Доналд Трамп АҚШ президенти бўлганида НАТО бўйича иттифоқчиларига таҳдид қилиб, Россияни алянс олдидаги мажбуриятларини бажармаётган давлатлар билан «хоҳлаган ишини қилиши»да рағбатлантиришини айтган. У бу ҳақда сайловолди тадбири вақтида маълум қилди. Оқ уйдагилар Трампнинг баёнотини «шокка туширувчи» деб баҳолаган.
«Мен келгунимча НАТО банкротга учраганди, – деган Трамп Жанубий Каролинанинг Конвей шаҳридаги митингда. – Мен шундай дедим: „Барча тўлайди“. Улар айтишди: „Агар биз тўламасак, сиз барибир бизни ҳимоя қилмайсизми?“ Мен айтдим: „Асло йўқ“. Улар бунга ишона олмасди» (иқтибос CNN’ники).
Шимолий Атлантика алянси уставига кўра, иттифоқчилар ўз мудофаа эҳтиёжлари учун ЯИМнинг камида 2 фоизини сарфлаш мажбуриятини олади. Аммо сўнгги йилларда кўпчилик аъзолар ўзи учун таҳдидни жиддий деб ҳисобламаган ва улардан фақат айримлари ўз мажбуриятларини бажарган. АҚШ президенти эканида Доналд Трамп ушбу мамлакатлар ҳукуматларини ўз мудофаа қобилиятларини мустаҳкамлаш чора-тадбирларига эътиборсиз қараб, бу масалада бутунлай АҚШга таяниб қолгани учун танқид қилган.
Трамп Жанубий Каролинадаги митингда айтишича, у Россия тўғрисидаги танбеҳни НАТО мамлакатлари раҳбарлари билан учрашувлардан бирида билдирган. Унинг сўзларига кўра, «катта давлатлардан бири»нинг етакчиси ўз давлати НАТО доирасидаги молиявий мажбуриятларини бажармаган ҳолатда Москва томонидан ҳужумга учраши билан кечадиган назарий вазиятни келтирган.
Трампнинг айтишича, бу давлат раҳбари шундай сценарийда АҚШ ёрдамга келиш-келмаслигига қизиққан, бу эса унга танбеҳ беришига сабаб бўлган.
«Мен айтдим: сиз тўламайсиз, тўловни кечиктирасизми? – дея жавоб берган гўё Трамп номи айтилмаган давлат раҳбарига. – Йўқ, бундай ҳолатда мен сизни ҳимоя қилмайман, бунинг устига улар истаган ишини қилишига қўйиб бераман ва буни рағбатлантираман. Сиз ҳисобларингизни тўлашингиз керак».
НАТО – коллектив мудофаа тамойилига асосланади, унга кўра, алянс аъзоларидан бирига ҳужум барча аъзоларга ҳужум сифатида қабул қилинади.
Трамп президентлигида бир неча марта АҚШ алянс бюджетининг жуда катта қисмини кўтаришга мажбур бўлаётганини таъкидлаб, Европадаги иттифоқчиларни коллектив мудофаа тамойилига риоя қилмасликда айблаган.
Оқ уй Трампнинг баёнотини «шокка туширувчи ва мулоҳазасизлик» деб атаб, президент Жо Байденнинг алянсни мустаҳкамлаш борасидаги саъй-ҳаракатларини эслатиб ўтган.
Трамп ўз таҳдидини реаллаштириш ниятида эканига аниқлик киритмаган. У яна бир марта агар иккинчи муддатга ҳам президент бўлиб қолганида, Россия ҳеч қачон Украинага ҳужум қилишга қарор қилмаган бўлиши ҳақида айтиб ўтган.
