Украина «Patriot» ишлаб чиқариши мумкин, Дуров Парижда сўроқ қилинди – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

АҚШ ва Эрон яна зарбалар алмашди

Кеча Анқарадаги саммитда президент Трамп Эрон билан урушни тугатиш бўйича эришилган муваққат келишув «тугагани», улар билан ишламаслигини айтганди. Шундан сўнг, 9 июлга ўтар кечаси АҚШ ҳарбийлари яна Эронга қарши зарбалар берди.

Трамп НАТО саммитидан қайтиш йўлида Буюк Британиядаги ҳарбий базада журналистларга баёнот берди.

«Биз уларга жуда қаттиқ – 20 га 1 нисбатда зарба бердик. Ҳар сафар улар бизга зарба берганда, биз уларга 20 баробар қаттиқроқ қайтарамиз. Ва биз буни ўтган кеча амалга оширдик», деди у.

АҚШ Марказий қўмондонлиги маълумотларига кўра, АҚШ кучлари сўнгги зарбаларда Эроннинг тахминан 90 та ҳарбий нишонига шикаст етказган. Буларга ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимлари, қирғоқни кузатиш воситалари, ракета ва дронлар сақланадиган омборлар ва ҳарбий логистика инфратузилмалари киради.

Эрон давлат ОАВлари жануби-ғарбдаги Аҳваз шаҳрида АҚШ ҳужумлари оқибатида уч киши ҳалок бўлгани ва яна бир неча киши жароҳатланганини билдирди.

АҚШ зарбалари асосан Эроннинг жанубий қирғоқлари бўйлаб, Ҳўрмуз бўғозидан Уммон кўрфазигача бўлган ҳудудларда амалга оширилган.

Нишонга олинган жойлар орасида Эроннинг энг йирик порти — Бандар-Аббос ҳам бор. Бу ерда Муҳофизлар корпусининг асосий ҳарбий-денгиз объектлари жойлашган.

Шунингдек, Эроннинг Покистон билан чегараси яқинидаги қирғоқбўйи шаҳарлари — Конарак ва Чобаҳор ҳам ҳужумга учраган.

Эрон Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси пайшанба эрта тонгда – тунги зарбаларга жавобан Кувайт ва Баҳрайндаги АҚШ базаларининг ҳар бирига иккитадан ҳужум уюштирганини маълум қилди.

Агар АҚШ ўз ҳужумларини такрорласа, уларнинг жавоб чоралари минтақадаги бошқа базаларга ҳам кенгайиши айтилган.

Эрон парламенти спикери Муҳаммад Боқир Ғолибоф эса Ҳўрмуз бўғози АҚШ таҳдидлари билан эмас, балки фақат «Эрон тартиб-қоидалари» асосида очилишини айтди.

НАТО саммити тафсилотлари

Анқарада бўлиб ўтган НАТО саммити — АҚШ президенти Доналд Трамп Испания билан савдони узиш талаби, Гренландияга бўлган даъволари сабабли тартибсиз ўтди.

Анқарада сўзга чиққан Трамп дастлаб иттифоқчиларни Эронга қарши урушни қўллаб-қувватламаётганликда айблаб, Мадридни НАТОдаги «даҳшатли шерик» деб атади. У ғазначилик котибига Испания билан барча савдо алоқаларини тўхтатишни буюрди.

«Испания НАТОдаги даҳшатли шерикдир. Улар иштирок этмайди, пул тўламайди. Испания билан ҳеч қандай алоқада бўлишни хоҳламайман. Испания билан барча савдони, жумладан, ташрифларни ҳам тақиқланг», деди Трамп.

Трамп яна АҚШ Гренландияни назорат қилишига доир масаласини кўтариб, НАТО ичидаги кескинликни яна кун тартибига қайтарди. Дания бош вазири эса бу мавзу муҳокама қилинмаслигини айтди.

Трамп асосий таҳдидларини НАТО бош котиби Марк Рютте билан чиқишида айтди. Рютте эса Трампнинг мудофаа харажатлари, Эрон ва Гренландия бўйича хавотирларини сидқидилдан юмшатишга ҳаракат қилди. Шу билан бирга, президентни бундай муҳим масалаларни кун тартибига олиб чиққани учун кўкка кўтариб мақтаб ўтирди.

