Рафаҳ учун Исроилга босим, фронтда ташаббусни ўзига оғдираётган Россия ва янги фин президентининг ваъдаси — кун дайжести

Ғазодаги вазият

Исроил армиясининг миллиондан зиёд фаластинлик қочқинлар жойлашган Рафаҳ шаҳрига берган авиазарбалари жаҳон ҳамжамиятининг кучли эътирозини келтириб чиқармоқда.

Ҳитлерга таассуб қилаётган Нетаняҳунинг администрацияси зулм ва хунрезлик сиёсатида қизил чизиқни кесиб ўтмоқда, деган Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўған.

БМТнинг инсон ҳуқуқлари бўйича олий комиссари Волкер Турк Исроил қўшинларининг Рафаҳга ҳужум қилиши инсонни даҳшатга солишини айтган. Волкер Турк ушбу ҳужум натижасида яна кўплаб тинч аҳоли вакиллари ҳалок бўлишига урғу бериб, жаҳон ҳамжамияти бунга йўл қўймаслиги кераклигини таъкидлаган.

Европа Иттифоқи ташқи сиёсати раҳбари Жозеп Боррелга кўра, Нетаняҳу ҳеч кимни эшитишни хоҳламаяпти.

«Ҳамма унинг далилсиз айбловларига ишонишини, халқаро ҳуқуқ меъёрларининг топталишига кўз юмиб турилишини истайди», деган Боррел.

АҚШ президенти Жо Байден Исроил ва ҲАМАС ўртасидаги ҳарбий ҳаракатларни камида олти ҳафтага тўхтатишга чақирди, деб хабар бермоқда Bloomberg агентлиги.

АҚШ президенти ушбу чақириғини Вашингтонда Иордания қироли Абдуллоҳ II билан музокаралар якунларида эълон қилган. У гаровга олинганларни озод қилиш учун Исроил ва ҲАМАС ўртасидаги жангларда олти ҳафталик танаффусга интилаётганини айтди ва бу шартлар узоқроқ давом этадиган сулҳ учун замин яратишидан умидланаётганини билдирган.

«АҚШ, унинг араб ҳамкорлари ҳамда бошқа давлатлар тезлик билан адолатли ва кенг қамровли тинчликка олиб келадиган сиёсий истиқболни яратишга ҳаракат қилиши, бу орқали ўт очишни тўхтатиш бўйича саъй-ҳаракатларни кучайтириши керак», — деган Абдуллоҳ II.

Ғазода қирғин эса давом этмоқда. Қамал қилинган Ғазо секторидаги ўлдирилган фаластинликлар сони 28 минг 340 кишига етган. 130 кундан буён давом этаётган зарбалар натижасида ярадор қилинганлар сони 67 минг 984 кишини ташкил этмоқда.

Биргина сўнгги сутка ичида ҳужумлар натижасида 164 киши ўлдирилган, 200 дан зиёд киши ярадор қилинган. 

Озарбойжон ва Арманистон кескинлиги

Озарбойжон ва Арманистон яна бир бирини чегарада ўт очишда айблади, деб хабар беради Bloomberg агентлиги. Томонлар чегарада ҳарбий хизматчиларнинг ҳалок бўлиши ва яраланишига сабаб бўлган снарядлар отилиши юзасидан бир-бирини айбламоқда.

Озарбойжон Давлат чегара хизмати Коҳанаби қишлоғи яқинидаги чегара участкасининг Арманистон томонидан ўққа тутилишига жавобан «Қасос» операцияси ўтказилгани ва арманларнинг жанговар пости йўқ қилинганини хабар берди. Арманларнинг ҳужуми натижасида бир нафар озарбойжонлик аскар яраланган.

Идоранинг қайд этишича, Арманистоннинг келгусидаги провокацияларига улар «янада жиддийроқ ва қатъийроқ чоралар билан» жавоб беради.

«Содир бўлган воқеада масъулият тўлиқ Арманистоннинг ҳарбий-сиёсий раҳбарияти зиммасида», — дейилади баёнотда.

Арманистон Мудофаа вазирлигининг хабар беришича, дастлабки маълумотларга кўра Озарбойжоннинг жавоб зарбаси натижасида Неркин Ханд қишлоғи яқинида икки киши ҳалок бўлган. 

Хитой компанияларига санкция

Европа Иттифоқи илк марта Россия ҳарбийларини қўллаб-қувватлаётган Хитой ва Ҳиндистон компанияларини жазолашни таклиф қилди.

Европа Иттифоқи Россиянинг Украинадаги ҳарбий агрессиясини қўллаб-қувватлаётганликда айблаб, йигирмага яқин компанияларига савдо чекловлари жорий этишни таклиф қилди. Компанияларнинг учтаси Хитойга тегишли. Агар бу чоралар қабул қилинадиган бўлса, Европа Иттифоқи Россиянинг Украинага бостириб кирганидан буён Хитой компанияларига санкция жорий этган илк ҳолат бўлади. Bloomberg нашри ҳавола қилаётган рўйхатда Ҳонгконг, Сербия, Ҳиндистон ва Туркия компаниялари ҳам бор.

Эҳтимолли чекловлар Европа компанияларига рўйхатдаги компаниялар билан савдо-сотиқ қилишни тақиқлайди. Шу йўл билан блок санкция остидаги товарларни учинчи давлатлар орқали қўлга киритишга бўлган уринишларининг олдини олмоқчи.

