Эрон Ҳўрмузни яна ёпди, Зеленский ҳукуматни алмаштирмоқчи – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

АҚШ–Эрон уруши давом этмоқда

АҚШ ва Эрон кучлари ўртасида якшанба куни ҳам шиддатли ракета ва дрон ҳужумлари давом этди. Бу галги зарбалар суръати ва кўлами жиҳатидан кескинлашуви билан ажралиб турди.

Теҳрон шанба куни кечқурун рухсат этилмаган йўналишда ҳаракатланаётган кемага қарата огоҳлантирувчи ўқ узди ва Ҳўрмузни ёпди. Якшанба куни эса иккинчи кемани ҳам сафдан чиқарди.

АҚШ Марказий қўмондонлиги ўз баёнотида Эронга қарши қўшимча зарбалар бериш бошланганини, бу чоралар «уларнинг Ҳўрмуздан ўтаётган кемаларига ҳужум қилиш қобилиятини заифлаштириш» мақсадида эканини маълум қилди.

Шунингдек, Centcom расмийси АҚШ самолётлари Эроннинг қанотли ракетаси ва камикадзе дронини уриб туширганини айтди. АҚШ президенти Доналд Трамп Эронга берилган зарбаларга тўхталиб: «Биз уларни тор-мор қиляпмиз», деди Reutersʼга берган қисқа изоҳида.

Эрон оммавий ахборот воситалари хабарига кўра, бўғозда ҳарбий объектлар жойлашган Сирик ва Бандар-Аббос порт шаҳарлари ҳамда Қишм оролида ракета ҳужумлари ва портлашлар содир бўлган.

АҚШ ҳужумларига жавобан Эрон Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси Иорданиядаги қўмондонлик-назорат маркази ва дрон ангарларини йўқ қилганини билдирди. Шунингдек, Кувайтдаги АҚШ радари ва ракета учириш тизимлари, Уммондаги АҚШ авиаташувчиларини қўллаб-қувватлаш ва ёнилғи қуйиш платформаларига ҳужум қилинган. Эрон Қатардаги самолётларга техник хизмат кўрсатиш маркази ва қўмондонлик объектини ҳам вайрон қилганини даъво қилди.

«Бир томонлама келишувлар даври тугади. Биз сизга айтган эдик: ваъдангиз устидан чиқинг ёки бадал тўланг. Ҳақиқат эшик қоқмоқда», деб ёзди Эрон бош музокарачиси Муҳаммад Боқир Ғолибоф.

Қатар портлаш парчалари тушиши натижасида уч киши, жумладан, бир бола жароҳатланганини маълум қилди. Расмий Доҳа ушбу ҳужум учун «тўлиқ ҳуқуқий жавобгарлик» Эрон зиммасида эканини таъкидлади. Умуман олганда, Эроннинг сўнгги жавоб ҳужумларида 6 та давлат — Иордания, Қатар, БАА, Уммон, Баҳрайн ва Кувайт ҳужумлар тўлқини ҳақида хабар берди.

Украинада бош вазир алмашади

Украина президенти Володимир Зеленский бош вазир Юлия Свириденкони бир йиллик фаолиятидан сўнг алмаштиришни режалаштирмоқда.

Украина қонунчилигига кўра, бош вазирнинг истеъфоси парламент томонидан тасдиқланиши керак ва бу бутун ҳукуматнинг истеъфога чиқишини келтириб чиқаради.

Зеленский ҳукуматни ким бошқаришига ёки Свириденконинг янги лавозими қандай бўлишига аниқлик киритмади. Бироқ у ҳуқуқ-тартибот идоралари раҳбарлари таркибида ҳам ўзгаришлар бўлишини қўшимча қилди. У ушбу ўзгаришлар «янгиланган сиёсий стратегия амалга оширилишини таъминлаш» учун зарурлигини айтди, аммо тафсилотларни очиқламади.

Касби иқтисодчи бўлган Свириденко бош вазирликка 2025 йил июл ойида келганди. Қонунчиларнинг айтишича, эҳтимолий ворислар қаторига энергетика вазири Денис Шмигал, мудофаа вазири Михаило Федоров ва «Нафтогаз» давлат энергетика компанияси раҳбари Сергий Коретский киради.

Ўтган йил давомида Украина ўзининг энг йирик коррупция жанжали билан ларзага келди, бу эса президент администрацияси нуфузли раҳбарининг истеъфога чиқишига олиб келди. Расмийларнинг билдиришича, «Энергоатом» компаниясида 100 миллион долларлик "откат" схемасини ўз ичига олган «Мидас иши» Ғарбдаги иттифоқчилар олдида ҳукумат обрўсига соя солган.

Сиёсатчиларнинг ўлими

Қатар собиқ амири – шайх Ҳамад бин Халифа Ол Соний якшанба куни 74 ёшида вафот этди. Шайх Ҳамад Қатарни 1995 йилдан 2013 йилгача бошқарган. У ҳокимиятни ихтиёрий равишда топширган биринчи замонавий араб етакчиларидан ҳисобланади. Ҳозирги амир — шайх Тамим бин Ҳамад Ол Соний унинг ўғли.