Трамп, шунингдек, Украина президенти Володимир Зеленский ва Сурия президенти Аҳмад аш-Шаръа билан учрашувлар ўтказди. Украина учун муҳим ёрдам сифатида Трамп Киевга Patriot ракеталарини ишлаб чиқариш учун лицензия беришини айтди.

Трамп шунингдек, Украинанинг Россия ичкарисидаги нефт ва мудофаа объектларига бераётган зарбаларини оқлади: «Бу — эскалация… лекин бу [урушни] тугатишга ёрдам бериши мумкин бўлган эскалация», деди Америка етакчиси.

Саммит якунида НАТО аъзолари 2026 йил учун Украинага 80 миллиард доллар миқдорида ҳарбий ёрдам бериш мажбуриятини олди. Бундан ташқари, НАТО давлатлари ўртасида 50 миллиард долларлик мудофаа ташаббуслари эълон қилинди.

Дуров яна сўроқ қилинди

Telegram асосчиси Павел Дуров Парижда мессенжернинг жиноий фаолиятга эҳтимолий алоқадорлиги юзасидан олиб борилаётган тергов доирасида яна сўроқ қилинди. Бу ҳақда 8 июл оқшомида Le Figaro газетаси ўз манбаларига таяниб хабар берди.

Нашр маълумотларига кўра, Дуровнинг янги сўроғи олти соатдан кўпроқ давом этган. Бу унга 2024 йилда айблов эълон қилинганидан бери тўртинчиси бўлди.

«Павел Дуровга расмий айбловлар қўйилганидан деярли икки йил ўтган бўлса-да, ҳанузгача ушбу айбловларни тасдиқловчи далиллар йўқ», деди Дуровнинг адвокатлари сўроқдан сўнг. Ҳимоя томони, шунингдек, Франция ва Европа суд инстанцияларига шикоят аризалари киритганини билдирди.

Павел Дуров 2024 йил 24 августда Париж аэропортида Telegram модерацияси билан боғлиқ айбловлар туфайли қўлга олинган эди. 2026 йил 17 майда у суд назорати бекор қилинишига эришган.

Францияда Telegram асосчиси мессенжердаги контентни етарли даражада модерация қилмаслик ва ҳуқуқ-тартибот идоралари билан ҳамкорлик қилишдан бўйин товлашда айбланмоқда. Терговчиларининг фикрича, бу ҳолат Дуровни болалар порнографиясини тарқатиш, наркотиклар савдоси ва фирибгарлик каби жиноятларга шерик қилиб қўяди.

Австралия–Ҳиндистон келишувлари

Пайшанба куни Энтони Албанезе ва Нарендра Моди атом энергетикаси саноатида фойдаланиш учун Австралия уранини Ҳиндистонга экспорт қилиш бўйича келишувга эришди. Шу билан бирга, томонлар қайта тикланадиган энергия, муҳим фойдали қазилмалар ва яшил водород соҳасидаги ҳамкорликни чуқурлаштиришга келишди.

Ушбу келишувлар Модининг Мелбурнга ташрифи давомида эълон қилинди.

Ҳиндистон 2047 йилга бориб атом энергетикаси қувватини 100 гигаваттга етказиш мақсадига эришиш учун Австралиянинг уран захираларига кўз тикиб келаётганди. Австралия эса ўзининг энг йирик ҳамкори бўлган Хитойга қарамликдан қочиб, савдо алоқаларини диверсификация қилиш йўлларини изламоқда.

Австралия технологиялари, капитали ва ресурслари Ҳиндистоннинг энергияга ўтиш жараёнини тезлаштиришга ёрдам бериши мумкин, деди Моди. У, шунингдек, кам углеродли алюминий лойиҳаларида эҳтимолий ҳамкорликка ишора қилди.

Австралиянинг энг йирик пенсия жамғармаси пайшанба куни Ҳиндистоннинг Миллий инвестиция ва инфратузилма жамғармасига яна 347 миллион доллар сармоя киритишини маълум қилди.

Ҳиндистон – Австралиянинг бешинчи йирик савдо ҳамкори ҳисобланади. Шу билан бирга, Австралиянинг 28 миллионлик аҳолисидан қарийб 1 миллион нафари ҳинд илдизларига эга.