Европа Иттифоқи Кенгаши Россия Федерациясининг музлатилган активларидан олинган фойдани Украинани тиклаш учун сарфлаш имконини берувчи қарорни тасдиқлади.

Ҳужжатга кўра, Россия Марказий банкининг 1 млн евродан ортиқ активлари жойлаштирилган марказий депозитарийлар улардан олинган фойдадан алоҳида сақланиши керак.

Россия активларидан олинган соф фойда аввал Европа Иттифоқи бюджетига, ундан сўнг Украинага ёрдам кўрсатиш фондига йўналтирилиши мумкин. 

Россия фронтда ташаббусга эга бўлмоқда

Россия Украинага қарши урушда ташаббус жиловини ўз қўлига ола бошлаган. Америка сиёсий кучлари ўртасидаги қарама-қаршиликлар Киевга ёрдам кўрсатилишига монелик қилиб турган бир пайтда, россиялик ҳарбийлар Шимолий Корея ва Хитой ёрдамида ўз позицияларини мустаҳкамламоқда. Москва вазиятдан фойдаланиб, кучлар мувозанатини ўз томонига оғдирмоқда, дея Норвегия разведкаси маълумотлариги келтирган Германиянинг N-TV телеканали.

Вазиятни ўзгартириш учун Киевга ғарбнинг «сезиларли» ҳарбий ёрдами керак, деган Норвегия ҳарбий разведкаси раҳбари Нилс Андреас Стенсенес.

«Россия айни пайтда бир йил аввалгидан кўра кучлироқ вазиятда турибди, улар шунингдек ташаббусга эга бўлишга интилишмоқда», — деган Стенсенес.

Унинг қайд этишича, Москва Украинага нисбатан «уч баробар кўпроқ қўшин тўплашга» муваффақ бўлган. Унинг сўзларига кўра, Россия санкцияларга кутилганидан яхшироқ мослашмоқда ва «йил давомида ҳарбий саъй-ҳаракатларни қўллаб туриш» етарли ўқ-дорилар, ҳарбий машиналар, пилотсиз парвоз қурилмалари ишлаб чиқармоқда.

Россия қўшинларининг артиллериядаги устунлиги туфайли Украина Авдийивка шаҳарчасини тез кунлар ичида қўлдан чиқариши мумкин, деб ёзади Bild нашри.

Нашрда келтирилган маълумотларга кўра рус қўшинлари Авдеевкада икки йўналишда — жанубий-шарқдан ва шаҳар марказида муваффақиятли илгариламоқда. Украина ҳарбийлари учун эса вазият кескинлашмоқда, чунки Россия армияси Украина ҳарбийларининг сўнгги таъминот йўлларидан бирига тахминан 200 метргача яқинлашиб олди.

Қолаверса, Украина армиясида қуруқликдаги аскарлари етишмовчилиги бор, шу сабабли пиёда рус аскарларининг олдинга силжиб келаётган гуруҳларига қарши фақат дронлар ишлатилмоқда. 

Путинни қўлламаган хоинлар

Россия давлат пропагандаси Россия президентлиги учун мустақил номзод Борс Надеждинни қўллаб имзо қўйганларнинг рўйхатини кучишлатар тизимларга беришга чақирди.

Россиянинг энг асосий пропагандачилари — телебошловчи Владимир Соловёв ва Russia Today канали раҳбари маргарита Симонян «Россия» телеканалининг якшанба кунги эфирида Борис Надеждинни қўллаб имзо қўйилган рўйхатларнинг кейинги тақдирини муҳокама қилган.

Соловёв Надеждинга «халқ душманлари» ҳамда «йўқ қилинмаган навалнийчилар» рўйхатини шакллантириб бергани учун ташаккур билдирган. Телебошловчи «ишончга сазовор бўлмаган фуқаролар»нинг рўйхатини «тегишли органларга ўрганиш учун бериш керак»лигини таъкидлаган. 

Фин президентининг ваъдаси

Финландиянинг янги сайланган президенти Александр Стубб Украинадаги уруш тўхтатмагунча, мамлакат расмийлари Россия раҳбарияти билан муносабатларни яхшилаш устида ишламаслигини айтди. Бу ҳақда Yle нашри ёзди.

Стубб, шунингдек, бир вақтнинг ўзида Финландия ва Россия фуқаролигига эга бўлиш имкониятини тақиқлашга ваъда берди.

Шунингдек, у Россиянинг ҳаракатлари оқибатида Европадаги хавфсизлик билан боғлиқ вазият сезиларли даражада ўзгарганини қўшимча қилди. Бу Финландиянинг НАТО аъзолигига қабул қилиш тезлигига ҳам таъсир қилди, деди у.

«Россияга нисбатан сиёсат оддий. Дипломатик ва расмий муносабатлар сақланиб қолмоқда, бироқ Россия билан сиёсий даражада алоқалар мавжуд эмас ва Россия Украина ҳудудидаги ҳарбий амалиётини тўхтатмагунча бўлмайди», — деган Стубб.

Эслатиб ўтамиз, 11 февралда якунланган сайловда Александр Стубб 51,6 фоиз овоз билан ғалаба қозонган эди.