Шайх Ҳамад – 1970 йиллар охирида валиаҳд шаҳзода этиб тайинланган ва 1995 йилда отаси чет элда бўлган вақтда уни тахтдан ағдариб, қонсиз тўнтариш орқали ҳокимиятга келган. 2004 йилда ота-бола ярашиб олган.

Айнан шайх Ҳамад даврида Қатар – хазинаси деярли бўш бўлган кичик ва чекка амирликдан минтақавий кучга айланди.

Ҳамад Қатарнинг улкан табиий газ захираларидан фойдаланиб, уни суюлтирилган табиий газ ишлаб чиқариш ва экспорт қилиш бўйича дунёдаги етакчилардан бирига айлантирди. Натижада Қатар аҳоли жон бошига ЯИМ ҳажми бўйича сайёрадаги энг бой давлатлардан бири бўлди.

Шайх Ҳамад ҳукмронлиги даврида Қатар Ғазо секторидаги лойиҳаларни молиялаштириш учун юзлаб миллион доллар ажратишни бошлаганди.

Дам олиш кунларида океан ортида ҳам яна бир машҳур сиёсатчининг ўлими юз берди: АҚШ сенатори Линдси Грем «қисқа муддатли ва тўсатдан юз берган хасталик» туфайли шанба куни кечқурун вафот этди.

Жанубий Каролина штатидан бўлган республикачи 71 ёшда эди. У ҳеч қачон уйланмаган ва фарзанд кўрмаган. Грем ўлимидан олдин Украина сафаридан қайтганди. Ўлимнинг аниқ сабаби ҳозирча очиқланмаган.

Бир пайтлар Трампни танқид қилиб юрган Грем 2015 йилдан кейин унинг Сенатдаги асосий иттифоқчисига айланган.

Грем Сенатда Исроилнинг энг ашаддий тарафдорларидан бири ҳамда Украинанинг ишончли иттифоқчиси эди. Шунингдек, у АҚШнинг Эронга қарши ҳозирги ҳарбий амалиётларини фаол равишда илгари сурган эди. У фаолиятининг дастлабки даврида АҚШнинг 2003 йилда Ироққа бостириб киришини ҳам қатъий қўллаб-қувватлаганди.

Исроил Ғазода 6 кишини ўлдирди

Якшанба куни Исроилнинг Ғазо секторига уюштирган ҳужумлари оқибатида камида олти киши, жумладан, 9 ёшли қизалоқ ҳалок бўлган. Бу ҳақда Фаластин соғлиқни сақлаш расмийларига таяниб Reuters хабар берди.

Тиббиёт ходимларининг айтишича, Исроил кучлари Ғазо марказидаги Ал-Бурейж қочқинлар лагерининг шарқий қисмида жойлашган чодирлар лагерига ўқ узган. Оқибатда 9 ёшли Тала Абу Матар ҳалок бўлган. Исроил ҳарбийлари ушбу ҳодисадан хабардор эмаслигини билдирди.

Ғазо шаҳридаги металл қуйиш марказига берилган ҳаво зарбаси оқибатида эса тўрт киши ҳалок бўлди. Гувоҳларнинг сўзларига кўра, объектга Исроилнинг учта ракетаси келиб тушган.

Исроил ҳарбийлари қурол-яроғ ишлаб чиқариш корхонаси ичида фаолият кўрсатаётган Ҳамас аскарларига зарба берганини маълум қилди.

2025 йил октябр ойида Исроил ва Ҳамас ўртасида келишилган оташкесим сектордаги йирик жангларни тўхтатди. Бироқ у кучга кирганидан буён 1000 дан ортиқ фаластинлик умрига зомин бўлган Исроил ҳужумларини тўхтата олмаяпти.

Қоҳирада шу кунларда бўлаётган музокаралар Ҳамасни қуролсизлантириш ва Исроил армиясини олиб чиқиб кетишни ўз ичига олади. Бироқ ҳозирча ҳеч қандай кескин силжишга эришилмаган, дейди Reuters манбалари.

Таиландда ёнғин

Душанбага ўтар кечаси Таиланд пойтахти Бангкокдаги пабда юз берган ёнғин оқибатида камида 27 киши ҳалок бўлди. AP нашрининг маҳаллий ҳукуматга таяниб хабар беришича, 63 киши шифохонага ётқизилган, улардан 22 нафари ўта оғир аҳволда.

Ижтимоий тармоқларда ваҳимага тушган одамлар бино эшигидан югуриб чиқаётгани, ичкаридан эса олов отилиб чиқаётгани акс этган тасвирлар тарқалмоқда.

Ёнғиннинг аниқ сабаблари ҳозирча номаълум. Кафеда бўлганлардан бирининг айтишича, дастлаб автоматик шитдан тутун чиққан, шундан сўнг қарсиллаган овоз эшитилган ва хона тезда қуюқ тутун билан тўлган.

«Олов жуда тез тарқалди ва шифтгача етиб борди. Эҳтимол, ўлимнинг асосий сабаби тутундан заҳарланиш бўлган», деди Бангкок губернатори.

Унинг сўзларига кўра, жасадларнинг бир қисми бинонинг ичида, афтидан, нимадир билан тўсиб қўйилган ёнғин чиқиш эшиги олдида топилган. Ёнғин бошланганда ичкарида қанча одам бўлгани ҳозирча аниқ эмас.