуролланган зобитлари ўраб олди. Расмий маълумотларга кўра, бу шунчаки бахтсиз ҳодиса бўлган. У содир бўлган вақтда ёмғир ёғаётганди.

Трамп ва суд «сериали» давом этади

АҚШнинг Колорадо штати Олий суди собиқ президент Доналд Трампга келаси йилги президентлик сайловларида иштирок этишни тақиқлади. 2024 йил 4 январда кучга кирадиган ҳукм келаси йил 5 мартдаги республикачилар ўртасидаги бирламчи сайловларга тааллуқли. Ҳукмга АҚШ конституциясида исёнчилар сайловда қатнашиши тақиқланиши белгилангани асос қилиб олинган.

Аммо бу ҳукм ҳам Трампнинг сайловда иштирок этишига катта эҳтимол тўсиқ бўла олмайди. Собиқ президент иш юзасидан АҚШ Олий судига мурожаат қилмоқчи. У ерда эса консерваторлар устунликка эга ва Трампни қўллашлари эҳтимоли юқори. Қайтанга Трамп Колорадо суди ҳукмидан ҳам сиёсий пиар йўлида фойдаланмоқда.

Маълумот учун, Трампга қарши яна тўртта жиноий иш очилган бўлиб, уларнинг барчаси 2024 йилда кўриб чиқилади. Келаси йил ноябр ойида АҚШ президентлиги сайловлари ўтказилади.

WSJ: Пригожинга суиқасдни Патрушев ташкиллаштирган

Wall Street Journal нашрининг ёзишича, ўтган йил август ойида «Вагнер» хусусий ҳарбий компанияси раҳбари Евгений Пригожин самолёти Россия Хавфсизлик кенгаши бош котиби Николай Патрушев ташкиллаштирган операция доирасида портлатиб юборилган.

Гезата Ғарбдаги разведка ташкилотларига таяниб ёзишича, Патрушев Пригожин хавфли бўлиб бораётгани ҳақида Путинни 2022 йил баҳоридаёқ огоҳлантирган, лекин Россия президенти собиқ ошпазига ишонишда давом этган. 2022 йил октябр ойига бориб Путиннинг Пригожинга нисбатан муносабати ўзгарган.

Газетанинг ёзишича, ўшанда «Вагнер» асосчиси Путинга қўнғироқ қилиб, қўпол оҳангда ўқ-дори етишмаётгани ҳақида гапирган. Бу вақтда Патрушев ҳам Путиннинг ёнида бўлган.

Ўтган йил июн ойида Пригожин исён бошлагач, Патрушев бу ошпазни ўлдириш учун қулай фурсат деган қарорга келган. Кейин Пригожинни йўқ қилиш режасини Путинга кўрсатган, президент қаршилик қилмаган.

23 август куни «Вагнер» раҳбари Шерметова аэропортида самолётга чиқишни кутаётган вақтда унинг самолёти қаноти остига кичик бомба қўйилади. Парвоздан 30 дақиқа ўтиб, бомба портлаб, учоқ 8500 метр баландликдан пастга қулайди. Кремл Пригожиннинг ўлимига алоқадор эканини рад этиб келади.

Чехияда отишма

21 декабр куни Чехия пойтахти Прагада даҳшатли воқеа содир бўлди. Карл университетининг 24 ёшли талабаси Давид Козак олийгоҳ фалсафа факултети биносига ўт очиб 15 кишини ўлдирди. Яна 25 киши яраланди. Қотил охирида ўзини ҳам отиб ўлдирган.

Полиция қотил халқаро террорчилик ташкилотларига алоқадор эмаслиги ва ёлғиз ҳаракат қилганини маълум қилган. Жиноят мотиви аниқ эмас. Козакнинг ўз вақтида мамлакат хавфсизлик хизматида ишлаган отаси ҳам бироз аввал ўлик ҳолатда топилган. Қотил отасини ҳам ўлдиргани ҳақида хабарлар тарқалди.

Козак олийгоҳ биноси ичига кириб коридорларда талабаларни ўққа тутган. Баъзилар мебел ёрдамида синфхоналарни тўсишга ҳаракат қилган, бошқалар баланд қаватлардан бўлса ҳам ерга сакраган. Қотил полиция якинлашаётганда ўз жонига қасд қилган.

15 декабр куни Прагадаги хиёбонда 32 ёшли эркак ва унинг икки ойлик боласини ўлдириб кетишганди. Полиция ушбу қотилликни ҳам Козак уюштиргани бўйича суриштирув олиб бормоқда.

Бу Европанинг тинч давлатларидан бири ҳисобланган Чехия тарихидаги энг йирик оммавий қотиллик бўлди. Қотил бунгача асло орган ходимлари эътиборини тортмаган, университетда ҳам яхши ўқиган. Полиция тинтув давомида унинг уйидан кўп миқдордаги қуролларни топган. Чехияда мотам куни эълон қилинди ва кўплаб оммавий тадбирлар бекор қилинди.

Ҳафта онаси: АҚШда «минг йилда учрайдиган» туғуруқ

Америкалик аёл Келси Хэтчер 19 ва 20 декабр кунлари кетма-кет икки қизалоқни дунёга келтирди. Қизиғи, болалар онаси организмидаги иккита алоҳида бачадондан дунёга келган.

Келси Хэтчер 17 ёшидаёқ унда иккита бачадон борлигини билган ва шифокорлар қизни ҳомиладорлик даври қийин ўтишидан огоҳлантирган. Аммо аёл 2016 йилдан 2021 йилгача муаммосиз учта ҳомиладорликни бошдан кечириб, ҳеч қандай операциясиз уч соғлом фарзандни дунёга келтирган.

Тўртинчи ҳомиладорлик даври эса ноодатий кечади, шифокорлар ултратовуш текширувидан («УЗИ») кейин аёлнинг икки боласи икки бачадонда ривожланаётганини аниқлайди. Бутун ҳомиладорлик даври давомида аёлни Алабама университети шифокорлари назорат қилиб туради. Улар туғуруқ эртароқ амалга ошишини тахмин қилишади, аммо аёл ҳомила 39 ҳафталик бўлганда қизларни дунёга келтиради. Биринчи бола ўзи туғилади, иккинчисини кесарча усули билан туғдириб олишади.

Шифокорлар учун икки бола онаси қорнидаги икки бачадонда дунёга келиши шу қадар камёб ҳодисаки, бу бўйича ҳатто статистика ҳам мавжуд эмас. Шартли равишда бундай ҳолат ҳар миллион ҳомилада бир марта кузатилади деб айтилади, аммо ҳозиргача бундай тасдиқланган ҳолат аниқланмаган.

Ўткир Жалолхонов тайёрлади.

Тасвирчи ва монтаж устаси – Жаҳонгир Алибоев